SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT THANH BÌNH
**** ****
MÃ SỐ:……………. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
LIÊN KẾT GEN VÀ HỐN VỊ GEN TRONG
SINH HỌC 12 Người thực hiện : DƯƠNG THỊ HOÀN
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục:
Phương pháp dạy học bộ mơn:
Phương pháp giáo dục:
Lĩnh vực khác: Có đính kèm:
□ Mơ hình □ Phần mềm □ Phim ảnh □ Hiện vật khác Năm học: 2011 – 2012


I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI SKKN
Trong bối cảnh xã hội hiện nay đất nước ta đã và đang hội nhập với các nước
trên thế giới và trong khu vực. Thực hiện mục tiêu theo kịp với các nước về kinh
tế xã hội, chúng ta phải đào tạo đội ngũ tri thức có trình độ cao với nhiều nhân tài
trên nhiều lĩnh vực khoa học. Để đào tạo được nhiều nhân tài trình độ cao là trách
nhiệm của nền giáo dục. Bản chất của giáo dục là việc “dạy – học”. Việc dạy –
học có thể thực hiện ở nhiều lĩnh vực, nhiều môi trường khác nhau, với những
điều kiện khác nhau nhưng đều có mục đích hoàn thành nhiệm vụ “hướng dẫn,
truyền thụ – tìm hiểu, lĩnh hội” tri thức nhằm vận dụng tốt nhất vào cuộc sống.
Để đạt được mục tiêu dân giàu – nước mạnh thì nền giáo dục phải phát triển theo
phương châm “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu” của Đảng và nhà nước ta đã đặt
ra. Điều này đặt ra cho giáo viên nhiệm vụ phải tạo điều kiện để học sinh phát
triển năng lực trí tuệ, phát huy tính tích cực, chủ động, khả năng tư duy, sáng tạo
trong học tập để tìm tòi phát hiện kiến thức khoa học. Với đối tượng học sinh là
thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước càng cần phải hiểu biết nhiều hơn để sau
này có chí hướng phấn đấu, học tập, nghiên cứu, sáng tạo làm giàu cho đất nước
nhờ sự hiểu biết và lòng say mê học tập của mình. Một trong những nhiệm vụ
dạy học nói chung và dạy môn sinh học nói riêng là là phát triển kĩ năng nhận
biết và tư duy sáng tạo, do đó giúp học sinh kĩ năng tư duy để làm bài tập là một
trong những nhiệm vụ quan trọng của dạy học. Môn sinh học là bộ môn khoa học
tự nhiên nghiên cứu về thế giới sinh vật từ cấp độ tổ chức đơn giản đến phức tạp,
từ nguyên lý đến qui luật và ứng dụng vào thực tiễn. Trong sinh học lớp 12 phần
qui luật di truyền về liên kết gen và hoán vị gen là phần kiến thức cơ bản và khó
đối với học sinh đặc biệt là việc ứng dụng làm bài tập. Qua nhiều năm giảng dạy
tôi nhận thấy việc học sinh rất sợ học và làm bài tập sinh học. Một phần do thực
trạng giáo dục trong trường phổ thông hiện nay vẫn đang là áp lực lớn về khối
kiến thức và thời gian đối với học sinh. Với thời gian có hạn, các môn học nhiều
và lượng kiến thức cần học tập lớn nên học sinh khó có thời gian để nghiên cứu
tìm hiểu sâu về môn học. Hầu hết các bài học trong sách giáo khoa mới có khối


như thế nào cách giải quyết vấn đề ra sao? Đây là vấn đề mà tôi luôn suy nghĩ
trăn trở và đã tìm ra một số biện pháp để giảng dạy. Đã có nhiều đồng nghiệp
cũng trăn trở và tìm ra các phương pháp giải bài tập phần này. Tuy nhiên việc
ứng dụng tùy thuộc từng đối tượng học sinh, từng điều kiện hoàn cảnh cụ thể của
địa phương. Do đó qua thực tế giảng dạy sinh 12 nhiều năm tôi đã nghiên cứu tìm
hiểu về các phương pháp làm bài tập phần liên kết gen và hoán vị gen để hướng
dẫn cho học sinh làm bài tập. Nay tôi chọn chuyên đề này với mong muốn được
cùng chia sẻ với các đồng nghiệp, để góp phần cùng chung sức tìm ra biện pháp
nâng cao chất lượng dạy và học môn sinh tại các trường học nói chung và các
trường vùng sâu, vùng xa nói riêng. Đó là lí do tôi viết sáng kiến kinh nghiệm
“ Phương pháp giải bài tập liên kết gen và hoán vị gen trong sinh học 12”. Do
thời gian có hạn kiến thức phần này rộng nên trong sáng kiến kinh nghiệm này
tôi chủ yếu đề cập đến việc hướng dẫn học sinh phương pháp giải một số dạng
bài tập cơ bản dành cho các đối tượng học sinh trung bình, khá chứ không đề cập
sâu, rộng các dạng khó.

II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận và thực tiễn
* Cơ sở lý luận : Đất nước ngày càng phát triển, nền giáo dục cũng phải
phát triển cho tương xứng. Đảng và nhà nước đã qua nhiều lần nghiên cứu tập
trung trí lực để định hướng, tạo quyết sách cho nền giáo dục Việt Nam. Chủ
trương của Đảng và nhà nước luôn hướng tới một nền giáo dục có “Phương pháp
giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của
học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương
pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú trong học tập cho học sinh”.
Theo quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lê nin thì: “Con đường nhận thức là
đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực
tiễn”. Trong học tập ngoài việc học, hiểu biết về kiến thức lý thuyết còn phải biết

học kì, tốt nghiệp , đại học cao đẳng và thi học sinh giỏi giúp học sinh dễ nắm bắt
và làm bài nhanh chính xác nhất.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
2.1. NỘI DUNG :
Trong chương trình sinh học 12 nội dung chương II tính qui luật của hiện
tượng di truyền bao gồm: Qui luật phân li và phân li độc lập, qui luật tương tác
gen, qui luật liên kết gen và hoán vị gen, di truyền liên kết với giới tính. Đây là
chương có nội dung bài học tương đối khó với học sinh đặc biệt là vận dụng kiến
thức liên kết gen và hoán vị gen để giải các bài tập.
Ở lớp dưới 9 học sinh đã được học về qui luật di truyền nhưng ở mức độ đơn
giản. Lên lớp 12 các em được học nâng cao về nguyên nhân, cơ sở hình thành các
qui luật di truyền ở mức độ sâu hơn với kiến thức khó hơn. Việc giải quyết các
bài tập về qui luật di truyền học sinh thường gặp một số khó khăn như
- Nhận dạng bài toán thuộc qui luật di truyền nào?
- Từ kết quả của phép lai suy ra kiểu gen của bố mẹ bằng cách nào?
- Từ tỷ lệ của một kiểu hình của con lai suy ra bố mẹ và tất cả các kiểu hình còn
lại ra sao?
Do vậy để hiểu biết sâu sắc hơn về bài học học sinh phải nghiên cứu bài ở
nhà và giáo viên phải có phương pháp giảng dạy, hướng dẫn phù hợp để hoàn
thành bài dạy tốt nhất. Trong quá trình giảng dạy bài tập về qui luật di truyền
giáo viên phải hệ thống phương pháp chung để giải bài tập và đưa ra những đặc
trưng riêng của mỗi qui luật.
2.1.1 Yêu cầu về kiến thức lý thuyết của bài học:
Trong phần tính qui luật của hiện tượng di truyền học sinh cần nắm vững
các khái niệm, qui ước về gen, alen, kiểu gen, kiểu hình, tỉ lệ các loại giao tử, tỉ lệ
kiểu gen, tỉ lệ kiểu hình, các phép lai…Đây là những kiến thức cơ bản về qui luật
di truyền cần phải trình bày các thí nghiệm, giả thuyết và lập luận chứng minh
kết quả một cách logic học sinh mới nắm bắt bài tốt được. Muốn thực hiện tiết
dạy tốt ngoài kỹ năng về phương pháp giảng dạy giáo viên phải là người chuẩn bị


- Tạo nguồn biến dị tổ hợp, nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống.
- Các gen quý có cơ hội được tổ hợp lại trong 1 gen.
- Thiết lập được khoảng cách tương đối của các gen trên NST. Đơn vị đo khoảng
cách được tính bằng 1% HVG hay 1CM.
- Biết bản đồ gen có thể dự đoán trước tần số các tổ hợp gen mới trong các phép
lai, có ý nghĩa trong chọn giống (giảm thời gian chọn đôi giao phối một cách mò
mẫm) và nghiên cứu khoa học.
* Cách tính tần số hoán vị gen (HVG)
- Bằng tỷ lệ phần trăm số cá thể có kiểu hình tái tổ hợp trên tổng số cá thể ở đời
con.
- Tần số HVG luôn nhỏ hơn hoặc bằng 50% không vượt quá
2.1.2. Yêu cầu về vận dụng làm bài tập.
Bài tập về tính qui luật của hiện tượng di truyền rất đa dạng dễ gặp trong các
bài kiểm tra và bài thi. Thông thường khi hướng dẫn học sinh học và làm bài tập
tuân theo trình tự: hướng dẫn học lí thuyết cơ bản, sau đó mới tìm ra cách giải bài
tập nhanh và chính xác. Mỗi dạng đưa ra một số bài vận dụng để làm quen và
cuối cùng là giới thiệu các bài để học sinh tự giải.
Qui luật liên kết hoán vị gen có một hệ thống bài tập đa dạng và khá phức tạp.
Trong khi đó phân phối chương trình hướng dẫn giải bài tập rất ít đã làm cho giáo
viên và học sinh khó khăn để hoàn thành tốt việc giải các dạng bài tập. Tuy vậy
nhưng học sinh vẫn phải giải rất nhiều bài tập và qua nhiều thời gian mới có được
vốn hiểu biết cần thiết cho việc giải bài tập đáp ứng yêu cầu học tập và thi cử.
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy cần thực hiện các bước cơ bản cho việc áp
dụng làm bài tập cụ thể:
- Cung cấp lí thuyết cơ bản liên quan đến việc giải bài tập,
- Xây dựng các công thức, phân loại các dạng bài tập và các tình huống ra đề
thường gặp ở mỗi dạng bài tập
- Phương pháp giải tương ứng đã được giới thiệu trong các tài liệu và đề thi.

Sau này đi vào bất kì bài và đề thi cụ thể nào hầu như học sinh đều gặp lại

điều kiện cụ thể của bài toán. Nhận dạng bài toán thuộc quy luật liên kết gen
hoàn toàn chúng ta thực hiện dựa vào các điều kiện sau:
1. Những đặc trung cơ bản của liên kết gen hoàn toàn:
- Các tính trạng do các gen trên cùng NST quy định luôn được di truyền cùng
nhau.
- Liên kết gen hoàn toàn làm hạn chế sự xuất hiện số kiểu gen và kiểu hình ở thế
hệ lai.
- Tổng tỷ lệ kiểu hình tương ứng với số kiểu tổ hợp giao tử.
- Các gen trên cùng một nhiễm sắc thể tác động riêng rẽ.
- Điều kiện đặc trưng của di truyền liên kết là các gen tham gia quy định tính
trạng cùng nằm trên một nhiễm sắc thể.
Nếu có 2 gen qui định các tính trạng khác nhau cùng nằm trên một NST có sự
liên kết hoàn toàn thì:
- Khi tạo giao tử chỉ tạo tối đa 2 loại giao tử bằng nhau.
- Khi thụ tinh tạo ra 4 tổ hợp với tối đa 3 kiểu gen với tỷ lệ 1: 2 : 1; tạo hai kiểu
hình tỷ lệ 3 : 1 (P có kiểu gen dị hợp tử đều) hoặc 1 : 2 : 1 (P có kiểu gen dị hợp
tử chéo)
- Khi lai phân tích cho tỷ lệ kiểu hình là 1: 1.
2. Phương pháp giải một số dạng bài tập tự luận
2.1. Xác định kiểu gen, kiểu hình ở đời con khi biết tính chất di truyền của
tính trạng và kiểu hình của P
Cách giải chung :
Bước 1. Biện luận xác định qui luật di truyền.
- Tùy theo dữ liệu bài đã cho nếu mỗi gen qui định một tính trạng khác nhau và
cùng nằm trên một nhiễm sắc thể thì có hiện tượng liên kết gen.
- Nếu ở thế hệ lai xuất hiện 2 loại kiểu hình phân tính theo tỷ lệ 3:1; 1: 2 : 1 (hay
1:1 trong lai phân tích) thì sự di truyền chi phối tuân theo qui luật di truyền liên

kết gen hoàn toàn
Bước 2. Từ kiểu hình đã cho của P viết kiểu gen P

ở trường hợp a và b lai phân tích thì kết quả như thế
nào?
Giải:
- Theo bài ra cho các gen qui định tính trạng màu sắc và hình dạng quả cùng
nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đồng nên có hiện tượng liên kết gen.
- Mặt khác con lai F
2
có tỷ lệ kiểu hình 3: 1 nên có hiện tượng kết gen hoàn toàn
a. P t/c: Quả đỏ - tròn x quả vàng, bầu dục

AB
AB
x
ab
ab

Giao tử P AB ab
F1 (dị hợp tử đều)
AB
ab
(Đỏ - tròn)
* F1 xF1
AB
ab
x
AB
ab

G
F1

Ab
aB

G
F1
: Ab , aB Ab , aB
F2: 3 kiểu gen : 1
Ab
Ab
: 2
Ab
aB
: 1
aB
aB
.
3 kiểu hình: 1 Đỏ - bầu dục: 2 đỏ - tròn : 1 vàng – bầu dục
c. Lần lượt cho con F
1
ở phép lai a và b lai phân tích ta có:
* P
a
(a) Đỏ - tròn x vàng – bầu dục

P
a

AB
ab
x

Fa có 2 kiểu gen
Ab
ab
:
aB
ab

2 kiểu hình: 1 đỏ - bầu dục : 1 vàng – tròn

* Từ kết quả trên học sinh sẽ dễ dàng rút ra nhận dạng:
- P thuần chủng khác nhau về hai cặp tính trạng con lai F2 có tỉ lệ 3: 1 thì F1 có
kiểu gen dị hợp tử đều
AB
ab
còn tỉ lệ 1: 2:1 thì F1 có kiểu gen dị hợp tử chéo
Ab
aB
.
- Đối với phép lai phân tích khi kết quả có tỉ lệ kiểu hình:
1 (có 2 tính trạng trội): 1 (có 2 tính trạng lặn)
Học sinh sẽ nhận biết ngay là do hình thành từ phép lai có kiểu gen dị hợp tử đều
AB
ab
x
ab
ab
.
- Đối với phép lai phân tích khi kết quả kết quả có tỉ lệ kiểu hình:
1(một trội một lặn ) : 1(một lặn một trội). Thì hình thành từ phép lai có kiểu
gen dị hợp tử chéo

=> chiều cao cây di truyền theo
qui luật phân li, trong đó thân cao trội (A qui định) so với thân thấp(a qui định)
F
1
x F
1
là : Aa x Aa
- Về tính trạng dạng quả:
Quả tròn : quả bầu dục : quả dài có tỉ lệ = 1: 2: 1 => hình dạng quả di truyền
trội không hoàn toàn qui ước: BB quả tròn , Bb quả bầu dục , bb quả dài
F1: Bb x Bb (quả bầu dục)
- Xét chung 2 tính trạng: F2 cho tổng tỉ lệ kiểu hình bằng 4 mà F
1
dị hợp 2 cặp
gen nên chỉ cho 2 loại giao tử => số kiểu tổ hợp là 2 x 2 = 4, chứng tỏ các gen qui
định màu sắc và hình dạng hạt ở trạng thái liên kết hoàn toàn.
Ta có sơ đồ lai:
Ptc: Thân cao, hạt tròn x Thân thấp, hạt dài

AB
AB
x
ab
ab

Gp: AB ab
F1:
AB
ab
Thân cao, quả bầu dục

ab
và
cây thân thấp - quả bầu dục có kiểu gen
aB
ab
=> một bên P có giao tử Ab và một
bên P có giao tử aB.

- Từ lập luận trên ta có sơ đồ lai:
P : Thân cao - quả dài Thân thấp - quả bầu dục

Ab
ab
x
aB
ab

Gp: Ab, ab aB , ab
F1: 1
Ab
aB
: 1
Ab
ab
: 1
aB
ab
: 1
ab
ab

ab
ab

Ta có sơ đồ lai sau:

P: Hoa đỏ, cánh to x Hoa vàng, cánh nhỏ

AB
AB
x
ab
ab

GP: AB ab
F
1

AB
ab
Hoa đỏ, cánh to
* F
1
xF
1

AB
ab
x
AB
ab

ab
thì tỉ lệ
kiểu hình thu được ở F
1
là:
A. 1cây cao, quả đỏ: 1cây thấp, quả trắng.
B. 3 cây cao, quả trắng:1cây thấp, quả đỏ.
C. 1cây cao, quả trắng: 1 cây thấp, quả đỏ.
D. 9 cây cao, quả trắng : 7cây thấp, quả đỏ.

Giải: - Ta sẽ thấy ngay đây là phép lai phân tích; cây đem lai có kiểu gen dị
hợp tử chéo. Từ tỷ lệ kết quả kiểu hình ở các lựa chọn đáp án sẽ nhận biết được
đây là qui luật di truyền liên kết hoàn toàn và kiểu gen, kiểu hình của F1 là:
1
Ab
ab
cây cao quả trắng và 1
aB
ab
cây thấp quả đỏ. Chọn đáp án C
Ví dụ 2: Một loài thực vật, gen A: cây cao, gen a: cây thấp; gen B: quả đỏ, gen
b: quả trắng. Cho cây có kiểu gen
aB
Ab
giao phấn với cây có kiểu gen
aB
Ab
. Biết
rằng cấu trúc nhiễm sắc thể của 2 cây không thay đổi trong giảm phân, tỉ lệ kiểu
hình ở F

Do đó ta chọn đáp án B
Ví dụ 4: Một cá thể có kiểu gen
AB
ab
DE
de
. Nếu các gen liên kết hoàn toàn trong
giảm phân ở cả 2 cặp nhiễm sắc thể tương đồng thì qua tự thụ phấn có thể tạo ra
tối đa bao nhiêu loại kiểu gen ở thế hệ sau?

A. 9 B. 4 C. 8 D. 16
Giải: Vì các gen liên kết hoàn toàn nên tạo ra các giao tử với tỷ lệ bằng nhau
mỗi cặp NST tạo 2 giao tử => số giao tử của cá thể có 2 cặp NST là 2 x 2 = 4
giao tử. Có 4 giao tử với tỷ lệ bằng nhau qua tự thụ sẽ cho ra 4 x 4 = 16 tổ hợp
giao tử với 9 kiểu gen. Ta chọn đáp án A

Phần II. PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP HOÁN VỊ GEN
1. Những đặc trung cơ bản của hoán vị gen:
- Nếu liên kết gen làm giảm số kiểu gen và kiểu hình thì hoán vị gen làm tăng số
kiểu gen và kiểu hình ở thế hệ lai.
- Sự hoán vị gen có ý nghĩa đối với những kiểu gen dị hợp tử kép và tùy theo cấu
trúc của kiểu gen mà các giao tử được hình thành là giao tử mang gen liên kết
hay hoán vị.
- Tần số hoán vị gen f được xác định bằng tổng tỉ lệ của các giao tử mang gen
hoán vị và không bao giờ vượt quá 50% nên tỷ lệ mỗi loại giao tử không lớn hơn
25% và giao tử liên kết không dưới 25%
* Ví dụ: Kiểu gen dị hợp tử đều
AB
ab
có:

di truyền của tính trạng và các gen có hoán vị diễn ra với một tần số nhất
định
Cách giải:
Bước 1: Từ kiểu hình P suy ra kiểu gen
Bước 2: Từ thế hệ con lai xác định tỷ lệ từng loại giao tử.
Bước 3: Tùy theo điều kiện đề bài mà lập sơ đồ lai theo hoán vị một bên hay
hai bên
Ví dụ: Ở đậu gen A qui định hạt vàng b qui định hạt nâu gen B qui định vỏ trơn
b qui định vỏ nhăn. Các gen qui định các tính trạng trên liên kết không hoàn toàn
và tần số hoán vị gen của A và a là 8%. Cho lai hai giống đậu thuần chủng hạt
vàng vỏ trơn với hạt nân vỏ nhăn thu được F1. Cho F1 giao phấn với nhau thì kết
quả F2 sẽ như thế nào?
Giải:

P: đậu hạt vàng - vỏ trơn x đậu hạt nâu - vỏ nhăn

AB
AB
x
ab
ab

AB ab
F
1
:
AB
ab
hạt vàng vỏ trơn
Bài ra không cho biết hoán vị gen xảy ra 1 bên hay 2 bên do đó ở đây đặt ra 2

0,0184
AB
Ab
0,0184
AB
aB

0,46ab
0,2116
AB
ab

0,2116
ab
ab

0,0184
Ab
ab
0,0184
aB
ab

0,04 Ab
0,0184
AB
Ab
0,0184
Ab
ab

AB

0,46
ab0,04
Ab0,04
aB0,5 AB
0,23
AB
AB
0,23
AB
ab
0,02
AB
Ab
0,02
AB
aB

0,5ab
0,23

- Xét tỉ lệ phân li từng loại tính trạng ở F2:
Tỷ lệ giữa quả đỏ : quả vàng = 3 : 1 => tuân theo qui luật phân li. Quả đỏ
A trội so với quả vàng a. Kiểu gen F1 dị hợp Aa x Aa
Tỷ lệ giữa quả tròn : quả bầu dục = 3 : 1 => tuân theo qui luật phân li.
Quả tròn B trội so với quả bầu dục b. Kiểu gen F1 dị hợp Bb x Bb

Xét chung hai tính trạng tỉ lệ khác với 9 : 3 : 3 :1 Quả vàng bầu dục chiếm tỷ
lệ = 4% tổng số khác với 6,25 % . các kết quả có tỷ lệ khác với qui luật phân li
độc lâp. Suy ra có hoán vị gen đã xảy ra.
- Tính tần số hoán vị gen:
Cà chua quả vàng bầu dục
ab
ab
= 4% = 0,04 chiếm tỷ lệ nhỏ và được tạo thành
do giao tử hoán vị 0,2 ab x 0,2 ab => Tần số hoán vị gen = 0,2 x 2 = 0,4
hay 40 % và hoán vị 2 bên.
- Ta có sơ đồ lai :
P : quả đỏ, bầu dục x quả vàng, tròn

Ab
Ab
x
aB
aB

F1 :
Ab
aB
quả đỏ, tròn
F1 x F1

0,09
Ab
aB
0,06
AB
Ab
0,06
Ab
ab

0,3 aB
0,09
Ab
aB
0,09
aB
aB
0,06
AB
aB
0,06
aB
ab

0,2
AB

0,06
AB
Ab

0,21 vàng, tròn 0,04 vàng, bầu dục

Tỷ lệ kết quả ở phép lai phù hợp với đề bài đã cho.
- Hai gen qui định màu sắc quả và hình dạng quả nằm trên cùng một nhiễm sắc
thể và cách nhau 40 cM
2.3 Xác định kiểu gen của P khi biết tỷ lệ của một kiểu hình ở thế hệ con lai:
Cách giải:
Bước 1: Từ tỷ lệ của một kiểu hình suy ra qui luật di truyền.
Bước 2: Lập phương trình để tính tần số hoán vị gen
Bước 3: Lập sơ đồ lai.
Ví dụ:
Khi lai hai thứ lúa thuần chủng hạt tròn chín sớm với hạt dài chín muộn thu
được F1. Cho F1 giao phấn với nhau thu được F2 có 10 000 cây, trong đó có
2400 cây hạt dài chín muộn. Xác định kiểu gen của P và số lượng các kiểu hình
còn lại. Biết gen A qui định hạt dài, a quy định hạt tròn, gen B quy định chín
sớm, b quy định chín muộn.
Giải:
- Xét tỷ lệ cây hạt dài chín muộn ở F2 bằng: 2400 / 10000 = 0,24 hay 24%.
Tỷ lệ này khác với tỷ lệ 18,75 của quy luật phân ly độc lập hay 0,25 của liên kết
gen do đó đã xảy ra hoán vị gen.
- Từ đó suy ra kiểu gen của P:
aB
aB
và
Ab
Ab

- Ta có sơ đồ lai:
P: hạt tròn, chín sớm x hạt dài, chín muộn



xAb (
1
2
- x ) ab
x Ab
x
2
Ab
Ab
x(
1
2
- x)
Ab
ab

(
1
2
- x) ab x(
1
2
- x)
Ab
ab

Ta có phương trình:
x
2

muộn với các kiểu gen 0,16
Ab
Ab
+ 0,08
Ab
ab
= 0,24 = 2400 cây
Số cây hạt dài, chín sớm gồm các kiểu gen
AB
AB
;
AB
aB
;
AB
Ab
;
Ab
aB
;
AB
ab
có tỷ lệ là:
100% – (24% x 2 +10%) = 0,51% = 5100 cây
* Trường hợp hoán vị một bên sẽ không xảy ra vì tỷ lệ cây hạt dài, chín muộn là
24% < 25%.
2.4 Di truyền liên kết không hoàn toàn trên nhiễm sắc thể giới tính
Ví dụ: Cho lai thỏ cái thuần chủng có màu mắt hung và lông đen với thỏ đực có
màu mắt nâu và lông xám, người ta thu được F
1