PHƯƠNG PHÁP SỐ
PHƯƠNG PHÁP SỐ
VÀ LẬP TRÌNH
GV: Hoàng Đỗ Ngọc Trầm
1. Nội suy đa thức
1.1. Vấn đề nội suy
1.2. Nội suy bằng đa thức Lagrange
1.3. Nội suy bằng phương pháp bình phương tối thiểu
Nội suy đa thức
Đạo hàm và tích phân
2. Đạo hàm
2.1. Đạo hàm số của hàm liên tục
2.2. Đạo hàm số của hàm rời rạc
3. Tích phân
3.1. Tích phân hàm liên tục
3.2. Tích phân hàm rời rạc
1. Biết cách nội suy đa thức.
2. Biết cách tính đạo hàm và tích phân.
3. Viết được chương trình tính đạo hàm và tích
Mục tiêu
3. Viết được chương trình tính đạo hàm và tích
phân.
Nhu cầu nội suy
Trong thực tế đo đạc, ta thường xây dựng kết quả đo dưới
dạng bảng số:
Nội suy đa thức
• Muốn biết giá trị của y tại x = x*(không có trong bảng)?
• Cần tìm một hàm số mô tả mối quan hệ y= f(x)?
Đa thức nội suy: y=f(x) sao cho f(x
i
)=y

=
−
∏
Nội suy bằng đa thức Newton
Giả sử ta đa thức nội suy cho tập dữ liệu n điểm khác
nhau .
Khi thêm vào 1 điểm dữ liệu mới , ta xây dựng lại đa
thức nội suy mới:
Nội suy đa thức
1
( )
n
P x
−
(
)
, , 1,
i i
x y i n
=
(
)
1 1
,
n n
x y
+ +
với
( )
1 0 1

+ +
+ +
= =
=
− −
= → = =
− −
∏ ∏
Nội suy bằng đa thức Newton
-Xác lập bậc của đa thức (n-1), giá trị cần tính nội suy của hàm
tại đó, các điểm dựng nên đa thức nội suy
- For i=0,n:
-
For j
-
1
,n:
Nội suy đa thức
(
)
, , 1,
i i
x y i n
=
0
i i
D y
=
-
For j

nn n
P x D D x x D x x x x
D x x x x x x
= + − + − − +
+ − − −
Phương pháp bình phương tối thiểu
• Ta cần tìm mối quan hệ giữa x và y.
• Giả sử có thể mô tả mối quan hệ này thông qua hàm số
y = f(x) sao cho sai khác của nó với hàm thực sự là nhỏ
nhất.
Nội suy đa thức
• Sử dụng điều kiện cực trị của bình phương độ sai lệch
của hàm f với hàm thực sự tại các giá trị tới hạn, ta suy
ra được các hệ số của hàm f.
Phương pháp bình phương tối thiểu
Ta định nghĩa hàm tổng bình phương sai số:
Nội suy đa thức
Do hàm f(x) là rất gần với hàm thực sự nên ta có điều kiệu
sau (điều kiện bình phương tối thiểu):
• Hàm bậc nhất
• Hàm bậc hai
Phương pháp bình phương tối thiểu – hàm bậc nhất
Hàm cần tìm có dạng .
Điều kiện bình phương tối thiểu cho ta hệ phương trình:
Nội suy đa thức
Giải hệ này, ta tìm được các hệ số a và b.
Phương pháp bình phương tối thiểu – hàm bậc hai
Hàm cần tìm có dạng .
Điều kiện bình phương tối thiểu cho ta hệ phương trình:
Nội suy đa thức

4. For i= 1, 2,…, n-1: tính đạo hàm bằng công thức:
( )
(
)
(
)
(
)
(
)
( )
( )
( )
( ) ( )
( )
2
1 1
' *
2
1 2 * 1
'' *
a a
a
a a a
a
f x i h f x i h
f x i h
h
f x i h f x i h f x i h
f x i h

(
)
(
)
(
)
(
)
0
0
2 3
0 0 0
1 1
' ''
2! 3!
1 1
x
xx
f x dx f x x f x x f x x
+∆
= ∆ + ∆ + ∆ +
 
∫
=> Quy tắc hình thang
(
)
(
)
(
)

1
2
x x
x
f x dx f x f x x x
+∆
 
= + + ∆ ∆
 
∫
0
x x
+ ∆
0
x
x
Quy tắc hình thang
Tích phân hàm liên tục – phương pháp hình thang:
Tích phân
y
Quy tắc hình thang phức
( )
( ) ( ) ( ) ( )
0
0
0 0 0 0
2 2 2
2
x n x
x

( )
( )
( )
0 0
1
2
x
TP TP f x i x f x i x
∆
 
= + + ∆ + + + ∆
 
Tích phân hàm liên tục – phương pháp hình thang:
Tích phân
y
Quy tắc điểm giữa
( )
( ) ( )
0
0
/2
3
/2
0 0
1
''
24
x x
xx
f x dx f x x f x x

 
 
=∆ + + ∆
 
 
 
 
∑
∫
0
x n x
+ ∆
0
x
x