học viện chính trị hành chính quốc gia
hồ chí minh
********************

Báo cáo tổng hợp
Kết quả nghiên cứu
đề tài khoa học cấp bộ 2007
Mã số : B.07-02

Sự thoái hoá, biến chất
của một bộ phận cán bộ đảng viên
ở nớc ta hiện nay và những giải pháp
ngăn ngừa, khắc phục

Đơn vị chủ trì: Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học
Phụ trách đề tài: TS Nguyễn Trần Thành
Th ký đề tài: Th.s Nguyễn Thị Hà

7011
21/10/2008
Hà Nội. 3/2008
Danh sách cộng tác viên tham gia đề tài 1. GS.TS Hoàng Chí Bảo
2. PGS. TS Nguyễn Đức Bách
3. CN Trần Kim Bình

biến chất một bộ phận cán bộ, đảng viên
32
I. Thực trạng thoái hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng
viên
32
II. Những nhân tố tác động và nguyên nhân sự thoái hoá, biến
chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay
65
Chơng 3: Một số quan điểm và giải pháp ngăn ngừa, khắc phục
sự thoái hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên
76
I. Một số quan điểm định hớng ngăn ngừa, khắc phục sự thoái
hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên
76
II. Một số giải pháp ngăn ngừa, khắc phục sự thoái hoá, biến chất
một bộ phận cán bộ, đảng viên
79
Kết luận 111
Tài liệu tham khảo 1171
Mở đầU

I- Tính cấp thiết của đề tài
Thực hiện công cuộc Đổi Mới dới sự lãnh đạo của Đảng hơn 20 năm
qua đất nớc ta đã thu đợc nhiều thành tựu quan trọng: kinh tế có sự tăng
trởng mạnh và tơng đối bền vững với tốc độ tăng trởng hàng năm từ 6,5%-
8,55%, đời sống nhân dân ngày càng đợc cải thiện rõ rệt, việc gắn kết giữa
phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội có chuyển biến tích cực, chỉ

trị, tuy rất ít nhng hoạt động của họ gây hậu quả hết sức xấu
1
. Đến Đại hội
IX (4-2001), Đảng tiếp tục cảnh báo: Tình trạng tham nhũng, suy thoái về t
tởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên
là rất nghiêm trọng. Nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống
chính trị và trong nhiều tổ chức kinh tế là một nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn
của chế độ ta. Tình trạng lãng phí, quan liêu còn khá phổ biến
2
. Trong Nghị
quyết Đại hội X (4-2006) - Đảng ta thẳng thắn đánh giá rằng: Tình trạng suy
thoái về t tởng chính trị, đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ,
chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận
cán bộ, công chức còn diễn ra nghiêm trọng. Nhiều tổ chức cơ sở Đảng bị tê
liệt, thiếu sức chiến đấu và không đủ năng lực lãnh đạo và chỉ đạo để giải
quyết những vấn đề phức tạp nảy sinh. công tác t tởng còn nhiều bất cập và
thiếu tính thuyết phục, tính chiến đấu. Công tác lý luận cha làm sáng tỏ đợc
một số vấn đề quan trọng trong công cuộc đổi mới. Công tác tổ chức và cán
bộ còn bộc lộ nhiều mặt yếu kém. Chất lợng và hiệu quả kiểm tra, giám sát
cha cao
3
.
Quan điểm và thái độ của Đảng và Nhà nớc ta trớc sau nh một là
kiên quyết đấu tranh không khoan nhợng với sự thoái hóa, biến chất của một
bộ phận cán bộ, đảng viên nhng cho đến nay sự suy thoái biến chất này cha
đợc ngăn chăn, đẩy lùi có hiệu quả. 1
Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb. CTQG, H., 1996, tr.137

của ngời cách mạng. Công trình cũng đã làm rõ Hồ chí Minh là một tấm
gơng sáng về con ngời suốt đời cống hiến cho nhân dân và dân tộc Việt
nam.
- Đề tài khoa học cấp Bộ (2003-2005): "Về nguy cơ thoái hoá, biến chất
của Đảng cầm quyền" do GS Trần Thành - Học viện CTQG- chủ nhiệm đề tài.

4
Đề tài tập trung phân tích bản chất, nguyên nhân, thực trạng suy thoái
biến chất của Đảng cầm quyền, của một bộ phận cán bộ, đảng viên ở nớc ta
về chính trị, t tởng, đạo đức, lối sống; về nguyên tắc tổ chức của Đảng; từ
đó đề xuất một số giải pháp ngăn ngừa, khắc phục.
- Học viện CTQG Hồ Chí Minh- Viện Thông tin; "Thông tin các chuyên
đề tham nhũng và chống tham nhũng ở một số nớc trên thế giới", số 1/2006.
Công trình chuyên khảo đã đề cập tới tính chất dễ lây lan, sự nguy hại của căn
bệnh tham nhũng, những nguyên nhân và một số giải pháp ngăn ngừa, hạn chế
sự tham nhũng ở các quốc gia hiện nay trên thế giới.
- Ngân hàng thế giới: Kiềm chế tham nhũng- Hớng tới một mô hình
xây dựng sự trong sạch quốc gia (Sách tham khảo) - Chủ biên: Rích
Stapenhurst và Sahahr J. Kpundeh.
Đây là công trình nghiên cứu chuyên khảo đề cập khá toàn diện nguồn
gốc, bản chất, những thủ đoạn và hậu quả tham nhũng; những kinh nghiệm
chống tham nhũng ở một số quốc gia trên thế giới.
- Hội thảo khoa học Việt Nam - Trung Quốc: "Xây dựng Đảng cầm
quyền: kinh nghiệm của Việt Nam, kinh nghiệm của Trung Quốc" tổ chức tại
Việt Nam ngày16 đến 18- 2- 2004.
Nội dung hội thảo tập trung đề cập đến nhiều vấn đề có liên quan tới
vấn đề Đảng cầm quyền, sự lãnh đạo của Đảng với Nhà nớc, nguyên tắc hoạt
động của Đảng; nhấn mạnh phẩm chất và năng lực đội ngũ cán bộ, đảng viên,
đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt là nhân tố quyết định sự thành bại vai trò
cầm quyền của Đảng

Đề tài tập trung nghiên cứu đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là
những cán bộ chủ chốt trong một số cơ quan, tổ chức nhà nớc.
Đề tài chủ yếu nghiên cứu, khảo sát ở một số địa bàn tỉnh, thành phố
nh Hà Nội, Hà Tây, Khánh Hoà, Bình Thuận.
V- Kết cấu đề tài
Đề tài có 3 chơng, 7 tiết, với những nội dung cụ thể nh sau.

6
Nội dung

Chơng 1
Sự thoái hoá biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên
trong điều kiện Đảng cầm quyền một số vấn đề Lý luận chung

I - Bản chất, nguồn gốc sự thoái hoá, biến chất một bộ phận cán bộ
đảng viên
1. Theo Từ điển tiếng Việt, sự thoái hoá, biến chất, có nghĩa là: chuyển
biến thụt lùi, thay đổi về chất theo chiều hớng xấu. Sự suy giảm ý chí, đạo
đức nhân cách, dẫn tới t tởng và hành vi xấu trong đời sống xã hội
1
.
Còn theo nghĩa Triết học, một sự vật, hiện tợng trong quá trình vận
động, phát triển bản chất ban đầu đã bị chuyển hoá thành cái đối lập với nó,
đó là sự tha hoá. Sự thoái hoá, biến chất cũng là sự vận động, biến đổi, bản
chất ban đầu không còn nguyên nh cũ mà đã bị biến đổi theo hớng thụt lùi,
thoái bộ. Nh vậy, sự thoái hoá, biến chất vừa có điểm tơng đồng vừa có cả
sự khác biệt với sự tha hoá, biến chất. Sự thoái hoá biến chất ở mức độ cao trở
thành sự tha hoá.
Trong xã hội hiện tợng thoái hoá, biến chất đợc hiểu là sự suy giảm
phẩm chất, năng lực của một cá nhân hoặc một nhóm ngời, một tổ chức dẫn

những thuận lợi và khó khăn, cả nguy cơ và thách thức, đặc biệt là sự thoái
hóa, biến chất của Đảng cầm quyền.
Trong cuộc đời của Ngời, những dự án cải cách, đặc biệt là những chỉ
thị về Thanh Đảng và cải cách bộ máy nhà nớc, chống quan liêu và nạn hối
lộ, sự tha hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên đã thể hiện nhiều
giải pháp cải cách mạnh mẽ, nhiều biện pháp quyết liệt để làm trong sạch bộ
máy và đề cao tính nghiêm minh của pháp luật.
Tác dụng, hiệu quả của NEP làm hồi sinh nhanh chóng nớc Nga, sự
kết hợp cả động lực và đòn bẩy kinh tế với những đảm bảo của chính trị mà
V.I.Lênin là ngời đề xớng đã cho thấy tính đúng đắn của những t tởng cải
cách của V.I.Lênin. Việc V.I.Lênin đa ra những cảnh báo nghiêm khắc và
đấu tranh quyết liệt trớc nguy cơ thoái hóa, biến chất của Đảng cầm quyền,
nhất là ở bộ phận những ngời lãnh đạo có chức vụ, có thẩm quyền đã trở nên
thực sự cần thiết, đúng lúc và có giá trị bền vững đối với Đảng cầm quyền, bởi

8
những chỉ dẫn, nhng cảnh báo của V.I.Lênin là thực sự có giá trị và ý nghĩa
không chỉ trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, trong nhiều thập kỷ xây dựng CNXH
tiếp theo mà còn mãi mãi tới ngày nay với tất cả tính thời sự và hiện đại của nó.
Nhìn vào lịch sử các cuộc khủng hoảng và thời kỳ trì trệ kéo dài của
CNXH hiện thực, từ Liên Xô (cũ) đến các nớc XHCN trên thế giới cho tới
khi đổ vỡ thể chế XHCN ở Liên Xô và Đông Âu, hệ thống XHCN thế giới tan
rã, ta cũng thấy những cảnh báo, tiên liệu của V.I.Lênin là quí giá biết chừng
nào, các nớc XHCN còn lại và các Đảng cộng sản cầm quyền ở đó, trong đó
có nớc ta, trong tiến trình cải cách, đổi mới hiện nay nếu hiểu đúng và làm
đúng theo những chỉ dẫn của V.I.Lênin về đấu tranh không khoan nhợng với
mọi biểu hiện suy thoái, biến chất trong Đảng, ra sức chấn chỉnh, làm cho
Đảng trong sạch, vững mạnh thì chắc chắn sẽ tìm ra con đờng phát triển và
triển vọng tốt đẹp của Đảng cộng sản cầm quyền.
Các Đảng Cộng sản đã từng cầm quyền và sau đó tự đánh mất vai trò

kiện đi vào cuộc sống một cách nhanh chóng qua các hệ thống giáo dục, tuyên
truyền và các phơng tiện thông tin đại chúng.
- Quyền lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nớc và xã hội đợc ghi nhận
và khẳng định thành một điều luật trong Hiến pháp, là luật cơ bản, có giá trị
pháp lý cao nhất. Từ đây, địa vị pháp lý về quyền lãnh đạo của Đảng nh một
quyền lực chính trị cao nhất, đảm nhận trọng trách lịch sử dẫn dắt nhân dân,
dân tộc và giai cấp công nhân tới CNXH đợc thừa nhận và đợc luật pháp
bảo vệ.
- Đảng có điều kiện bố trí cán bộ, đảng viên của Đảng vào các cơ quan
của bộ máy nhà nớc, các đoàn thể cũng nh trong hệ thống bộ máy của Đảng
từ Trung ơng tới địa phơng và tới tận cơ sở.
- Đảng mở rộng ảnh hởng của mình trong xã hội và trong các quan hệ
quốc tế.
- Đảng có những điều kiện vật chất thuận lợi để triển khai các hoạt
động. Những điều kiện đó đợc nhà nớc đảm bảo bằng nguồn kinh phí lấy từ
ngân sách nhà nớc.

10
Đó là những thuận lợi rất cơ bản làm cho hoàn cảnh, điều kiện hoạt
động và vị thế xã hội của Đảng khác rất xa so với thời kỳ cha cầm quyền,
còn hoạt động bí mật, bị coi là bất hợp pháp dới lăng kính của các thế lực
cầm quyền thống trị vốn là đối tợng phải bị lật đổ của cách mạng.
Song chính những thuận lợi đó, không chỉ nói lên thời cơ phát triển mà
còn báo hiệu cả những nguy cơ tiềm ẩn của suy thoái rất dễ xảy ra, tức là
những thách thức mà Đảng phải đủ trí tuệ - đạo đức - bản lĩnh để vợt qua.
Đây là điều mà các nhà kinh điển, đặc biệt là V.I.Lênin đã từng cảnh
báo nghiêm khắc. Những thách thức đó là:
- Do cầm quyền và có những thuận lợi về vật chất nên cán bộ đảng viên,
nhất là những ngời giữ chức vụ, có quyền hạn rất dễ trở nên quan liêu, xa
dân, làm suy giảm mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với quần chúng. V.I.Lênin

viên đợc bố trí vào các cơ quan quyền lực, có quyền, có chức, có danh, có
lợi, nhiều ngời đã không vợt qua nổi những cám dỗ ấy và bắt đầu xuất hiện
những biến dạng, tha hóa.
Đó là biến dạng về động cơ chính trị. Vào Đảng không phải vì chiến
đấu hy sinh cho mục tiêu lý tởng cộng sản mà để tìm kiếm danh vọng, bổng
lộc, địa vị theo một chủ nghĩa vụ lợi, vị kỷ, cá nhân chủ nghĩa. Đã không ít
ngời rơi vào tình huống này mà trở nên sa đọa, h hỏng, lợi dụng, lạm dụng
quyền lực để mu lợi cá nhân nh Hồ Chí Minh đã phê phán, gọi là quan
cách mạng, quan chủ. Trong nội bộ Đảng không tránh khỏi nảy sinh sự
chia rẽ, bè phái, mất đoàn kết.
Về đạo đức và nhân cách, xuất hiện sự tách rời giữa lời nói và việc làm,
đó là thói đạo đức giả, cơ hội chính trị, vi phạm điều lệ Đảng, vi phạm pháp
luật, làm mất uy tín và sự tin cậy nơi dân chúng. Điều đáng tiếc là, những
nguy cơ đó đã sớm đợc cảnh báo, V.I.Lênin đã sớm nhận thấy, nhìn thấy từ
xa mà rốt cuộc cũng không tránh khỏi, nó không còn là nguy cơ nữa mà đã
hiển hiện thành một thực tế đa Đảng tới sự suy thoái, biến chất. Khái quát
những tình huống đó, V.I.Lênin đã chỉ rõ, 3 kẻ thù nguy hiểm nhất của
CNXH, của Đảng và của những ngời cộng sản đã nắm chính quyền, đó là:

12
+ Bệnh kiêu ngạo cộng sản, coi ngời cộng sản, Đảng Cộng sản là
khuôn vàng thớc ngọc, là chân lý tuyệt đối, không thể có sai lầm, do đó chủ
quan, kiêu ngạo, tự huyễn hoặc mình, không chịu học tập rèn luyện.
+ Tệ quan liêu, tập nhiễm thói quan liêu nhà nớc vào trong Đảng, làm
hỏng phơng pháp, phong cách công tác Đảng.
+ Nạn hối lộ, tham ô, lãng phí.
Theo V.I.Lênin, nếu không nhổ cho hết cỏ dại quan liêu, không đủ sức
chiến thắng những bệnh hoạn tệ hại đó, thì Đảng sẽ mau chóng suy yếu và,
thất bại của sự nghiệp cách mạng là điều không tránh khỏi.
V.I.Lênin đã nhìn thấy, dự cảm sâu xa rằng, nếu CNXH có bị thất bại,

quyền nữa nhng những chỉ dẫn đó lại rất có giá trị, có ý nghĩa về nhiều mặt
cần đợc nhận thức cho đúng. Ngoài trờng hợp nghiên cứu về công xã,
C.Mác, Ph.ăngghen cũng để lại một số luận điểm khác về thể chế, về quan hệ
lợi ích và t tởng, về phơng pháp nhận thức và ứng xử xã hội, song ngay
trong những t tởng của các ông cũng có nhiều giá trị gợi mở, cần thiết phải
vận dụng, nó có ích cho công việc cầm quyền của Đảng để phòng ngừa những
sự thoái hóa biến dạng.
Có thể hệ thống hóa thành những điểm dới đây:
- Phê phán quan liêu và chủ nghĩa quan liêu: theo C.Mác, quan liêu là
căn bệnh phát sinh từ thể chế, trong bộ máy nhà nớc và trong hoạt động của
công chức. Những ngời cách mạng khi chiến thắng, nắm đợc chính quyền
cũng thờng mắc vào khuyết tật này. Nó cũng là một biểu hiện của thoái hóa
biến chất phải phòng ngừa và khắc phục.
Quan liêu là xa lạ, đối lập với dân chủ. Tập trung quan liêu là đối lập
với tập trung dân chủ.
C.Mác chỉ rõ, trong một hệ thống bộ máy và thể chế quan liêu, trong
hành vi quan liêu, các giá trị bị đảo lộn. Nhân dân không còn đợc nhận thức
là những chủ thể tích cực, chủ động, sáng tạo nữa mà là đối tợng và khách
thể bị động, thụ động.

14
Cái vốn là phơng tiện biến thành mục đích cứu cánh, tự tại, còn mục
đích chân chính của nó bị làm cho lệch lạc và lu mờ đi.
Ông mô tả rất rõ ràng, những công việc của Nhà nớc và Chính phủ bị
biến thành những công việc của bàn giấy, của những sự tẻ nhạt, đơn điệu,
hành chính của các viên chức văn phòng.
Những quyết định của Chính phủ bị hạ thấp xuống thành những quyết
định có tính sự vụ, hành chính, chìm ngập trong những giấy tờ, hội họp của bộ
máy văn phòng, nói theo ngôn ngữ ngày nay là bệnh giấy tờ, bệnh hội họp,
che lấp mất cuộc sống hiện thực, cách biệt với quan hệ công chúng, dân

thức mà còn trong hành động thực tiễn.
Bài học công xã về quản lý, chính sách, cơ chế là bài học dân chủ trong
gây dựng thể chế, loại bỏ các công chức thoái hóa, biến chất.
Ph.Ăngghen còn chú trọng đến lý luận, nhất là phải dùng lý luận nh
một phơng pháp, đó là sự trởng thành rất cao của trí tuệ, sự nâng cao học
vấn, học thức của ngời lãnh đạo, cầm quyền. Sai lầm về phơng pháp sẽ làm
giảm thiểu tác dụng, thậm chí triệt tiêu hiệu quả quản lý, lãnh đạo.
Ph.Ăngghen phê phán tình trạng nhà nớc nhân danh bảo vệ dân, đem
lại lợi ích cho dân nhng lại bất lực trong việc giải quyết các nhiệm vụ kinh tế.
- C.Mác, Ph.Ăngghen còn chỉ ra tính hiện thực của t tởng là ở lợi ích,
một khi tách rời t tởng khỏi lợi ích thì t tởng dù có cao quý đến đâu cũng
không thực hiện đợc. Đó là lúc t tởng tự làm nhục bản thân nó.
Những ngời cộng sản cầm quyền nếu chỉ nói suông mà không hành
động, chỉ thuần túy cổ vũ tinh thần mà không chăm lo lợi ích cho ngời dân
thì việc suy nghĩ, tự phê phán, tự khắc phục theo những luận điểm nêu trên
của các nhà kinh điển là rất cần thiết.
- Ph.Ăngghen phòng ngừa và phê phán căn bệnh giáo điều, không
tởng, cố chi tiết hóa về xã hội tơng lai, trong khi xã hội tơng lai đó còn
cha hoàn toàn định hình, tr
ởng thành thì không sao tránh khỏi bệnh không
tởng, đó là căn bệnh lấy tởng tợng chủ quan thay cho thực tế khách quan,
bệnh phóng họa lịch sử một cách sai lầm và rơi vào không tởng. Nh đã nói,
suy thoái, biến dạng không chỉ là sự h hỏng đạo đức mà còn là trí tuệ t

16
tởng không tơng dung với công việc, nhiệm vụ. Trong trờng hợp đó, lãnh
đạo quản lý chẳng những không thúc đẩy phát triển mà còn kìm hãm sự phát
triển lành mạnh.
Đến cuối đời, Ph.Ăngghen còn nói rõ vấn đề phơng pháp, và khuyên
những ngời cách mạng không nên giáo điều lệ thuộc, phải tự do và sáng tạo,

rằng, sẵn sàng đánh đổi hàng tá, hàng tá những tên cộng sản ngu dốt và khoác
lác để lấy một chuyên gia t sản có tài vì lợi ích của CNXH.
- Vạch rõ sự thật của tình trạng thiếu thốn về văn hóa, trong đó có văn
hóa lãnh đạo quản lý.
Theo V.I.Lênin, ngời mù chữ sẽ đứng ngoài chính trị, học chủ nghĩa
cộng sản không phải nh những kẻ giáo điều, những con mọt sách cộng sản,
phải biết gắn với hoạt động thực tiễn, sống và lao động cùng với công nông,
ngời cộng sản phải biết làm giàu trí tuệ của mình bằng tất cả kho tàng tri
thức nhân loại. Chủ nghĩa cộng sản phát sinh từ tổng số những kiến thức ấy
mà nếu không nh vậy thì mãi mãi chủ nghĩa cộng sản cũng chỉ là một ớc
nguyện mà thôi. Do vậy, nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên cộng sản chỉ quy vào
một chữ: học chủ nghĩa cộng sản.
Đủ hiểu vì sao V.I.Lênin phê phán gay gắt những ngời cộng sản không
chịu trau dồi học vấn, chỉ là những kẻ ba hoa đầu lỡi, hành động không có gì
giống với chủ nghĩa cộng sản cả.
- V.I.Lênin còn đặc biệt nhấn mạnh Đảng phải là tiêu biểu cho lơng
tâm, danh dự, trí tuệ của thời đại. Thái độ của một Đảng mác xít là dũng cảm
vạch trần sự thật, nói rõ sự thật. Vũ khí là ở trong sự thật, đó là sức mạnh của
chúng ta.
- Một Đảng mà đi bao che (ô dù) cho những kẻ vô lại thì là một nỗi nhục
nhã, một sự sỉ nhục. Một Đảng mà không có dũng khí phê bình, tự phê bình sẽ
không còn là một Đảng mác xít nữa. Hồ Chí Minh gọi đó là một Đảng hỏng
Những luận điểm nói trên cho thấy tình trạng suy thoái biến chất của
Đảng cầm quyền có nhiều biểu hiện, nó không chỉ là phẩm chất đạo đức bị

18
suy giảm và h hỏng mà còn là trí tuệ, t duy lý luận trở nên sơ cứng, lạc hậu,
bất cập, là quan liêu, mất dân chủ, là sự lỏng lẻo tổ chức kỷ luật, là xa rời dân
chúng và cả sự thiếu hụt văn hóa
Đủ hiểu vì sao, xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền phải

ngừng tu dỡng phẩm chất đạo đức, luôn học hỏi tri thức, kinh nghiệm từ nhà
trờng và trong nhân dân để làm giàu cho đất nớc, cho gia đình và xã hội.
Khi đất nớc chuyển sang cơ chế thị trờng cạnh tranh khốc liệt, đa
phần cán bộ, đảng viên đều là những con ngời vững vàng về phẩm chất đạo
đức, có lối sống lành mạnh, đồng thời cũng là những ngời có chuyên môn,
bản lĩnh chính trị vững vàng không bị mặt trái của cơ chế thị trờng cám dỗ,
lôi kéo. Nhng bên cạnh đó, cũng đã có một bộ phận cán bộ, đảng viên mặc
dù một thời có công lao, thành tích trong công cuộc giải phóng đất nớc và
dựng xây CNXH, khi bớc vào cơ chế thị trờng, do không đợc rèn luyện
bản lĩnh chính trị, tự tu dỡng đạo đức, lối sống đã có lối sống buông thả,
chạy theo vật chất tầm thờng mà bị sa ngã, biến chất, tham ô, hủ hoá, quan
liêu, tham nhũng mà trở thành ngời có tội với nhân dân.
Sự thoái hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện đang là
vấn đề nhức nhối của xã hội vì để lại những hậu quả nghiêm trọng về tinh thần
và gây tổn hại về kinh tế - vật chất cho xã hội, làm băng hoại đời sống đạo đức
xã hội, làm suy yếu tổ chức bộ máy và sẽ nguy hại hơn nếu không đợc phát
hiện và ngăn chặn kịp thời có thể làm suy yếu và đe doạ sự sống còn của đất
nớc, của chế độ xã hội chủ nghĩa. Đây là vấn đề cả xã hội quan tâm và đòi
hỏi phải đợc giải quyết nhanh, không chậm chễ
.
2- Sự thoái hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên không
thuộc bản chất của đảng cộng sản cầm quyền, nhng đấu tranh hạn chế, khắc
phục hiện tợng tiêu cực này lại không hề đơn giản chút nào vì bản chất,
nguồn gốc, cơ chế hình thành sự thoái hoá, biến chất hết sức phức tạp.
Trớc đây, C.Mác, Ph.Ăngghen đã cảnh báo nguy cơ thoái hoá, biến
chất của quyền lực nhà nớc bắt nguồn từ sự suy thoái, biến chất của đội ngũ
cán bộ, công chức, rằng sự quan liêu là căn bệnh cố hữu của bộ máy nhà nớc

20
trong xã hội có giai cấp, đó là cái lôgíc khách quan nội tại, thuộc về bản chất


21
tháng qua ngày "
1
. Và, "do chủ nghĩa cá nhân mà ngại gian khổ, khó khăn,
cuối cùng là sa vào tham ô, hủ hoá, có cuộc sống lãng phí xa hoa. Họ tham
danh, trục lợi, thích địa vị, quyền hành, tự cao, tự đại, coi thờng tập thể, xem
khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền. Họ xa rời quần chúng, xa rời thực
tế, mắc bệnh quan liêu mệnh lệnh Tóm lại, do chủ nghĩa cá nhân mà phạm
nhiều sai lầm"
2
dẫn tới sự thoái hoá, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng
viên thể hiện trên nhiều mặt, nhiều lĩnh vực khác nhau.
Nói đến thoái hoá, biến chất, là nói đến những cán bộ, đảng viên, những
ngời có chức vụ, quyền hạn, chứ không phải nói đến những ngời dân không
có chức vụ, quyền hành, mặc dù những ngời dân bình thờng cũng có thể
thoái hoá, biến chất.
Sự thoái hoá, biến chất, trớc hết và chủ yếu, là do sử dụng chức quyền,
quyền lực công để t lợi cá nhân chứ không phải trong công việc nhà nớc.
Nói cách khác, nếu sử dụng quyền lực công vào việc công thì không gọi là tha
hoá, biến chất. Lợi dụng quyền lực công t lợi cá nhân là điều kiện tiên quyết
đảm bảo hành vi đó có là thoái hoá, biến chất hay là không.
Hơn nữa, vì có chức vụ, quyền hạn nên khi phạm pháp những con
ngời này đã dùng quyền lực, tiền bạc do tham nhũng, do lợi dụng chức quyền
mà có để chạy tội, che dấu hành vi thoái hoá, biến chất của mình nên càng để
lại hậu quả tiêu cực hơn cho xã hội.
Thực tế, tự nó, cán bộ, đảng viên không có chức quyền, mà chức quyền
là do ngời dân "uỷ nhiệm", và do "uỷ nhiệm" mà cán bộ, đảng viên có chức,
có quyền. ở đây, chức quyền là công cụ để quản lý công việc công, công việc
của Nhà nớc chứ không thể là công cụ sử dụng vào công việc t. Nhng trên

ở nhiều đối tợng, và nhiều mức độ khác nhau. Có khi là những cá nhân mà
cũng có thể là một tập thể, một tổ chức, hoặc nhiều tổ chức khác nhau, mức độ
vi phạm và sự nghiêm trọng cũng không giống nhau.
Thực tiễn sự khủng hoảng cuối cùng là sụp đổ của CNXH ở Đông Âu,
Liên xô (cũ) cho thấy rõ một thực tế, bên cạnh sự chống phá của chủ nghĩa đế
quốc thì có nguyên nhân sâu xa do sự thoái hóa, biến chất về t tởng chính
trị của một bộ phận đảng viên lãnh đạo, đặc biệt là lãnh đạo cấp cao của Đảng
nh IACốp Lev, XêVátNatde, GoocBachốp khi xa rời những nguyên tắc của
Đảng mà phản bội Đảng, phản bội nhân dân, cuối cùng là chệch hớng, đi
theo con đờng TBCN.