SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CÔNG TÁC KIỂM TRA GIỜ DẠY
TRÊN LỚP CỦA GIÁO VIÊN TẠI
TRƯỜNG THCS & THPT BÀU HÀM
NĂM HỌC 2012-2013
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Kiểm tra là một trong những chức năng cơ bản của quản lí. Không có
kiểm tra thì quản lí không có hiệu quả. Kiểm tra là một hoạt động nghiệp vụ
mà người quản lí ở bất kì cấp nào, bất kì ngành nghề nào cũng phải thực hiện,
để biết rõ những kế hoạch, mục tiêu đề ra, trên thực tế đã đạt được đến đâu và
như thế
nào. Từ đó đề ra những biện pháp động viên, hỗ trợ, giúp đỡ, uốn nắn
và điều chỉnh kịp thời, nhằm thúc đẩy các cá nhân làm việc tốt hơn, các tổ
chức phát triển và đạt hiệu quả cao hơn.
Kiểm tra giúp nhà quản lí thu thập thông tin về hoạt động của đối
tuy nhiên cũng còn nhiều hạn chế, các đánh giá đôi khi còn thiếu khách quan,
chính xác, từ công tác kiểm tra đánh giá chưa thực sự
đưa ra được các giải
pháp thúc đẩy công tác giảng dạy do đa số giáo viên trong trường còn trẻ về
tuổi đời lẫn tuổi nghề.
Với mong muốn góp phần vào việc nâng cao chất lượng công tác tổ
chức kiểm tra, từng bước đưa chất lượng giáo dục của nhà trường ngày một
đi lên, tôi quyết định chọn đề tài “Công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo
viên tại trường THCS & THPT Bàu Hàm năm họ
c 2012-2013” nhằm tìm
hiểu và phân tích thực trạng công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên
tại Trường THCS & THPT Bàu Hàm năm học 2012-2013, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất những biện pháp nhằm cải tiến công tác kiểm tra
giờ dạy trên lớp của giáo viên nói riêng, công tác quản lí nhà trường nói
chung.
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận:
1.1. Một số khái niệm:
1.1.1. Kiểm tra:
- Tra xét kỹ lưỡng xem có đúng hay không. (Theo Từ điển Tiếng Việt –
NXB KHXH 1997)
- Xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét. (Theo Từ điển Tiếng
Việt – Nhà xuất bản Đà Nẵng Trung tâm dử điển học Hà Nội – Đà Nẵng
1998 – Hoàng Phê chủ biên)
- Quan sát và kiểm nghiệm sự phù hợp của quá trình hoạt động của
khách thể với các quyết định quản lý đã lựa chọn, xác định kết quả tác động
của chủ thể đến khách thể, xác định những sai lệnh so với yêu cầu quyết định
học. Giờ dạy trên lớp thể hiện trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm và tinh
thần trách nhiệm của mỗi giáo viên.
- Giờ dạy là yếu tố quan trọng cơ bản, có tính chất quyết định kết quả
đào tạo giáo dục của nhà trường, mang tính chất bắt buộc đối với mọi học sinh trên cơ sở chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, giờ học
chiếm phần lớn thời gian của quá trình đào tạo.
1.1.4. Kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên:
Kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên là một trong những nội dung
nằm trong kế hoạch kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên. Kiểm tra giờ
dạy trên lớp là xem xét và đánh giá kiến thức, kĩ năng vậ
n dụng phương pháp
giảng dạy và giáo dục của giáo viên. Qua đó, người quản lí có kế hoạch bồi
dưỡng, thúc đẩy cho giáo viên được kiểm tra và cho cả đội ngũ của mình.
1.2. Nguyên tắc kiểm tra:
- Người quản lí cần quán triệt các nguyên tắc cơ bản trong kiểm tra giờ
dạy trên lớp, đồng thời cũng phải tạo điều kiện để giáo viên hiểu rõ những
nguyên tắc này, nhằm tạo
được tính hợp tác, không khí lành mạnh trong tập
thể, từ đó công việc kiểm tra sẽ dễ tiến hành và đạt hiệu quả cao.
* Kiểm tra phải chính xác và khách quan:
Đây là nguyên tắc hàng đầu của kiểm tra. Kết quả kiểm tra phải phản
ánh thực trạng giờ dạy trên lớp của giáo viên, tránh định kiến, suy diễn cũng
như tránh hình thức giả tạo.
* Kiểm tra phải có hiệu quả:
- Kiểm tra không phả
i là “vạch lá tìm sâu” hay “bới lông tìm vết”, mà
kiểm tra phải thể hiện sự giúp đỡ, tư vấn, thúc đẩy công việc thực hiện được
tốt hơn. Đặc biệt, trong giáo dục còn phải kể đến tính hiệu quả giáo dục trong
- Đối với ban kiểm tra phải tỉ mỉ, rõ ràng, chỉ rõ những điều làm được
và chưa làm được của giáo viên.
- Đối với giáo viên phải cảm thông, hợp tác, chấp nhận việc làm của
ban kiểm tra, xem kiểm tra là một nhu cầu để giúp bản thân thực hiện nhiệm
v
ụ ngày càng tốt hơn.
* Đánh giá: Xác định mức độ đạt được trong việc thực hiện giờ dạy trên lớp
của giáo viên theo tiêu chuẩn đánh giá xếp loại giờ dạy trên lớp, phù hợp với
bối cảnh và đối tượng để xếp loại giờ dạy trên lớp của giáo viên.
- Công việc: nghiên cứu đánh giá xếp loại giáo viên, cụ thể hoá các chỉ
tiêu đánh giá cho phù hợp, nghiên cứu các h
ồ sơ kiểm tra trước đây, phân tích
định tính, định lượng các dữ kiện, các sự kiện quan sát được, các thông tin
thu được khi kiểm tra để xác định mức độ đạt được của giáo viên, đối chiếu
với chuẩn để xếp loại.
- Đánh giá phải khách quan, chính xác, công bằng có định hướng,
khuyến khích tạo cơ sở cho sự tiến bộ của giáo viên.
* Tư vấn: Nêu được nhận xét, gợi ý giúp cho giáo viên th
ực hiện tốt hơn
nhiệm vụ giảng dạy của mình.
- Công việc: phân tích rõ nguyên nhân, chọn và sắp xếp các vấn đề cần
trao đổi, kiến nghị với giáo viên. Dự kiến nội dung, phương pháp trao đổi.
Chỉ cho giáo viên những chỗ chưa hợp lý về mặt kiến thức lẫn phương pháp
giảng dạy.
- Các ý kiến tư vấn phải sát thực, khả thi. Cách góp ý phải chân thành,
nhằm góp phần nâng cao ch
ất lượng hoạt động sư phạm của giáo viên.
* Thúc đẩy: Là hoạt động khích thích, phát hiện, phổ biến các kinh nghiệm
giảng dạy tốt cho giáo viên, những định hướng mới và kiến nghị với các cấp
quản lý nhằm hoàn thiện dần hoạt động giảng dạy trên lớp của giáo viên, góp
Phương pháp này cho phép kiểm tra viên hình dung lại quá trình hoạt
động của đối tượng kiểm tra. Người kiểm tra có thể phân tích nhiều loại tài
liệu, sản phẩm khác nhau trong quá trình kiểm tra. Chẳng hạn như người
nghiên cứu hồ sơ sổ sách liên quan đến hoạt động dạy học của giáo viên như
kế hoạch giảng dạy của bộ môn, giáo án, sổ chủ nhiệm, các loại biên bản, sổ
giao ban, các bản s
ơ kết, tổng kết, vở ghi của học sinh, sổ điểm, bài kiểm tra
của học sinh, đồ dùng dạy học tự làm của giáo viên
b. Phương pháp dự giờ, quan sát:
- Đây là phương pháp quan trọng nhất của kiểm tra. Quan sát nhằm
mục đích chuyên môn là sự tập trung tâm trí của mình theo những nguyên tắc
vào những vấn đề nhất định. Quan sát là hoạt động khác hẳn với việc trông
thấy. Trong kiểm tra, quan sát nhằ
m thu thập thông tin về đối tượng kiểm tra,
trong đó việc phát hiện các điểm không phù hợp, các điểm bất thường.
- Quan sát phải có mục đích, kế hoạch và hệ thống, lựa chọn đúng đắn
đối tượng quan sát. Để kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên, thì người
kiểm tra sẽ quan sát giờ dạy trên lớp của giáo viên thông qua dự giờ. Trong
phương pháp này có thể sử dụng các phương ti
ện nghe nhìn nên người kiểm
tra phải có kỹ năng sử dụng phương tiện kỹ thuật, nhưng điều quan trọng là
phải có sự tinh tế sư phạm cần thiết.
c. Phương pháp tác động trực tiếp đối tượng:
- Phương pháp điều tra bằng phiếu: phỏng vấn gián tiếp thông qua việc
hỏi đáp trên giấy. Có thể kết hợp 2 loại anket đóng và mở.
- Phươ
ng pháp phỏng vấn, trao đổi, nghe báo cáo: đặt câu hỏi, lắng
nghe, khơi gợi ý kiến người được kiểm tra, mục đích là thu nhận thông tin
càng nhiều càng tốt những vấn đề cần quan tâm. Những câu hỏi nên sử dụng
nên là câu hỏi mở, tránh câu hỏi mang tính dẫn dắt. Người kiểm tra cần có kỹ
mặt yếu của giáo viên, đưa ra lời khuyên đối với giáo viên để hoàn thiện tay
nghề sư phạm. Hình thức này cần thiết khi muốn tìm hiểu công tác giảng dạy
của giáo viên mới, cho phép xác định chính xác các nguyên nhân thực chất
của một vài khuyết điểm mà giáo viên mắc phải, hình thức này cũng nhằm
nghiên cứu khinh nghiệm tiên tiến.
* Dự các giờ lên lớp song song:
Hiệu trưởng có thể dự
các giờ lên lớp của hai hay nhiều giáo viên dạy
cùng khối về một đề tài. Khi đi dự nên có mặt của giáo viên có giờ song
song. Nhờ phương pháp song song này người quản lí có thể so sánh đánh giá
các giáo viên một cách khách quan, công bằng. Từ đó khuyến khích việc học
tập kinh nghiệm lẫn nhau giữa các đồng nghiệp.
* Dự các giáo viên khác nhau dạy cùng một lớp:
Nhằm xem xét, so sánh mối quan hệ giữa các giáo viên khác nhau với
cùng một đối tượng học sinh trong cùng m
ột lớp.
* Dự giờ có mục tiêu và mời chuyên gia cùng dự:
Chuyên gia thường là cán bộ chỉ đạo chuyên môn và cán bộ thanh tra
chuyên môn của Sở Giáo dục, khi xuất hiện một sự hoài nghi nào đó và khi
muốn nghiên cứu sâu hơn về một phương pháp mới, người quản lí nên đề
nghị những người đã có nghiên cứu sâu hơn để rút kinh nghiệm về vấn đề đó.
1.7. Quy trình kiểm tra:
Hiệu trưởng tổ chứ
c kiểm tra giờ dạy trên lớp thông qua việc thực hiện
các chức năng quản lý:
- Xây dựng kế hoạch kiểm tra
- Tổ chức kiểm tra
- Chỉ đạo kiểm tra
- Tổng kết và điều chỉnh.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
- Cán bộ, giáo viên có hộ khẩu địa phương tỷ lệ rất thấp (1,5%), chủ
yếu giáo viên ngoài tỉnh, trên 70% cán bộ giáo viên phải ở nhà trọ trong khi
đó đời sống còn gặp nhiều khó khăn, do vậy thiếu tính ổn định, nhiều giáo
viên xin nghỉ việc, chuyển công tác, một số giáo viên xin đi học để chuyển
vùng…
2.1.2. Cơ sở vật chất:
Chỉ
danh Số lượng
Phòng học 36
Phòng Thực hành Lý 1
Phòng Thực hành Hoá 1
Phòng Thực hành Sinh 1
Phòng Thực hành Công nghệ/ Nghề 1
Phòng Lab 1
Phòng vi tính 2
Phòng CNTT 3
Thư viện 1
Hội trường 1
- Phòng học: đảm bảo học hai buổi (36 phòng học đạt chuẩn; 04 phòng thí
nghiệm thực hành, 03 phòng máy phục vụ học tin học, Ngoại ngữ);
- Các phòng chức năng đủ, đảm bảo (Phòng họp, hội trường, phòng làm
việc…); - Khuôn viên thoáng mát, sạch sẽ, tường rào, nhà vệ sinh đảm bảo, an toàn;
- Trang thiết bị thí nghiệm thực hành: số lượng tương đối đầy đủ, chất lượng
chưa đảm bảo, không đồng bộ, thiếu chính xác
- Tăng cường trồng cây bóng mát, thảm cỏ, vườn thực vật….tạo cảnh quan
- Tập thể sư phạm đồng thuận, tạo được bầu không khí đoàn kết, yêu thương
giúp đỡ nhau, đây thực sự là một sức mạnh tổng hợp giúp tập thể nhà trường
đi lên trong thời gian qua.
- Được sự quan tâm củ
a cấp uỷ, chính quyền địa phương và một bộ phận phụ
huynh học sinh.
2.2.2. Khó khăn:
- Khi mới thành lập vào năm học 2007-2008, nhà trường chỉ có khối THPT,
đến học kì II năm học 2009-2010 (tháng 1/2010) nhà trường mới tiếp nhận
giáo viên và học sinh khối THCS có hộ khẩu xã Bàu Hàm từ trường THCS
Nguyễn Văn Trỗi, xã Sông Thao (trước đây xã Bàu Hàm chưa có trường
THCS). Chính vì lực lượng thiếu đồng bộ, bị động trong vi
ệc tiếp nhận khối
THCS (giữa năm học) nên hoạt động của nhà trường gặp nhiều khó khăn, đặc
biệt trong công tác kiểm tra đánh giá do có nhiều sự khác biệt, không thống
nhất giữa các cấp học khác nhau. - Chất lượng đầu vào của học sinh thấp, nhà trường tuyển sinh bằng hình thức
xét tuyển và tuyển gần như toàn bộ số học sinh nộp đơn xin xét tuyển vào
trường.
- Chất lượng học tập của học sinh còn ở mức thấp (tỉ lệ học sinh lên lớp thẳng
chỉ đạt 70 % trong năm học 2010 – 2011).
- Việc giáo dục hạnh kiểm học sinh gặp nhiều khó khăn do thiế
u sự quan tâm,
phối hợp của gia đình học sinh, mặt khác công tác này cũng chịu nhiều ảnh
hưởng từ bên ngoài xã hội, đặc biệt ở khối THCS chỉ có 65 % học sinh có
hạnh kiểm khá, tốt (2010-2011), tăng lên 90 % ở năm học 2011-2012.
- Đời sống giáo viên còn khó khăn, nhiều giáo viên phải ở trọ, lương chưa
đảm bảo nhu cầu của bản thân và gia đình.
- Kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên đã được xây dựng
như sau:
a. Kế hoạch kiểm tra trong năm:
- Sau khi kế hoạch được thông qua Hội nghị cán bộ, công nhân viên
chức đầu năm học, Hiệu trưởng đã phân công cho Phó hiệu trưởng phụ trách
chuyên môn xây dựng kế hoạch kiểm tra giờ dạ
y trên lớp của giáo viên cụ thể
cho từng tổ bộ môn. Kế hoạch này được thông qua cuộc họp liên tịch đầu
năm học (thành phần: Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, Chủ tịch Công
đoàn, Bí thư Đoàn trường, Tổng phụ trách Đội, các Tổ trưởng chuyên môn, Tổ trưởng tổ văn phòng, Thư kí Hội đồng). Trong buổi họp, kế hoạch kiểm
tra giờ dạy trên lớp của giáo viên được phổ biến cụ thể đến từng tổ chuyên
môn, sau khi được sự nhất trí cao trong hội đồng liên tịch, kế hoạch này được
phổ biến đến các tổ chuyên môn. Cụ thể:
Tổ chuyên môn Số giáo viên Học kì I Học kì II Ghi chú
Toán - Tin 14 7 6
Hoá - Lý - Công
nghệ
14 7 7
Sinh - TDQP-
Nhạc - MT
12 5 6
1 GV xin
nghỉ hộ sản
Sử - Địa – Anh 16 8 8
Văn - GDCD 14 6 5
1 GV đang
Hoá - Lý -
Công nghệ
14
1. Mai Thị Kim Chi
2. Thái Văn Quyền
3. Trần Thị Xuyến
4. Nguyễn Thị Duyên Hải
5. Mai Thế Tính
6. Trần Văn Thiện
7. Nguyễn Thị Ngọc Minh
1. Trần Thái Hoà
2. Hàn Văn Thọ
3. Lương Văn Minh
4. Trần Thanh Duyên
5. Lê Trịnh Anh Đào
6. Lê Quốc Thông
7. Trần Thị Thu Ly
Sinh -
TDQP-
Nhạc - MT
14
1. Mai Văn Hiếu
2. Đỗ Thanh Khâm
3. Phan Anh Tuấn
4. Nguyễn Thị Linh Nhâm
1. Bùi Thị Nha Trang
2. Phạm Thị Bích Hải
7. Trần Thị Hồng
8. Hoàng Thị Lệ Thành
Văn -
GDCD
14
1. Lê Thị Thư
2. Bùi Thị Thuỷ
3. Đào Văn Bôi
4. Trần Quốc Khánh
5. Cao Thị Hoàng Hà
6. Đậu Thị Lệ Thuỷ
1. Trịnh Dương Cầm
2. Phạm Thị Kim
Thoại
3. Nguyễn Thị Minh
Tâm
4. Ngô Thị Huệ
5. Nguyễn Đức Dần
1 GV đang
học Cao
học, 1 GV
nghỉ hộ
sản; 1 GV
nghỉ hưu
vào đầu
học
k
ì II
- Tổ trưởng chuyên môn báo cáo kết quả cuộc họp tổ đầu năm bằng
vào Hội thi giáo viên dạy giỏi cập Huyện, cấp Tỉnh (nếu có tổ chức), các tổ
thực hiện luân phiên đảm bào mỗi tổ đều tham gia vào hoạt động này.
- Quy định các giáo viên phải dự giờ 6 tiết/học kì, nếu giáo viên tập sự
phải dự giờ 10 tiết/ học kì.
- Bố trí thời khoá biểu hợp lí cho giáo viên, tạo điều kiệ
n về thời gian
để giáo viên tham gia dự giờ, bố trí một vài buổi chiều trong tuần nghỉ toàn
trường để thực hiện các tiết Hội giảng cấp trường.
b. Kế hoạch kiểm tra tháng:
Nội dung dựa vào kế hoạch năm học đối với chuyên đề kiểm tra giờ
dạy trên lớp của giáo viên. Trong kế hoạch kiểm tra tháng cần phải ghi cụ
thể: họ tên giáo viên, chuyên môn, thời gian tiến hành, hình thứ
c tiến hành
sao cho giáo viên có thể chủ động chuẩn bị. Cụ thể là kế hoạch kiểm tra
tháng 9, 10 năm 2012 (có phụ lục kèm theo)
c. Kế hoạch kiểm tra tuần:
Nội dung kiểm tra trong tuần cần ghi chi tiết: giáo viên được kiểm tra,
nội dung kiểm tra, hình thức kiểm tra, các lực lượng tham gia kiểm tra, thời
gian kiểm tra, thời gian hoàn thành việc kiểm tra.
Tuy nhiên, ngoài việc kiểm tra theo kế hoạch đã được thông báo trước,
nhà trường đã chú tr
ọng công tác kiểm tra, dự giờ đột xuất. Việc dự giờ đột
xuất cũng được lập kế hoạch theo từng tuần, tuy nhiên kế hoạch này không
thông báo công khai mà chỉ thông báo cho Hội đồng chuyên môn của nhà
trường để thực hiện và chỉ thông báo cho giáo viên ngay trước giờ dạy, đảm
bảo khách quan, công bằng.
Đối với giáo viên tập sự, việc dự giờ đột xuất có thể gây áp lực tâm lí
cho giáo viên nên nhà trường đã th
ực hiện từng bước như sau: tổ chức dự tiết
đầu tiên để góp ý định hướng và không đánh giá xếp loại, tiết dự thứ 2 là tiết
trường mới thành lập, đa số giáo viên trẻ, thiếu kinh nghiệm, điều kiện đi lại
khó khăn nên không thu hút được nhiều giáo viên giỏi. Hiệu trưởng chỉ đạo
cho phó hiệu trưởng chuyên môn phân công rõ ràng trách nhiệm và quyền
hạn của mỗi thành viên trong Ban kiểm tra nhằm mục đích làm cho Ban kiểm
tra hoạt động đúng chức năng của mình và đạt được hiệu quả cao.
- Nhà trườ
ng đã thành lập Hội đồng chuyên môn cấp trường. Các thành
viên trong Hội đồng chuyên môn cấp trường là người thông thạo chuyên môn
nghiệp vụ, có uy tín, sáng suốt và linh hoạt trong công việc. Đối với Trường
THCS & THPT Bàu Hàm do đa số giáo viên trẻ về tuổi đời lẫn tuổi nghề nên
đa số các thành viên này là Tổ trưởng chuyên môn. Mỗi thành viên trong Hội
đồng chuyên môn được phân công cụ thể các nội dung phần việc mình đảm
trách, xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm.
Hộ
i đồng chuyên môn nhà trường đã được thành lập với thành phần và
cách thức hoạt động như sau:
Stt Họ và tên Môn Chức vụ Nhiệm vụ
1 Nguyễn Thị Lam Hồng Hoá P.Hiệu trưởng chuyên môn Chỉ đạo chung
2 Trần Văn Công Toán TT Tổ Toán - Tin Thành viên
phụ trách môn
Toán.
3 Cao Thị Hoàng Hà Văn TT Tổ Văn - GDCD Thành viên
phụ trách môn
Văn.
4 Lê Trịnh Anh Đào Hoá TT Tổ Hoá – Lý - CN Thành viên
phụ trách môn
Hoá.
5 Trần Văn Thiện Lý Giáo viên Thành viên
phụ trách môn
Lý.
giờ đột xuất, mỗi tiết dự giờ phải có ít nhất 3 thành viên trong hội đồng trong
đó có ít nhất 2 giáo viên cùng chuyên môn.
- Tính đến năm học 2012-2013, Trường THCS & THPT Bàu Hàm đã
hoạt động được 6 năm, công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên đã và
đang thực hiện như trên đã đem l
ại hiệu quả tương đối tốt, tuy nhiên còn
nhiều hạn chế, một số giáo viên chưa thật sự thấy được tầm quan trọng của
việc dự giờ, đánh giá tiết dạy. Đa số giáo viên trong trường còn rất trẻ về tuổi
đời lẫn tuổi nghề kể cả các tổ trưởng chuyên môn nên giáo viên còn xem nhẹ
việc dự giờ lẫn nhau, hầu hết giáo viên thấy rằng m
ọi người cũng như mình,
không có gì đặc biệt hơn nên không cần thiết phải dự giờ, việc đánh giá đôi
cũng thiếu tính thuyết phục vì đa số các tổ trưởng chuyên môn cũng chưa có
nhiều kinh nghiệm, chưa được bồi dưỡng về nghiệp vụ kiểm tra. Một số giáo
viên có kinh nghiệm nhưng lớn tuổi rất ngại tham gia vào lực lượng kiểm tra.
Một số giáo viên
đã có sức ì trong công tác, không hào hứng tham gia phong
trào dạy tốt, rất ngại dự giờ, trao đổi kinh nghiệm, ngại áp dụng phương pháp
dạy mới hay triển khai các tiết dạy ứng dụng công nghệ thông tin hay sử
dụng đồ dùng dạy học.
- Nhà trường tổ chức học 2 buổi nên hầu hết các giáo viên tham gia
giảng dạy nhiều tiết, đặc biệt là giáo viên các bộ môn Toán, Lý, Hoá, Văn,
Anh nên ngoài các tiết lên lớp, giáo viên ngại tham gia vào công tác kiểm tra
giờ d
ạy trên lớp của giáo viên như dự giờ, đánh giá, tư vấn, thúc đẩy vì tốn
nhiều thời gian, không có thời gian nghỉ ngơi.
- Nhà trường có kế hoạch mời thêm một số giáo viên có kinh nghiệm
giảng dạy, trình độ chuyên môn tốt ở trường bạn về trường hoặc mời một số
thành viên Thanh tra kiêm nhiệm của Phòng hoặc Sở Giáo Dục Đào Tạo dự
giờ thăm lớp, đánh giá giáo viên, nh
trong kiểm tra phải phù hợp với phân cấp trong quản lý. Trong kiểm tra giờ
dạy trên lớp của nhà trường đã phân cấp kiểm tra như sau:
- Kiểm tra củ
a cấp trường: do Hội đồng chuyên môn của nhà trường
thực hiện, khi thực hiện kiểm tra nhất định phải có mặt của Hiệu trưởng hoặc
Phó Hiệu trưởng, các thành viên của hội đồng chuyên môn. Tuy nhiên do lực
lượng giáo viên có kinh nghiệm ở trường rất ít, trong Hội đồng chuyên môn
mỗi bộ môn chỉ có một giáo viên, lại chủ yếu là giáo viên khối THPT nên đôi
khi nhận định còn mang tính chủ quan. Những nhận đị
nh đó cũng có phần
chính xác với những giáo viên công tác ở nhà trường từ khi mới thành lập,
tuy nhiên với giáo viên trẻ, đặc biệt là giáo viên khối THCS mới được sát
nhập vào trường, có sự chênh lệch, khác biệt giữa các cấp học thì đôi khi
nhận định này thiếu chính xác, duy ý chí.
Hiệu trưởng đã phân công cụ thể các thành viên lãnh đạo nhà trường
tham gia dự giờ tất cả các giáo viên theo kế hoạch đưa ra từ đầu năm. Hiệu
trưởng chỉ đạo cho Phó Hiệu trưởng chuyên môn giám sát hoạt động kiểm tra
giờ dạy trên lớp của giáo viên của các tổ trưởng chuyên môn có đúng với kế
hoạch kiểm tra của nhà trường hay không và công tác kiểm tra đó thực sự có
hiệu quả hay không, từ đó mới có định hướng điều chỉnh hay thay đổi cho
phù hợp.
Trường THCS & THPT Bàu Hàm tuy còn khó khăn nhưng cũng đã cố
gắng xây dựng đượ
c một lực lượng kiểm tra mang tính thuyết phục, được sự
đồng thuận của Hội đồng sư phạm nhà trường. Từ đó, người quản lí đã được cung cấp những thông tin mới mẽ về giáo viên, những thay đổi, tiến bộ của
giáo viên. Như thế công tác phân cấp trong kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo
viên sẽ được chuyển biến tích cực hơn, người quản lí sẽ mạnh dạn hơn trong
trong những tiêu chuẩn đó là như thế nào.Vì thế việc dự giờ, kiểm tra giờ dạy
trên lớp của giáo viên dần đi vào hình thức, một số giáo viên không có động
lực và ý thức đầu tư cho công tác giảng dạy kể cả khi có người dự giờ làm
cho người dự giờ cảm thấy thiếu sự tôn trọng từ giáo viên đứng lớp Chính
từ đó một bộ phận giáo viên không còn ngh
ĩ đến việc cố gắng trau dồi thêm
kỹ năng sư phạm, không thích nghi được với sự đổi mới trong giáo dục hiện
nay.
Bản thân tôi đã chỉ đạo cho các tổ trưởng chuyên môn sắp xếp thời
gian cho phù hợp cũng như tạo điều kiện về thời khoá biểu để đa số thành
viên trong tổ đặc biệt là trong nhóm bộ môn có thể cùng tham gia dự giờ
được tất c
ả các tiết dạy kiểm tra trong tổ của mình.
- Tự kiểm tra của các cá nhân: nhà trường đã động viên khuyến
khích tạo mọi điều kiện để mỗi giáo viên biết tự kiểm tra giờ dạy trên lớp của
mình dựa trên các chuẩn đánh giá tiết dạy theo quy định của Bộ. Giáo viên có
thể tự liên hệ với giáo viên khác để dự giờ học hỏi lẫn nhau, cũng như thông
qua
đó nhận ra các khiếm khuyết của bản thân, từ đó sửa chữa cho phù hợp
nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy. Giáo viên phải hoàn thiện hồ sơ, sổ sách, giáo án, tự cập nhật những thông tin mới, trao đổi thông tin, kinh nghiệm
giảng dạy theo nhóm, tự cố gắng tìm tòi suy nghĩ những sáng kiến mới phục
vụ tốt hơn cho công tác giảng dạy của giáo viên và việc học tập của học sinh.
2.3.2.3. Xây dựng chuẩn kiểm tra:
- Muốn kiểm tra, người kiểm tra phải có chuẩn để theo đó mà so sánh,
đánh giá giờ dạy của giáo viên. Những chuẩn cần phải có trong công tác kiể
m
tra giờ dạy trên lớp: chuẩn đánh giá giáo viên, chuẩn đánh giá học sinh,
i lớp, đôi khi là
các cuộc điện thoại trực tiếp từ cha mẹ học sinh phản ánh với Hiệu trưởng. Ý
kiến của học sinh được Hiệu trưởng tiếp nhận qua phản ánh của học sinh với
giáo viên chủ nhiệm, qua các cuộc tiếp xúc định kì giữa Hiệu trưởng và lớp
trưởng của các lớp hàng tháng hoặc qua thùng thư góp ý của nhà trường.
- Nhận xét, đánh giá của một số
giáo viên lớn tuổi trong trường đóng
vai trò quan trọng. Những nhận xét, đánh giá này thường rất chính xác vì nó
xuất phát từ những giáo viên dày dạn kinh nghiệm về tuổi đời lẫn tuổi nghề,
có tâm huyết với sự phát triển chung của nhà trường và đặc biệt đó là những
lời góp ý chân tình với đồng nghiệp. Tuy nhiên trong nhà trường chỉ có một
vài giáo viên lớn tuổi ở khối THCS còn khối THPT không có được thuận lợi
này. - Đa số tổ trưởng chuyên môn hoặc giáo viên được phân công kiểm tra
đã vận dụng tương đối tốt các tiêu chuẩn, tiêu chí trên, việc đánh giá được
tiến hành tương đối kịp thời, khách quan. Tiêu chuẩn đánh giá xếp loại giờ
dạy của Bộ, cơ bản là khoa học. Dựa trên 5 mặt: Nội dung, phương pháp,
phương tiện, tổ chức, kết quả; với 10 tiêu chí, mỗi tiêu chí có điểm số từ
0
đến 2.
- Tuy nhiên tiêu chuẩn đánh giá xếp loại giờ dạy của Bộ cơ bản mang
tính khái quát cao, nhiều tiêu chí còn rất chung chung, đôi khi khó thực hiện.
Mỗi người có thể hiểu một hướng. Chẳng hạn, tiêu chí “giáo án hợp lý”, như
thế nào là hợp lý? Tiêu chí: “Liên hệ thực tế (nếu có), có tính giáo dục”. Chữ
“nếu có” đặt trong ngoặc đơn nghĩa là có cũng được, mà không cũng được,
nhưng không có thì bị trừ đi
ểm.
- Một số tiêu chí không còn phù hợp với tình hình thực tiển. Chẳng
trường THCS & THPT Bàu Hàm, trong đó chú ý đến vấn đề kiểm tra h
ồ sơ,
dự giờ tiết dạy trên lớp và kết quả bài làm khảo sát mức độ nhận thức của học
sinh vào cuối tiết kiểm tra. Chuẩn kiểm tra này được hoàn thiện hơn ở năm
học 2012-2013 sau khi có góp ý của tập thể và giáo vên trong nhà trường. - Chuẩn kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên bổ sung thêm phần phụ
lục, cách vận dụng chuẩn đối với tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin,
tiết dạy có thay đổi phương pháp giảng dạy như thảo luận theo nhóm…
- Chuẩn kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên bổ sung thêm phần
chú ý về sự phân hoá giữa các lớp. Đối với các lớp học sinh giỏi ví dụ như
các lớp A1 ở trường phải yêu cầu ở mức cao hơn về khả năng tiếp thu, vận
dụng kiến thức cũng như khả năng hoạt động của học sinh trong giờ học, từ
đó cũng phải có các yêu cầu cao hơn đối với giáo viên dạy ở các lớp này về
tổ chức lớp, hướng dẫn học sinh hoạt động cũng như kết qu
ả thu được của
học sinh sau tiết học. Đây thực sự là một công việc rất khó khăn, bước đầu
nhà trường có thể xây dựng theo chuẩn trên, sau đó sẽ từ từ hoàn thiện thông
qua việc tham khảo ý kiến của những chuyên gia, những giáo viên giỏi, nhiều
kinh nghiệm và chính bản thân giáo viên trực tiếp giảng dạy trên lớp.
- Bản thân tôi đã cung cấp các văn bản cần thiết về công tác kiểm tra
giờ dạy trên lớp của giáo viên cho mỗi tổ chuyên môn. Tại mỗi đơn vị tổ phải
triển khai các văn bản này một cách cụ thể, đảm bảo rằng tất cả mọi thành
viên trong tổ đều nắm vững và biết vận dụng đúng đắn, phù hợp. Mỗi tổ
chuyên môn có thể thảo luận để đưa ra những tiêu chí đánh giá cho phù hợp
với đặc thù của bộ môn mình, sau
đó báo cáo cho Hiệu trưởng phê duyệt.
- Các chuẩn kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên sau khi được xây
dựng xong đã được phổ biến rộng rãi, sao cho mỗi giáo viên phải được nắm
đã thực hiện và kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên ở tháng tiếp
theo, vì vậy lãnh đạo nhà trường rất sát sao, nắm bắt được tình hình giảng dạy
của nhà trường, thấy được những thuận lợi, khó khăn của giáo viên tham gia
vào việc kiểm tra, từ đó mới động viên, giải quyết khó khăn kịp thời, tạo điều
kiện tốt nhất cho giáo viên hoàn thành nhiệm vụ
.
- Quy trình kiểm tra một giờ dạy được thực hiện một cách thông
thường là: tổ trưởng chuyên môn báo cáo cho Phó Hiệu trưởng chuyên môn
về lịch kiểm tra bao gồm giáo viên dạy, tiết, ngày, bài dạy, lớp dạy, căn cứ
vào đó Phó Hiệu trưởng chuyên môn tổng hợp của các tổ và thông báo lịch
kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên trong tuần trên bảng tin vào đầu tuần
để toàn Hội đồng sư phạm nhà trường theo dõi, thự
c hiện. Tuy nhiên đối với
trường hợp dự giờ đột xuất sẽ không thông báo trước cho giáo viên để người
quản lí có cái nhìn toàn diện và thực chất hơn.
- Các điều kiện về tinh thần, vật chất, đồ dùng dạy học được Hiệu
trưởng quan tâm. Hiệu trưởng chỉ đạo cho Phó Hiệu trưởng chuyên môn cũng
như bộ phận thư viện cung cấp tất cả các tài liệu cầ
n thiết, chỉ đạo cho Phó
Hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất chuẩn bị tốt các điều kiện về máy móc,
đảm bảo cho giáo viên được tạo điều kiện tốt nhất khi thực hiện tiết dạy của
mình.
- Các quyền lợi về tài chính cũng được Hiệu trưởng hết sức quan tâm,
chế độ này được thống nhất trong Hội nghị cán bộ công ch
ức của nhà trường
đầu năm học và được quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ của nhà trường,
thành viên trong Ban kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên hoặc thành viên
trong Hội đồng chuyên môn cấp trường được hưởng các chế độ tương xứng
với nhiệm vụ thực hiện. Đối với giáo viên hoàn thành tốt công tác giảng dạy
của mình sẽ được khen thưởng xứng đáng nhằm động viên, khuyến khích
đi dự tôi đề nghị giáo viên có giờ song song
cùng tham gia đề nhận xét, rút kinh nghiệm. Nhờ phương pháp song song
này người quản lí có thể so sánh đánh giá các giáo viên một cách khách quan,
công bằng. Từ đó khuyến khích việc học tập kinh nghiệm lẫn nhau giữa các
đồng nghiệp.
* Dự các giáo viên khác nhau dạy cùng một lớp:
Nhằm xem xét, so sánh mối quan hệ giữa các giáo viên khác nhau với
cùng một đối tượng học sinh trong cùng một lớp. Ví dụ tôi thực hiện dự giờ
ở
cùng một lớp 11A4, tôi nhận thấy rằng học sinh học giờ Lý rất sinh động
nhưng lại rất thụ động trong các giờ học khác như Văn, Anh văn
- Tuy đã thực hiện được các hình thức dự giờ khác nhau như vậy và cũng
đem lại hiệu quả tương đối tốt trong công tác đánh giá, nhận xét giáo viên
nhưng do điều kiện khách quan, trường chưa có được đội ngũ
giáo viên mạnh
về chuyên môn cũng như trong năm học 2012-2013 chưa mời được thanh tra
chuyên môn của Phòng, Sở Giáo dục nên còn một số hình thức dự giờ mặc
dù bản thân rất mong muốn chưa thực hiện được:
* Dự giờ theo đề tài:
Người quản lí dự một chu trình các bài giảng về một chương trình hay
một phần của chương của một giáo viên nào đó nhằm nghiên cứu toàn diện
h
ệ thống làm việc của giáo viên. Hình thức này cho phép xác định mặt mạnh,
mặt yếu của giáo viên, đưa ra lời khuyên đối với giáo viên để hoàn thiện tay
nghề sư phạm. Hình thức này cần thiết khi muốn tìm hiểu công tác giảng dạy
của giáo viên mới, cho phép xác định chính xác các nguyên nhân thực chất
của một vài khuyết điểm mà giáo viên mắc phải, hình thức này cũng nhằm
nghiên cứu kinh nghiệm tiên tiến.
* Dự giờ có m
ục tiêu và mời chuyên gia cùng dự:
ư: quan sát toàn bộ diễn tiến tiết dạy, ghi lại các hoạt động giảng
dạy của thầy, hoạt động học tập của học sinh và các mối quan hệ trong hoạt
động dạy học, ghi nhận thông tin và các tình huống xảy ra trong tiết dạy.
- Ở trường THCS & THPT Bàu Hàm, do lực lượng kiểm tra còn thiếu
về số lượng và chất lượng nên cũng gặp không ít khó khăn. Đối với giáo viên
lớn tuổi, nhiề
u kinh nghiệm thì cũng không gặp khó khăn nhiều trong việc
quan sát nhưng lực lượng này trường có rất ít, nhưng đối với giáo viên trẻ còn
thiếu kinh nghiệm thì việc quan sát giờ lên lớp tương đối khó khăn. Vì vậy
người quản lí nhà trường đã xây dựng quy trình dự giờ, đánh giá này, đặc biệt
đối với đội ngũ giáo viên trẻ phải theo đúng quy trình này, đó là nề nếp cần
phải xây dựng, là nền t
ảng cho sự thay đổi một cách cơ bản cho đội ngũ
tương lai của nhà trường.
- Tuy nhiên một số giáo viên còn mang tính chủ quan, chưa chú ý đến
phương pháp giảng dạy, không quan tâm nhiều đến cách đưa ra tình huống có
vấn đề của giáo viên, cách giải quyết tình huống có vấn đề của học sinh và
- Trong năm học 2012-2013, nhà trường đã có sự thay đổi trong công
tác tổ chức đem lại hiệu quả hơn. Trong những nă
m đầu, do số lượng giáo
viên ít, việc thực hiện việc kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên còn một số
bất cập. Khi thực hiện Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, nhà trường chia
thành 2 tổ Khoa học tự nhiên (Tổ Toán – Tin, Tổ Hoá – Lý – Công nghệ, Tổ
Sinh – TDQP – Nhạc – Mỹ thuật) và Khoa học xã hội (Tổ Văn- GDCD, Tổ
Sử - Địa – Anh), yêu cầu tất cả giáo viên phải tham gia dự giờ tấ
t cả các tiết
thuộc 2 phân môn tự nhiên, xã hội này. Như vậy giáo viên dạy thể dục bắt
buộc phải dự giờ tiết Toán, Hoá, Lý, Công nghệ…Mặc dù giáo viên sẽ ít
nhiều học hỏi được tác phong đứng lớp nhưng cách tổ chức như vậy thật sự
chưa đem lại hiệu quả trong việc quan sát giờ dạy của giáo viên: số lượng
môn. Tổ trưởng chuyên môn đề nghị giáo viên dạy nêu rõ mục đích yêu cầu,
trọng tâm bài dạy, phương pháp giảng dạy chủ yếu sử dụng trong tiết dạy.
Sau đó tổ trưởng chuyên môn mời các thành viên tham gia dự giờ góp ý, trao
đổi. Các góp ý thông thường xoay quanh các ưu khuyết điểm, xoáy sâu vào
phần kiến thức, chú trọng nhiều đến phương pháp giảng dạy, các hoạt động
của giáo viên, các hoạt động của học sinh, cách đưa ra vấn đề của giáo viên
và cách giải quyết vấn đề của học sinh. Tuy nhiên một số giáo viên thường
hay bảo vệ quan điểm của mình, không chú ý lắng nghe ý kiến của người
khác nên đôi lúc nảy sinh tranh luận, tranh cãi tiêu cực
ảnh hưởng đến bầu
không khí làm việc của tập thể. Ở trường THCS & THPT Bàu Hàm cũng đã
một vài lần xảy ra hiện tượng này do đa số giáo viên trong trường còn rất trẻ,
đôi lúc hay thể hiện mình, lúc này, người quản lí và tổ trưởng chuyên môn là
người có kinh nghiệm nên đã giải quyết được vấn đề này. Khi tất cả các
thành viên đã góp ý, có sự thống nhất giữa mọi người, những người dự
giờ
tiến hành đánh giá tiết dạy. Phiếu dự giờ phải có chữ kí xác nhận của người
dự, người được dự. Tổ trưởng chuyên môn tập hợp các phiếu dự giờ, nếu ở
cấp tổ thì tổ trưởng chuyên môn sẽ lưu giữ ở hồ sơ của tổ, nếu là cấp trường
thì tổ trưởng nộp lại cho Phó Hiệu trưởng chuyên môn.
- Nhà trườ
ng đã xây dựng một chuẩn phân tích giờ dạy của giáo viên
phục vụ cho việc hội ý của giáo viên sau khi dự giờ, chuẩn này nằm trong
chuẩn kiềm tra giờ dạy. Theo chuẩn này, việc phân tích giờ dạy của những
người dự giờ sau tiết dạy thực sự đi vào bài bản, giáo viên viết biên bản góp
ý, phân tích giờ dạy, từ đó các giáo viên dễ dàng thống nhất với nhau. Vì vậy
giáo viên được dự
giờ sẽ được đóng góp ý kiến theo hướng tích cực, dần sẽ
thay đổi dần lối mòn trong việc phân tích giờ dạy của giáo viên sau này.
đội ngũ giáo viên vững chuyên môn, giàu kinh nghiệm nên việc tư vấn, thúc
đẩy cho giáo viên sau tiết dự
giờ cũng chưa có hiệu quả cao.
- Hầu hết các giáo viên khi góp ý đều cho rằng mình quan điểm của
mình hợp lí, mỗi người mỗi ý, ai cũng cho rằng mình đúng nên đôi khi người
được góp ý cảm thấy rối, không định hướng được vấn đề. Có lúc có những
câu nói mang nặng tính cá nhân, tính áp đặt vấn đề, dễ gây phản cảm cho
giáo viên.
- Do sự chuẩn bị dự giờ không tốt nên một số giáo viên sau khi dự giờ
không biết trao đổi, góp ý gì cho đồng nghiệp, không thấy được sự tiến bộ
của đồng nghiệp so với lần kiểm tra trước để động viên, khuyến khích kịp
thời. Bên cạnh đó, một số giáo viên chưa nghiên cứu kĩ các tiêu chí đánh giá
trong phiếu dự giờ nên việc đánh giá chưa sâu sát, thiếu khách quan, vì vậy
dễ dẫn đến tình trạng đánh giá cả nể, cho qua, hiệu quả không cao.
- Đa s
ố giáo viên trong Trường THCS & THPT Bàu Hàm còn rất trẻ,
chưa có nhiều kinh nghiệm, ngay cả các thành viên trong lực lượng kiểm tra
cũng chưa được bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ nên chưa thật sự nắm
được hết nhiệm vụ của công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên.
Thông thường người kiểm tra chỉ thấy được ưu, khuyết điểm mà không biết
những ưu, khuyết điể
m này xuất phát từ đâu, cách khắc phục ra sao, có thể
nghiên cứu thêm các tài liệu nào để bổ sung kiến thức.
Copyright: Tài liệu đại học ©