1 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
SAØI GOØN TP HOÀ CHÍ MINH
Làm thế nào để quy hoạch
đô thị ở Việt Nam hiệu quả hơn?
Trường hợp TPHCM
Tháng 3 2012
2 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Lời nói đầu
Theo đề nghị của Adetef, Cơ quan Quy hoạch đô thị Lyon và Trung tâm dự báo và nghiên
cứu đô thị (PADDI) cùng biên soạn tài liệu này để trình bày và thảo luận trong khuôn khổ
diễn đàn do ADETEF và AFD tổ chức vào tháng 3 năm 2012 tại Hà Nội về chủ đề "Đô thị hóa
bền vững vùng ven ở các thành phố của Việt Nam".
Chúng tôi chân thành cảm ở ADETEF và AFD đã tạo điều kiện cho việc biên soạn tài liệu
tổng hợp này.
Trụ sở của Paddi “Trung tâm dự báo và nghiên cứu đô thị (PADDI)” đặt tại TPHCM, có
nhiệm vụ tăng cường năng lực quản lý đô thị cho TPHCM. PADDI là cơ quan hợp tác phi tập
trung trong lĩnh vực quy hoạch đô thị gữa TPHCM, Vùng Rhône-Alpes và Cộng đồng đô thị
Lyon.
Các hướng cải thiện quy hoạch đô thị ở Việt Nam được đề xuất trong tài liệu này là kết quả
của quá trình trao đổi, do PADDI tổ chức, giữa các sở, ban ngành của TPHCM (trong đó có
Viện nghiên cứu phát triển TPHCM - HIDS) với giới chuyên môn của Vùng Rhône - Alpes và
Cơ quan Quy hoạch đô thị Cộng đồng đô thị Lyon.
Liên hệ:
Patrice Berger,
Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon
www.urbalyon.org
Fanny Quertamp,
PADDI
www.paddi.vn
3 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Mục lục

trưởng kinh tế và dân số mạnh mẽ và nằm
trong vùng đô thị gần 18 triệu dân nếu tính
cả dân số của các tỉnh lân cận: Đồng Nai, Bà
Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Tây
Ninh, Long An, Tiền Giang.
Như nhiều thành phố ở các nước đang
phát triển, sự phát triển năng động về kinh
tế, các dự án lớn đang triển khai, các dự án
quy hoạch tích cực của TPHCM đi kèm với
các tác động về môi trường, cơ sở hạ tầng
đô thị còn yếu, thiếu nhà ở (đặc biệt là nhà
ở dành cho người thu nhập thấp), các quy
định về quy hoạch không được tuân thủ
và nguồn nhân lực cũng như tài chính cần
phát triển thêm để quản lý được sự tăng
trưởng và đương đầu với các thách thức.
Việt Nam quan tâm đến việc làm thế nào để
quy hoạch hiệu quả hơn: nhiều giải pháp
đã được thực hiện theo hướng này từ nhiều
năm nay:
ở cấp quốc gia, luật quy hoạch đô thị
được ban hành năm 2009, đơn giản hóa
thủ tục cấp giấy phép xây dưng.
ở TPHCM, các dự án quy hoạch đô thị lớn
được chuẩn bị bằng các cuộc thi quốc tế
hoặc phát triển với các đối tác tư nhân và
các dự án lớn về cơ sở hạ tầng được thực
hiện trong khuôn khổ đối tác công - tư.
Điều này góp phần đáng kể vào việc cải
thiện quy hoạch.

-
-
-
-
5 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
‘‘Việt Nam đang đối mặt với sự phát triển
theo cơ chế thị trường trên tất cả các mặt.
Điều này tác động đến hệ thống quy hoạch
rườm rà và gắn chặt với các chỉ tiêu chính
thức vốn vênh với thực tế. Quy hoạch nên
gần với thực tế hơn, linh hoạt hơn với các
biến động, do đó nên phân cấp mạnh hơn,
tinh gọn hơn, tập trung nhiều hơn vào các
ưu tiên và có độ tin cậy cao hơn đối với các
nhà đầu tư’’ (PADDI).
Độ vênh này thể hiện ở nhiều điểm:
quy mô dân số ở các quận/huyện trong
quy hoạch và trong thực tế,
chủ đầu tư không tuân thủ giấy phép xây
dựng và xây dựng sai phép trên thực tế,
không tuân thủ quy hoạch ban đầu (đối
với các dự án lớn) và không xây dựng cơ
sở hạ tầng đã quy hoạch (không mở rộng
các tuyến đường như đã dự kiến trong
quy hoạch, ),
cơ sở hạ tầng trong quy hoạch khác với cơ
sở hạ tầng thực hiện trên thực tế,
phát triển đô thị ở các khu đất nông
nghiệp, đất tự nhiện hoặc đất có khả năng
bị ngập lụt (những khu vực không xây

Thiếu đảm bảo an toàn cho các quyền về
đất đai và bất động sản, thiếu an toàn trong
quá trình đề nghị cấp phép xây dựng (mặc
dù hiện nay việc cải cách hình chính đang
được thực hiện).
Thiếu đảm bảo an toàn cho tiền tiết kiệm
và đầu tư.
Thiếu đảm bảo về thời hạn hoàn thành cơ
sở hạ tầng do nhà nước thực hiện.
Thiếu minh bạch về giá bất động sản, làm
cản trở việc xây dựng chính sách dựa trên
các dữ liệu đáng tin cậy.
b) Một số lý do khác bắt nguồn từ tốc độ
tăng trưởng đô thị khó quản lý và với các
khiếm khuyết trong hệ thống quy hoạch
cũng như nguồn lực ở Việt Nam.
Tăng trưởng đô thị luôn luôn rất cao (tốc độ
tăng dân số hơn 3%) và nhu cầu lớn về đất
xây dựng cũng như xây dựng nhà ở tại các
quận/huyện, luôn luôn đi trước quy hoạch
Khá nhiều công trình xây dựng không có
giấy phép, đặc biệt là ở các quận ven, dẫn
đến đô thị hóa tự phát mạnh mẽ và xâm hại
đất dành cho nông nghiệp.
Các vấn đề trên thực tế chưa được quan
tâm đầy đủ và đúng mức trong quy hoạch:
phần hiện trạng trong quy hoạch thường
không được lấy từ kết quả khảo sát chi tiết
trên ‘‘hực địa’’.
Hệ thống quy hoạch tương đối phức tạp.

Những điều ngoài dự kiến (quyết định tùy theo sự vụ, sự kiện bất ngờ, tai nạn )
Các ràng buộc về mặt cơ cấu, địa lý, khí hậu và tình hình kinh tế - xã hội (dân số,
thị trường đất đai và bất động sản; các ràng buộc trước mắt, các yêu cầu của tình
hình, sự cần thiết tăng tính cạnh tranh về kinh tế)
Quyết tâm, tầm nhìn chiến lược trong dài hạn, thể hiện bằng các quyết định của
nhà nước có sự tham gia của các đối tác.
Theo quy trình này, vai trò của nhà quy hoạch khá khiêm tốn, nhưng có thể
kiểm soát một cách tương đối quá trình phát triển đô thị qua việc kết hợp
đồng bộ 3 hành động sau:
Tầm nhìn và chiến lược (quốc tế, kinh tế và xã hội, môi trường, đất đai, chính sách
giao thông đô thị, chính sách nhà ở ) được theo dõi thực hiện liên tục.
Các dự án lớn ở đô thị (cơ sở hạ tầng, cải tạo và mở rộng đô thị)
Quy hoạch đô thị, kể cả quy hoạch đô thị ở địa phương (các quyền về đất đai) và
thực hiện quy hoạch trên thực tế.
7 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Cần có sự đồng thuận về ‘‘lợi ích
chung trong dài hạn’’ cho thành
phố và người dân để các quy
định được mọi thành phần tuân
thủ tốt hơn.
Khái niệm lợi ích chung và tài sản công chưa
rõ đối với mọi chủ thể và chưa có được sự
đồng thuận của mọi thành phần: khái niệm
phát triển bền vững, tôn trọng tài sản công,
lựa chọn các hạng mục cần bảo tồn trong
dài hạn, khái niệm công bằng, chia sẻ lẫn
nhau giữa các tầng lớp nhân dân với mức
thu nhập rất khác nhau và giữa các quận/
huyện, chất lượng đô thị ở các khu vực.
Đôi khi, khái niệm lợi ích chung trở

Cần có sự công bằng trong quá
trình biến đổi đô thị

Giống như phần lớn các thành phố ở những
nước đang phát triển, quá trình biến đổi đô
thị nên đảm bảo tính công bằng cho mọi
tầng lớp nhân dân, bắt đầu từ người nghèo.
Điều này đòi hỏi cần phải:
Tôn trọng quyền về đất đai và tài sản trên
đất của mọi người.
Có sự đảm bảo an toàn về đất đai, đặc biệt
là đối với người thu nhập thấp, đây là yếu tố
đảm bảo sự gắn kết xã hội.
Công bằng trong cơ chế đền bù đối với các
trường hợp thu hồi đất, dù tiền đền bù là
của nhà nước hay của tư nhân.
Đảm bảo độ tin cậy của giấy phép xây dựng
(giảm vi phạm, tuân thủ các yêu cầu của
giấy phép xây dựng đã được cấp).
Thông tin, truyền thông tốt hơn và tăng
tính minh bạch đối với các quyết định của
nhà nước trong quá trình cải tạo đô thị.
Làm thế nào để giảm độ vênh giữa quy hoạch và
thực tế
Làm thế nào để công tác lập và triển khai thực hiện
quy hoạch đô thị ở TPHCM có hiệu quả hơn?
A) Các cải thiện phụ thuộc vào những thay đổi về hành
vi của các chủ thể ở các thành phố của Việt Nam, đặc
biệt là TPHCM
8 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam

hợp nhất:
Việc hợp nhất quy hoạch sử dụng đất
(xác định mục đích sử dụng đất) với quy
hoạch xây dựng (xác định các quyền về xây
dựng), giống như ở hầu hết các quốc gia
trên thế giới sẽ đơn giản hóa thủ tục quy
hoạch và do đó sẽ tạo thuận lợi cho việc
phối hợp giữa các chủ thể.
Quy hoạch sử dụng đất của TPHCM
Quy hoạch xây dựng của TPHCM
Quy hoạch ngành: Giao thông đô thị:
Các dự án metro ở TPHCM
Bảng các loại quy hoạch đô thị ở Việt Nam
B) Các cải thiện phụ thuộc vào những thay
đổi trong luật quy hoạch đô thị của Việt
Nam
-
-
-
9 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Các chỉ tiêu về dân số và quy hoạch
‘‘Ở Việt Nam, công tác quy hoạch dựa trên chỉ tiêu dân số. Các cơ quan chức năng đưa ra dự báo dân số trên cả nước
và cho mỗi địa phương. Dự báo quy mô dân số được trình bày, thảo luận và phê duyệt. Sau khi được phê duyệt, dự
báo này làm cơ sở cho công tác quy hoạch ở tất cả các ngành (y tế, giao thông, giáo dục, nhà ở…). Ví dụ, phải có một
trạm y tế cho chừng đó dân cư, hoặc chừng đó m2 trường học cho một học sinh,…Vì vậy, mỗi địa phương cần phải
giữ một số diện tích đất và lập quy hoạch xây dựng để nhằm đạt được chỉ tiêu ghi trong luật. Ngân sách và những hỗ
trợ của các cấp trên dành cho địa phương tùy thuộc vào quy hoạch này.
Phương pháp quy hoạch dựa trên số liệu điều tra dân số cũng đã được sử dụng ở Pháp sau Thế chiến 2. Nhưng hiện
nay áp dụng phương pháp quy hoạch theo mẫu khảo sát vì ta không chỉ quan tâm đến biến động của dân số mà còn
quan tâm đến xu hướng và tính chất của sự biến động đó (nhóm đối tượng nào tăng? nhóm nào giảm?).

2
/nguời)
Đất công trình công cộng (m
2
/nguời)
Đất không gian xanh (m
2
/nguời)
Đất giao thông (m
2
/nguời) 5
2 - 2,5
1,5 - 2
22 - 23
Quy định Quận 4
6,97
3,14
2,3
3,04 5,2
1,88
1,77
13,41
Quận 6 Quận 8
14,5
3
5,2
6,8
Chỉ tiêu trong quy hoạch một số quận ở TPHCM
Như vậy, công tác quy hoạch sẽ bớt tính toán
số học hơn, thực tiễn hơn và gần với cuộc

- xã hội, giữa các dự án lớn của Thành phố
với quy hoạch ở quận/huyện
Quy hoạch chiến lược dựa trên bảy
nguyên tắc chính: tầm nhìn mang tính
dự báo và có sự thống nhất giữa các chủ
thể (có sự thảo luận rộng rãi) và thông tin
rộng rãi, kể cả ở cấp lãnh đạo cao nhất ,
tập trung vào những điểm chính yếu,
xác định rõ các ưu tiên và địa điểm chiến
lược cho phát triển, phân chia rõ ràng vai
trò của các chủ thể trong việc triển khai
thực hiện (chủ thể nhà nước: bộ, UBND
Thành phố, Quận/huyện; ngoài ra còn có
cộng đồng địa phương, khu vực tư nhân ),
thường xuyên đánh giá việc triển khai thực
hiện và điều chỉnh độ vênh nếu có thể.
Quy hoạch chiến lược một mặt dựa
trên các nguyên tắc tổ chức không gian rất
mạnh và bất biến trong dài hạn (kết cấu
chính của đô thị, giao thông công cộng có
sức chở lớn, mảng xanh không được phép
xây dựng trong đó có các khu vực có nguy
cơ tự nhiên và công nghệ) và mặt khác dựa
trên sự linh động trong quá trình phát triển
đô thị tùy theo sự biến động của tình hình
kinh tế - xã hội.
Quy hoạch có sự tham gia của
nhiều đối tác hơn, tầm nhìn được
nhiều bên thống nhất hơn và
thông tin về quy hoạch được phổ

TPHCM năm 2010.
C) Các cải thiện phụ thuộc vào luật và các quyết định của chính quyền
TPHCM
Quy hoạch chung của Lyon 2010, phê duyệt năm 1990
Bản đồ chiến lược Bản đồ sử dụng đấtBản đồ quy hoạch ngành đơn giản hóa
Nhu cầu quy hoạch có sự tham
gia của nhiều chủ thể hơn và có
tính liên ngành mạnh hơn
-
-
-
11 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Bản đồ chiến lược tổ chức không gian
tổng thể, còn gọi là bản đồ tầm nhìn,
Bản đồ sử dụng đất,
Các bản đồ quy hoạch ngành đơn giản
hóa cho từng chính sách (các trung tâm,
địa điểm chiến lược cho phát triển, môi
trường, giao thông, nhà ở, kinh tế )
dân ở các quận/huyện chỉ được tiếp cận một
cách có hạn chế về thông tin về quy hoạch.
Đôi khi người dân và kể cả báo chí cũng
không biết thông tin về quy hoạch. Việc
thiếu minh bạch làm ảnh hưởng tiêu cực đến
việc chấp nhận và tuân thủ các quy định ở tất
cả các chủ thể (lãnh đạo, nhà đầu tư, người
dân)
Theo luật quy hoạch đô thị năm 2009
(điều 21, 53 và 54), việc công bố các tài liệu
quy hoạch là bắt buộc (Thành phố Hà Nội

Quy hoạch chung của TPHCM, phê duyệt năm 2010
Bản đồ chiến lược: các trung tâm và hành lang Kết cấu các trung tâm của TPHCM
Bản đồ sử dụng đất
Quy hoạch được nhiều người biết
đến hơn, ‘‘minh bạch hơn’’
Quy hoạch chung xây dựng TPHCM sẽ
được công bố chính thức từ nay đến cuối
năm 2011. Nhưng các quy hoạch chung
xây dựng quận/huyện không phải lúc nào
cũng được công bố rộng rãi. Phần lớn người
•
•
•
Thành phần bản vẽ trong hồ sơ đồ án quy hoạch chung TPHCM gồm:
Sơ đồ vị trí và mối liên hệ vùng, tỷ lệ 1/50.000 hoặc 1/100.000 hoặc 1/250.000.
Các bản đồ hiện trạng gồm: hiện trạng sử dụng đất, kiến trúc cảnh quan, giao thông, cấp điện và chiếu sáng
đô thị,cấp nước, cao độ nền và thoát nước mưa, thoát nước bẩn, thu gom chất thải rắn, nghĩa trang, môi
trường, đánh giá tổng hợp và lựa chọn đất xây dựng, tỷ lệ 1/25.000 hoặc 1/50.000.
Sơ đồ định hướng phát triển không gian toàn đô thị, tỷ lệ 1/25.000 hoặc 1/50.000.
Sơ đồ định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật toàn đô thị, tỷ lệ 1/25.000 hoặc 1/50.000.
Bản đồ quy hoạch sử dụng đất và phân khu chức năng của khu vực đô thị trung tâm theo các giai đoạn quy
hoạch, tỷ lệ 1/10.000 hoặc 1/25.000.
Các bản đồ định hướng phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ môi trường của khu vực đô thị trung
tâm tỷ lệ 1/10.000 hoặc 1/25.000.
Bản đồ đánh giá môi trường chiến lược - tỷ lệ 1/10.000 hoặc 1/25.000.
-
-
-
-
-

Sự phối hợp này nhằm đảm bảo tính đồng
bộ trên nhiều mặt:
Đồng bộ giữa quy hoạch chung của
TPHCM với chính sách của các ngành.
Đồng bộ giữa quy hoạch chung của
TPHCM với quy hoạch chung của quận/
huyện và đồng bộ giữa quy hoạch
chung của các quận/huyện với nhau.
Đồng bộ giữa quy hoạch chung của
TPHCM với các dự án lớn ở đô thị và
đồng bộ giữa các dự án này với nhau.
Sự phối hợp này cần được thực hiện liên tục
nhằm đảm bảo tính đồng bộ của bốn mảng
sau đây trong quy hoạch:
quy hoạch chung,
các chính sách ngành,
các dự án lớn về cơ sở hạ tầng hoặc quy
hoạch đô thị,
và quy hoạch của các quận/huyện hoặc
cụm liên phường (quy hoạch chung
quận/huyện (1/5000, quy hoạch chi tiết
1/2000).
Sự phối hợp này cần được thực hiện giữa
các cấp chính quyền và giữa các sở, ban
ngành (quy hoạch, giao thông, nhà ở ) để
kết hợp hài hòa các chính sách của từng
ngành ở TPHCM.
Cần cải thiện sự phối hợp giữa
các chủ thể nhà nước để hành
động của nhà nước được đồng

năm 2015 và 2020
Ranh giới hành chính các phường
Cơ sở hạ tầng (đường hiện hữu,
đường sẽ mở rông hoặc xây mới,
cầu mới, các ngã tư chính, giao
thông công cộng)
Khu dân cư sẽ phát triển hoặc cải
tạo (chiều cao tối thiểu và tối đa,
nhà cao tầng), danh mục các dự án
đang thực hiện
Khu hỗn hợp chức năng
Khu công nghiệp
Công nghiệp nhẹ và khu vực làng
nghề
Thương mại, dịch vụ và công trình
công công cộng:
Trường học (hiện hữu hoặc sẽ
xây mới),
Nhà trẻ, trường tiểu học
Trường THCS và THPT
Trung tâm y tế và bệnh viện
Thể thao
Văn hóa
Địa điểm bảo tồn
Du lịch
Dịch vụ cấp thành phố
Cơ quan hành chính
Cơ sở tôn giáo
Quân đội
Không gian xanh hiện hữu hoặc sẽ

án tuyến metro số 1 và dự án cải tạo xa lộ Hà
Nội, Sở quy hoạch - kiến trúc đã tiến hành
phối hợp với các quận/huyện có liên quan.
Từ năm 1980, một số thẩm quyền đã được
phân cấp cho quận/huyện. Nguồn ngân sách
của quận/huyện một phần là từ ngân sách
Thành phố (phân bổ trên cơ sở quy mô dân
số của quận/huyện) và một phần là từ các
hoạt động kinh tế của quận (tiền sử dụng
đất); Quận/huyện cấp giấy phép xây dựng
cho các cơ sở sản xuất công nghiệp, các tòa
nhà từ 5 tầng trở xuống; Các giấy phép xây
dựng khác thuộc thẩm quyền của Thành phố.
Trên thực tế, sự cạnh tranh giữa các quận/
huyện để thu hút dân số và nhà đầu tư dẫn
đến sự thiếu phối hợp trong quy hoạch giữa
các quận/huyện với nhau và thiếu đồng bộ
với quy hoạch chung của Thành phố.
Để điều chỉnh vướng mắc này, ý tưởng
hiện nay (theo quy định của Luật quy hoạch
đô thị năm 2009) là triển khai, giữa quy hoạch
chung của Thành phố và quy hoạch chung
quận/huyện, quy hoạch phân khu (theo
khu vực địa lý đồng nhất, mỗi phân khu
gồm nhiều quận/huyện) ở tỉ lệ 1/10.000.
Quy hoạch phân khu cụ thể hóa các mục tiêu
lớn của quy hoạch chung Thành phố tại từng
phân khu và đòi hỏi các quận/huyện phải
phối hợp với nhau khi lập quy hoạch chung
quận/huyện mà không cần thay đổi mô hình

quy hoạch chung của
Thành phố với các quy
hoạch chung của quận/
huyện đặc biệt là dọc theo
các trục chính
Các quận trung tâm
Sơ đồ nguyên tắc nhóm các
quận/huyện HIDS
14 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Dần dần, một số dự án dưới sự chủ trì của
Sở Quy hoạch - Kiến trúc (Sở QHKT) đã có
được sự phối hợp với các quận/huyện.
Ví dụ, Sở QHKT, trong đó có Trung tâm
nghiên cứu kiến trúc (ARC), và Sở Giao
thông - Vận tải đang chủ trì và phối hợp với
các quận/huyện có liên quan trong hai dự
án lớn về cơ sở hạ tầng phục vụ cho giao
thông công cộng:
Dự án tuyến metro số 1 đoạn nằm trong
phạm vi của Xa lộ Hà Nội (các quận có liên
quan: 1, 2, 9 và Thủ Đức).
Dự án tuyến xe buýt BRT (Bus rapid
transit) trên đại lộ Võ Văn Kiệt (các quận
có liên quan: 1, 4, 5, 6 7, 8, Bình Tân và Bình
Chánh)
Việc kết hợp giữa các tuyến giao thông
công cộng có sức chở lớn và sự phát triển
đô thị là yếu tố rất quan trọng.
Sự phối hợp giữa các sở, ban ngành nhằm
điều phối các hoạt động phát triển đô thị và

-
-
15 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Đồng bộ giữa Quy hoạch chung của Thành phố và các dự án lớn ở đô thị và giữa các dự án lớn với nhau
Dự án Thủ Thiêm
Phạm vi và ý tưởng đề xuất trong cuộc thi thiết kế khu trung tâm
thành phố
Tính đồng bộ và đâu là các ưu tiên của chính quyền giữa Khu đô
thị mới Thủ Thiêm và sự phát triển của khu trung tâm hiện hữu?
Các dự án lớn ở khu trung tâm góp phần
đáng kể vào chiến lược tăng vị thế của
TPHCM trên thế giới trước các đối thủ ở
Châu Á.
Để cho các nhà đầu tư dễ nhận biết, chiến
lược này cần đặt ra các mục tiêu ưu tiên và
đảm bảo tính đồng bộ giữa:
các dự án đầu tư lớn về cơ sở hạ tầng
(đường giao thông, giao thông công
cộng) với các dự án đô thị lớn
các dự án lớn với nhau, theo hướng bổ
sung cho nhau, chứ không phải cạnh
tranh lẫn nhau.
Tại TPHCM, chiến lược đối với các dự án lớn
ở khu trung tâm không hoàn toàn rõ ràng
đối với các chủ thể ở đô thị: ví dụ, dự án Thủ
Thiêm và dự án khu CBD (Central Business
District) ở khu vực trung tâm có vẻ là hai dự
án cạnh tranh nhau.
-
-

thể điều chỉnh đối với các chủ đề phụ thuộc vào
các biến động kinh tế - xã hội.
Sau quá trình thảo luận, hiệp thương rộng rãi,
tầm nhìn trong đồ án này được nhiều chủ thể
thống nhất và điều này đã giúp đưa ra các nhóm
hành động đảm bảo thực hiện quy hoạch ở mức
độ đáng kể.
Cụ thể hóa các mục tiêu của đồ án quy hoạch
chung thành các quy định về sử dụng đất các
quy hoạch chi tiết ở địa phương để cấp giấy
phép xây dựng
Tổ chức điều hành và quản lý đô thị với việc
phân chia rõ ràng vai trò của các chủ thể, đặc
biệt là giữa Cộng đồng đô thị Lyon và các đô
thị thành viên
Các hành động bảo vệ (di sản, tài nguyên
thiện nhiên, các nguy cơ ở đô thị)
Các hành động mang tính tiên liệu, chuẩn bị
trước (kiểm soát đất đai, tạo quỹ đất)
Các hành động quy hoạch và phát triển
(mạng lưới hạ tầng, các dự án của từng
ngành, các dự án đô thị lồng ghép nhiều
mảng) với sự phát triển của quan hệ đối tác
công - tư.
Quy hoạch chung Lyon 2010 đã tạo ra mô hình
tổ chức mới về mặt kỹ thuật ở Cộng đồng đô thị
Lyon, dựa trên các mục tiêu đã đề ra, để chỉ đạo
tất cả các vấn đề và dự án quan trọng nhưng có
sự phối hợp với các đô thị thành viên (57 đô thị
thành viên).

tác công tư.
Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon
a)
b)
c)
d)
e)
-
-
-
-
Cơ quan UBND Thành phố
Chính sách quy hoạch Chính sách ngành
Liên quận/huyện Quận/huyện
Hành động
Chủ thể
Các dự án lớn
“Bộ khung đô thị”
Không gian xanh,
mặt nước và hành
lang phát triển
Các chính sách
công mang tính
liên ngành (giao
thông, nhà ở,…)
30 hành động
Quy hoạch phân khu
(Trung tâm, Đông,
Tây, Nam, Bắc)
Quy hoạch riêng cho

kiến trúc, Sở xây
dựng…
17 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Sở Xây dựng
Sở Tài nguyên & Môi trường
Sở Quy hoạch - Kiến trúc
Sở Giao thông Vận tải
Sở Kế hoạch và Đầu tư
Quỹ Đô thị TP. Hồ Chí Minh
Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh
Tổ chức thể chế trong lĩnh vực quy hoạch đô thị ở TPHCM
Hiện nay, tính đồng bộ trong các quyết
định của các sở, ban ngành TPHCM thường
do một sở (tùy theo chủ đề) và Văn phòng
UBND Thành phố chủ trì
TPHCM chưa có ‘‘city manager’’, Điều này
giải thích vì sao còn một số điểm chưa rõ
ràng hoặc một số mâu thuẫn về ưu tiên
trong sự phát triển của Thành phố.
TPHCM có rất nhiều sở, ban ngành
chuyên môn, do đó nên thành lập cơ chế
“một cửa” cho các đối tác tư nhân muốn
đầu tư.
Điều này đã được thực hiện đối với một
số dự án đô thị lớn, ví dụ Dự án khu đô thị
mới Thủ Thiêm, do Ban quản lý Thủ Thiêm
chủ trì triển khai thực hiện và đối thoại với
các nhà đầu tư.
HIDS
Thủ tướng

quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết
Xây dựng chiến lược/quy
hoạch phát triển kinh tế - xã
hội và đô thị (5 năm)
Các dự án lớn: Cấp GPXD và phê duyệt thiết kế
kiến trúc
- Giao đất
- Cấp GCNQSDĐ cho tổ chức
Thu hồi đất và
tạo quỹ đất
Trung tâm tạo
quỹ đất (2006)
Chiến lược
chống ngập
Cấp GPXD cho
cá nhân
Cấp GCNQSDĐ
cho cá nhân
Xác định giá bồi thường
trên cơ sở khung giá của
TP và giá thị trường
Công ty
QL&KD
nhà Tp
Quỹ phát triển nhà
(2006)
Đầu tư cho nhà ở
xã hội
Quy hoạch Vùng
-

1/50.000.
Bản đồ quy hoạch sử dụng đất và
phân khu chức năng của khu vực đô
thị trung tâm theo các giai đoạn quy
hoạch, 1/10.000 hoặc 1/25.000.
Các bản đồ định hướng phát triển
hệ thống hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ
môi trường của khu vực đô thị trung
tâm - 1/10.000 hoặc 1/25.000.
Bản đồ đánh giá môi trường chiến
lược - 1/10.000 hoặc 1/25.000.
-
-
-
-
-
-
-
PADDI, 2011
DoC:
DoNRE:
DPA:
DTC:
DPI:
HIFU:
HIDS:
MAUR:
MOC:
MOF:
MoNRE:

Ở cấp vùng, cần có hành động chống
lại nguy cơ đô thị hóa các không gian ở
vùng ven, bảo vệ các khu vực có khả năng
bị ngập và bảo vệ đất nông nghiệp cũng
như hoạt động nông nghiệp ở vùng ven.
Hơn nữa, sự gia tăng dân số ở vùng đô
thị TPHCM đòi hỏi Thành phố phải dự trữ
đất cho công viên và không gian tự nhiên
phục vụ cho giải trí.
Các yêu cầu này đòi hỏi phải có quy
định chặt chẽ, phải tuân thủ và thực thi các
khuyến nghị trong đồ án quy hoạch chung
của Thành phố, kể cả ở cấp quận/huyện.
Triển khai thực hiện mảng không gian xanh và mặt nước ở TPHCM
TPHCM: đại đô thị đang đối
đầu với nguy cơ bị ngập
lụt lớn: các kịch bản chống
ngập đã được nghiên cứu để
xác định hành động cần thực
hiện.
D) Ba mảng chủ chốt cần
cải thiện trong công tác
thực hiện quy hoạch

Hành lang xanh và mặt nước ở
khu trung tâm TPHCM
Không gian xanh và mặt nước cấp vùng
Không gian xanh và mặt nước trong
đồ án Quy hoạch chung TPHCM
19 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam

biệt, được bảo vệ và cải tạo tốt, đồng thời
cũng dựa trên di sản ‘‘thường ngày’’, ví dụ
biệt thự mà hiện Thành phố đang gặp khó
khăn trong việc bảo vệ.
Một số khu phố truyền thống và các con
hẻm cũng tạo nên đặc trưng của TPHCM.
Kiến trúc quá khứ và hiện tại, kiểu nhà
phố liên kế (nhiều tầng với chiều rộng
4m) là một đặc thù chính của Việt Nam và
TPHCM ở Châu Á và cần được giữ gìn và
phát huy giá trị cũng như các kiểu kiến trúc
theo chiều cao (khách sạn ) được phát
triển trên các lô đất có bề ngang hẹp
TPHCM cần triển khai các giải pháp thật
sự để bảo tồn di sản tự nhiên và kiến trúc
của mình, hoặc bằng các quy định được
tuân thủ nghiêm ngặt hoặc các công cụ đặc
biệt đang được áp dụng ở các nước, ví dụ
chuyển chuyển quyền xây dựng để hạn chế
phá bỏ các công trình di sản hoặc hạn chế
xây dựng ở một số khu phố.
20 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Phát triển và quan hệ đối tác
công - tư: cần triển khai mạnh
hơn
TPHCM đang ở giai đoạn phát triển đặc
biệt: tốc độ phát triển, nhu cầu của các nhà
đầu tư, sự tăng trưởng dân số và nhu cầu
nhà ở làm tăng khó khăn trong kiểm soát
sử dụng đất

Ví dụ:
Sự phát triển về mật độ và chiều cao cần
đi đôi với việc tối đa hóa không gian
công cộng cho mọi người, cải thiện chất
lượng đô thị, cơ sở hạ tầng và các lĩnh vực
khác mà nhà đầu tư phải tham gia đóng
góp. Nguyên tắc nhà đầu tư đóng góp
cho sự phát triển không gian công cộng,
cơ sở hạ tầng và công trình công cộng
cần được thực hiện và phát triển,
hoặc dưới dạng nhà đầu tư trực tiếp xây
dựng các công trình này
hoặc dưới dạng nhà đầu tư đóng góp
tài chính
Phương thức đối tác công - tư đã và
đang được thực hiện (nhưng cơ chế vẫn
còn chưa rõ ràng). Nên tiếp tục cải thiện
phương thức này vì chính quyền có ba thế
mạnh:
có sáng kiến khởi xướng các dự án lớn
có lộ trình triển khai thực hiện
có quy định về quy hoạch đô thị
Tối đa hóa sự phát triển
không gian công cộng (cả
chất và lượng) song song với
sự gia tăng về mật độ tầng
cao
-
-
-

Phát triển chương trình giao thông công
cộng có sức chở lớn: nghiên cứu các tuyến
metro và khởi công tuyến số 1, nghiên
cứu xe buýt BRT
Hoàn thành đường vành đai phía Nam
sau khi cầu Phú Mỹ được đưa vào sử dụng
(xây dựng theo hình thức PPP).
Đưa vào sử dụng trục đại lộ Đông - Tây và
hầm Thủ Thiêm
Thành lập các trung tâm ở vùng ven (Khu
công nghệ cao, khu đô thị mới Tây Bắc, Củ
Chi ), xem bản đồ ‘‘Các trung tâm đô thị’’
bên cạnh
Chương trình môi trường (xử lý nước thải,
chống ngập).

Bản đồ định vị Nam Sài Gòn
Các trung tâm đô thị của TPHCM
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Nam Sài Gòn
Một ví dụ về quan hệ đối tác công tư trong dự án quy hoạch đô thị lớn
Quan hệ đối tác công - tư được áp dụng ở

Như đã trình bày ở trên, các hướng
cải thiện này bao gồm nhiều mảng.
Một số nằm ở việc điều chỉnh luật
ở cấp quốc gia về quy hoạch đô thị:
quy hoạch hợp nhất, đơn giản hóa và
không còn dựa vào các chỉ tiêu có tính
pháp lệnh nữa. Luật quy hoạch đô thị
năm 2009 (cần được cụ thể hóa bằng
các nghị định hướng dẫn thi hành) đã
tạo ra một số bước tiến đối với một số
vấn đề, nhưng chưa đối với những vấn
đề đã nêu ở trên.
Một số điểm cải thiện nằm ở luật và
quyết định của chính quyền TPHCM đặc
biệt là trong quá trình nghiên cứu, hiệp
thương, thông tin cho người dân, triển
khai thực hiện và thiết lập quan hệ đối
tác với các chủ thể ở đô thị: Cần hướng
đến:
cách quy hoạch sát với thực tế hơn
dựa trên sự hiểu biết đầy đủ về hiện
trạng và bằng cách xây dựng Trung
tâm theo dõi tình hình để đưa ra các
quyết định tốt hơn
quy hoạch mang tính chiến lược
hơn, có sự tham gia của nhiều đối
tác hơn, nên được truyền thông
tốt hơn và nên minh bạch hơn. Quy
hoạch nên xác định các mục tiêu ưu
tiên cần nổ lực thực hiện trong suốt

lớn, năng lượng, kinh tế đô thị (hiểu rõ
về các thị trường)), mức lương phù hợp,
phối hợp liên ngành, phối hợp với các cơ
quan phụ trách về tài chính (Sở kế hoạch
- đầu tư và Sở tài chính).
-
-
-
23 I Quy hoạch đô thị tại Việt Nam
Phụ lục
Các đặc điểm chính trong hệ thống quy hoạch của Việt Nam và Pháp
Tương quan Quy hoạch của Việt Nam Quy hoạch của Pháp
Định hướng chung
Việc lập quy hoạch được quy định rất chi tiết
trong Luật đất đai, Luật xây dựng và Luật quy
hoạch đô thị.
Bộ luật quy hoạch đô thị tạo cơ sở pháp lý cho công tác quy hoạch,
nhưng chính quyền địa phương quyết định nội dung các tài liệu quy
hoạch trên địa bàn của mình.
Các loại tài liệu quy
hoạch
Quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, cấp tỉnh/
thành phố, cấp phường/xã do Bộ Tài nguyên -
Môi trường và Sở Tài nguyên - Môi trường lập
Các tài liệu quy hoạch, quy trình và cách thức lập quy hoạch do cấp trung
ương xác lập bao gồm: Chỉ thị Quy hoạch lãnh thổ, Chương trình vì lợi
ích quốc gia và các cơ quan công về quy hoạch.
Quy hoạch xây dựng: Quy hoạch cấp vùng,
quy hoạch chung xây dựng tỉnh/thành phố, quy
hoạch chung quận/huyện, quy hoạch chi tiết.

Quy hoạch vùng: tạo sự hài hòa giữa các dự
án lớn về cơ sở hạ tầng (đường sắt, đường bộ,
sân bay…) hiện nay.
Quy hoạch và phát triển lãnh thổ vùng: đưa ra các dự báo trong trung
hạn, cam kết quy hoạch và phát triển bền vững. Không mang tính mệnh
lệnh.
Quy hoạch chung xây dựng đô thị: xác định diện
tích sẽ đô thị hóa và phân khu chức năng.
Quy hoạch phân khu theo cùng tỉ lệ
Quy hoạch tổng thể: tạo sự đồng bộ trong các chính sách công về quy
hoạch đô thị, nhà ở, phát triển kinh tế và giao thông. Thành phố hồ sơ quy
hoạch gồm: báo cáo (đánh giá hiện trạng, đặc biệt là về môi trường), đề
án quy hoạch và phát triển bền vững, các tài liệu đồ họa. Quy hoạch này
được điểu chỉnh 15 năm một lần.
Quy hoạch chi tiết quận/huyện: quy hoạch xây
dựng, các công trình hạ tầng kỹ thuật sẽ thực
hiện và các chỉ tiêu xây dựng, mục đích sử dụng
đất đối với từng lô đất.
Quy hoạch đô thị địa phương: gồm một báo cáo, một đề án quy hoạch và
phát triển bền vững, một bản quy chế và các tài liệu đồ họa. Quy hoạch
này xác định mục đích sử dụng đất và các chỉ tiêu xây dựng đối với từng
lô đất, theo từng khu. Căn cứ vào quy hoạch này, chính quyền sẽ cấp
giấy phép xây dựng. Không có quy hoạch chi tiết, trừ trong các dự án
công do chính quyền khởi xướng (ví dụ : các khu quy hoạch có sự phối
hợp). Đối với các dự án khác, nhà đầu tư sẽ đưa ra đề xuất quy hoạch.
Tài liệu quy hoạch
mang tính ràng
Quy hoạch chi tiết quy hoạch Quy hoạch đô thị địa phương
Các bước lập quy
hoạch

hoạch đô thị bằng dự án.