TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ NGOẠI THƯƠNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:
THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO
HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG ĐẤU TRANH CHỐNG BUÔN LẬU
VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRONG KINH DOANH
XUẤT NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS Nguyễn Như Tiến
Sinh viên thực hiện : Trần Thị Lý
Lớp : Anh 5
Khoá : K42B
buôn lậu và gian lận thƣơng mại………………………………………………………55
I. Một số vấn đề rút ra trong hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và gian lận
thƣơng mại…………………………………………………………………… 55 1. Những thuận lợi trong hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thƣơng
mại……………………………………………………………………………55
2. Một số khó khăn trong hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thƣơng
mại……………………………………………………………………………55
II. Mục tiêu, nhiệm vụ, phƣơng hƣớng của hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và
gian lận thƣơng mại………………………………………………………… 60
1. Mục tiêu, nhiệm vụ hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thƣơng mại
đến năm 2010…………………………………………………………………60
2. Phƣơng hƣớng hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thƣơng mại
trong thời gian trƣớc mắt…………………………………………………… 62
III. Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đấu tranh
chống buôn lậu và gian lận thƣơng mại……………………………………….65
1. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu và gian lận
thƣơng mại…………………………………………………………………… 65
2. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu và gian lận
thƣơng mại…………………………………………………………………… 78
KẾT LUẬN……………………………………………………………………………82 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật hình sự 1999
2. Bộ luật Tố tụng hình sự 2003
3. Luật Hải quan
4. Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

đấu tranh chống buôn lậu. Chính những cán bộ tha hoá biến chất kia lại dùng những
đồng tiền bất chính để lo lót, chạy cửa hòng lọt lưới pháp luật, thậm chí ngoi lên
những địa vị cao hơn…Và đó chính là một trong bốn nguy cơ của đất nước mà
Đảng ta đã chỉ ra. Buôn lậu làm băng hoại đạo đức con người, phá vỡ các truyền
thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, làm mất ổn định văn minh xã hội, bóp nghẹt kìm
hãm sản xuất trong nước. Năm 2007 là năm khởi đầu đối với Việt Nam khi gia nhập
tổ chức thương mại thế giới WTO. Theo lộ trình thực hiện các cam kết quốc tế sẽ
giảm dần thuế suất của một số dòng thuế và các hàng rào phi thuế quan, là động lực
thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế nói chung và kinh tế đối ngoại nói riêng. Theo
đó là sự gia tăng lưu lượng hàng hoá xuất nhập khẩu, hành khách xuất nhập cảnh,
hoạt động đầu tư, liên doanh gia công, sản xuất hàng hóa xuất khẩu …gia tăng
mạnh mẽ đồng thời những phương thức thủ đoạn buôn lậu, gian lận thương mại của
thế giới cũng thâm nhập vào Việt Nam. Do vậy hoạt động đấu tranh chống buôn lậu
và gian lận thương mại cũng ngày càng gặp nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh hiện
nay, hơn lúc nào hết, công tác đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại
phải được đặt ngang tầm chiến lược của nó.
Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài: "Thực trạng và một số giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đấu tranh chống buôn lậu và gian lận
thƣơng mại trong kinh doanh xuất nhập khẩu ở Việt Nam". Nội dung sẽ được

2

thể hiện trong đề tài này xoay quanh thực trạng buôn lậu và gian lận thương mại
trong kinh doanh xuất nhập khẩu ở Vịêt Nam và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại ở Việt Nam. Để giải quyết
nhiệm vụ nêu trên, khoá luận sẽ có kết cấu như sau:
Lời nói đầu
Chương I : Khái quát về hành vi buôn lậu và gian lận thương mại
Chương II :Thực trạng buôn lậu và gian lận thương mại trong kinh doanh xuất
nhập khẩu ở Việt Nam

soát của hải quan. Hành vi gian lận thương mại này có rất nhiều thủ đoạn tinh vi,
khó nhận biết và đặc biệt là hậu quả của nó ngày càng nghiêm trọng. Do vậy, gian
lận thương mại đang trở thành mối quan tâm lớn của toàn thế giới. Người ta tiến
hành rất nhiều cuộc thảo luận nhằm xây dựng một cách đầy đủ, khái quát định nghĩa
của hiện tượng này.
Định nghĩa về gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan mới được Hội
đồng hợp tác hải quan thế giới đưa ra trong Công ước quốc tế về giúp đỡ hành chính
lẫn nhau nhằm ngăn ngừa, điều tra và trấn áp các vi phạm hải quan được các nước
thành viên thông qua và ký kết tại NAIROBI, cộng hoà KENIA như sau: “Gian lận
thương mại trong lĩnh vực hải quan là hành vi vi phạm pháp luật hải quan, trong đó
một cá nhân lừa dối hải quan để nhằm lẩn tránh một phần hoặc toàn bộ việc nộp
thuế xuất nhập khẩu, việc áp dụng các biện pháp cấm và hạn chế do luật pháp hải
quan quy định, hoặc thu được một khoản lợi nào đó qua việc vi phạm pháp luật
này". Định nghĩa trên cơ bản đã nêu khái quát được hành vi gian lận thương mại
trong lĩnh vực Hải quan, hành vi đó đặc biệt thể hiện bằng việc lừa dối các nhân
viên Hải quan và nhờ vậy lẩn tránh được nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước và việc
tuân thủ các quy định của pháp luật hải quan nhằm thu được một khoản lợi bất
chính nào đó. Tuy nhiên, định nghĩa mới đưa ra những nét chung nhất về khái niệm
mà chưa chỉ ra một cách đầy đủ, chính xác và cụ thể các hành vi gian lận thương
mại trong lĩnh vực hải quan trong khi bối cảnh thương mại quốc tế đã chuyển biến
rất nhiều.
Khắc phục nhược điểm của định nghĩa trên, tại Hội nghị quốc tế lần thứ 5 về
chống gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan do Tổ chức Hải quan thế giới
triệu tập tại BRUSSEL_Bỉ từ ngày 9/10/1995 đến ngày 13/10/1995, người ta đã

4

thống nhất đưa ra một định nghĩa mới như sau: "Gian lận thương mại trong lĩnh vực
Hải Quan là hành vi vi phạm các điều khoản pháp quy hoặc pháp luật hải quan
nhằm:

về gian lận thương mại và buôn lậu, người ta cũng chỉ thấy nói về buôn lậu là chủ
yếu. Khái niệm gian lận thương mại đã bị hoà trộn với khái niệm buôn lậu hay với
các hành vi vi phạm hành chính như vi phạm về thể lệ, thủ tục. Để làm rõ hơn về
vấn đề này, chúng ta cần phân biệt rõ hai khái niệm.
Trong bộ luật Hình sự của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tại
điều 97 có quy định tội danh “tội buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ
qua biên giới”. bình luận khoa học về tội danh này, người ta cho rằng mặt khách
quan của tội phạm được thể hiện rõ ở các hành vi:
 Buôn bán trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biên giới.
 Không khai báo và khai báo gian dối.
 Giả mạo giấy tờ, giấu giếm hàng hoá, tiền tệ trái phép, không có giấy tờ hợp
lệ của cơ quan có thẩm quyền, không đi qua cửa khẩu, cố tình trốn tránh sự
kiểm soát của Hải quan, của cơ quan quản lý cửa khẩu.
Như đã thấy ở trên, nội dung điều 97 đã bao hàm cả hành vi gian lận thương
mại trong lĩnh vực Hải quan như: không khai báo hoặc khai báo gian dối, giả mạo
giấy tờ, giấu giếm hàng hoá. Chính vì thế người đọc có thể hiểu rằng: gian lận
thương mại trong lĩnh vực Hải quan là một nội dung, một phần của tội danh "Buôn
lậu và vận chuyển hàng hoá tiền tệ trái phép qua biên giới". Rõ ràng quan điểm của
Việt Nam trái hẳn với quan điểm của Hải quan các nước và Tổ chức Hải quan thế
giới khi đưa ra khái niệm về buôn lậu: buôn lậu là gian lận thương mại nhằm che
đậy sự kiểm tra, kiểm soát của Hải quan bằng mọi thủ đoạn, mọi phương tiện trong
việc đưa hàng hoá lén lút qua biên giới.
Có thể phân biệt rõ hai khái niệm như sau: buôn lậu trước hết là hành vi gian
lận thương mại nhưng ở mức độ cao hơn, có tính chất phức tạp và nghiêm trọng
hơn, nó bao hàm các hành vi giấu giếm để trốn hoàn toàn hoặc một phần của việc
kiểm tra Hải quan bằng mọi thủ đoạn, phương tiện. Trong khi đó, gian lận thương
mại là việc cố ý làm trái các quy định pháp luật, chính sách hoặc lợi dụng sự sơ hở,
không chính xác và thiếu tính đầy đủ, khoa học của pháp luật, chính sách và việc
quản lý sơ hở của các cơ quan quản lý chức năng để thực hiện hành vi gian dối, lừa
gạt qua cửa khẩu một cách công khai, qua mặt hải quan ngay tại nơi kiểm tra, kiểm

hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam là trốn tránh nghĩa vụ của chủ hàng đối với
Nhà nước: nghĩa vụ nộp thuế, phí và các khoản lệ phí phải nộp hoặc cũng có thể là
một sự tuân thủ pháp luật nào đó, nhờ đó thu về cho chủ hàng những khoản lợi bất

7

chính mà nếu chấp hành nghiêm chỉnh các qui định trên thì không được hưởng
khoản lợi đó.
II.CÁC THỦ ĐOẠN BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƢƠNG MẠI Ở VIỆT
NAM
1.Các thủ đoạn buôn lậu và gian lận thƣơng mại xét theo bản chất
Những nhà nhập khẩu tại Việt Nam có nhiều thủ đoạn gian lận thương mại
được thể hiện ở rất nhiều hình thức nhưng chung quy lại chúng thường có những
thủ đoạn chính sau đây:
1.1.Khai báo không trung thực
Đây là loại thủ đoạn thường thấy nhất của những đối tượng gian lận thương
mại trong hoạt động xuất nhập khẩu, trong bất cứ hoàn cảnh nào, ở bất cứ hình thức
nào, những thủ đoạn này cũng đều có thể được thực hiện nhằm mục đích qua mặt
các cán bộ Hải quan, gian dối trong khai báo, thu lợi bất chính cho mình.
1.1.1. Khai báo sai về số lượng, chất lượng,trọng lượng hàng xuất nhập khẩu
Do lượng hàng ra vào cửa khẩu quá nhiều trong khi đội ngũ cán bộ Hải quan
có hạn nên không thể kiểm tra chi tiết mà chỉ kiểm tra xác suất với từng lô hàng có
dấu hiệu khả nghi, những lô hàng có thuế suất cao và những lô hàng có yêu cầu cụ
thể. Lợi dụng tình hình này một số đơn vị xuất nhập khẩu đã thực hiện hành vi gian
lận thương mại bằng thủ đoạn khai báo số lượng hàng hoá ít hơn số lượng thực
xuất, thực nhập; chất lượng hàng thực nhập cũng không như chất lượng hàng khai
báo; ví dụ như vải, sợi, sắt thép, hương liệu doanh nghiệp sẽ khai báo là hàng thứ
phẩm, hàng tồn kho, hàng loại A,B,C,D hoặc là hàng vỡ vụn nhiều. Cụ thể, theo
thống kê của Chi cục Hải quan Vạn Gia-Cục Hải quan Quảng Ninh, từ đầu năm đến
giữa tháng 8/2006, lượng than làm thủ tục xuất nhập khẩu tiểu ngạch qua cửa khẩu

Mai Sơn, nhập khẩu lô hàng gồm 6.700 bộ quần, áo may sẵn, xuất xứ từ Tây Ban
Nha. Theo doanh nghiệp khai báo, giá một cái áo kiểu là 3USD, một áo budong là
3,5USD. Tuy nhiên, qua khảo giá thực tế trên tại trường với sản phẩm cùng loại,
Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh phát hiện giá bán cao hơn nhiều so với giá
khai báo của doanh nghiệp, nên Cục Hải quan thành phố đã bác bỏ trị giá giao dịch
đối với lô hàng nêu trên và áp giá 5,3USD/cái áo kiểu và 8USD/cái với áo budong.
Số thuế nhập khẩu phải nộp của lô hàng trên là 95 triệu đồng.
9

1.2. Xuất trình không trung thực
1.2.1. Xuất trình không trung thực về chủng loại hàng hoá.
Để giải phóng hàng hóa nhanh, không gây ách tắc tạo thuận lợi cho hoạt
động thương mại trong thủ tục kiểm tra, kiểm hoá hải quan, Hải quan đã áp dụng
phương pháp kiểm tra đại diện, kiểm tra xác suất hoặc kiểm tra mẫu hàng v.v… chứ
không kiểm tra toàn bộ lô hàng. Chính vì vậy các chủ hàng thường xuất trình không
đúng chủng loại hàng hoá cho Hải quan kiểm tra. Ví dụ như nhập hoặc xuất một lô
hàng gồm các mặt hàng A, B, C nhưng chỉ khai báo mặt hàng C và khéo léo xuất
trình mặt hàng C cho Hải quan kiểm tra. Hoặc trong một lô hàng chỉ có một mặt
hàng được đóng đồng loạt trong các bao bì giống nhau nhưng phẩm cấp hàng có
nhiều loại, chủ hàng thường xuất trình một loại nào đó theo mục đích của mình cho
Hải quan kiểm tra. Hoặc với một số mặt hàng khó xác định, kiểm tra đối chiếu theo
mẫu như vải cao cấp trong nước chưa sản xuất được thì được nhập và có thuế xuất
thấp, trong khi các loại vải khác thì không được nhập, hoặc nếu được nhập thì phải
chịu mức thuế cao, vì thế chủ hàng thường xuất loại vải cao cấp cho Hải quan kiểm
tra.
1.2.2. Xuất trình không trung thực, không đầy đủ giấy tờ, chứng từ xuất nhập khẩu.
Các chủ hàng thường lợi dụng các loại hàng hóa được Nhà nước cho xuất

Có nhiều tầu thì gia cố thêm khoang hàng, tận dụng khoảng trống dựa theo thiết kế
khi mới đăng kiểm, sau đó cắt, hàn ngụy trang lại rất cẩn thận để giấu hàng. Sau khi
hoàn thành thủ tục nhập cảnh, thấy lực lượng chống buôn lậu không có nghi vấn gì
thì lợi dụng đêm tối tẩu tán hàng lên bờ tiêu thụ.
2.2. Tuyến hàng không và bưu điện.
Các đối tượng thường lợi dụng chế độ, tiêu chuẩn hành lý của hành khách
xuất nhập cảnh, xé lẻ hàng lậu ra cho nhiều người để hưởng chế độ miễn thuế,
nhưng thực chất chỉ là hàng của một hai đối tượng buôn bán. Lợi dụng chế độ quà
biếu, lập danh sách hàng gửi biếu cho nhiều người có địa chỉ ở Việt Nam để khỏi
phải nộp thuế hoặc nhập nhiều phải có giấy phép nhưng thực chất hàng cũng chỉ của
một hoặc hai đối tượng buôn bán. Có đối tượng còn lợi dụng nhân viên hàng không,
bưu điện để buôn lậu Đặc điểm hàng lậu qua tuyến này là hàng gọn nhẹ, trị giá
cao: thuốc tân dược, đồng hồ, đầu video, thuốc nhuộm cao cấp, ngoại hối

11

2.3. Tuyến đường bộ.
Bọn buôn lậu thường lợi dụng, lôi kéo thanh niên có sức khoẻ, ở các khu vực
giáp biên, là dân địa phương, thông thuộc địa bàn tham gia làm cửu vạn mang vác
hàng thuê qua các đường mòn hai bên cánh gà cửa khẩu mà lực lượng chống buôn
lậu khó có thể kiểm soát được. Cá biệt có nơi chúng không mua chuộc, lôi kéo được
thì tổ chức, giám sát theo dõi mọi hoạt động của lực lượng làm nhiệm vụ tại cửa
khẩu, nếu có cơ hội thì tổ chức thành từng đoàn người mang vác hàng lậu qua cửa
khẩu; khi bị phát hiện thì dùng số đông gây rối để tẩu tán, cướp lại hàng.
2.4. Buôn lậu, gian lận thương mại qua kinh doanh thương mại.
Có rất nhiều thủ đoạn trốn tránh và gian lận khác nhau, như: gian lận qua giá,
gian lận qua xuất xứ , mã hàng, số lượng, chất lượng hàng hóa để gian lận một phần
hoặc toàn bộ tiền thuế phải nộp. Có đối tượng dùng thủ đoạn nhập linh kiện hàng
tiêu dùng đã phân tán nhỏ để nhập vào nhiều cảng khác nhau, sau đó tập kết lắp ráp
đồng bộ, thủ đoạn này nhằm tránh thuế suất cao. Có đối tượng lợi dụng sơ hở trong

Vì lợi ích cục bộ, một số địa phương, đơn vị đã thu thuế nhẹ hơn thuế nhập
khẩu hoặc làm ngơ để cho hàng lậu vào nội địa, tổ chức đón lõng ở tuyến sau để thu
thuế buôn chuyến, nhằm tăng và thu hút nguồn thu. Làm như vậy, vô hình chung đã
hợp thức hóa cho việc vận chuyển hàng lậu vào tiêu thụ trong nội địa. Một số địa
phương chưa nhận thức đầy đủ nên chưa đặt công tác chống buôn lậu lên ngang tầm
với yêu cầu; quản lý còn lỏng lẻo, chưa thực sự chỉ đạo một cách thường xuyên,
mạnh mẽ. Thực tế chứng minh rằng, địa phương nào được cấp uỷ, chính quyền địa
phương quan tâm chỉ đạo công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại thì ở đó
tệ buôn lậu, gian lận thương mại giảm; nơi nào buông lỏng, không quan tâm đúng
mức thì nạn buôn lậu, gian lận thương mại ở đó bùng lên rất phức tạp, tạo thành
điểm nóng với hậu quả là lượng hàng lậu tuồn vào nội địa rất lớn.
Hiện nay, lực lượng chống buôn lậu và gian lận thương mại còn yếu, thiếu về
phương tiện, thiếu về sự phối hợp chặt chẽ, chưa làm tốt công tác tuyên truyền, vận
động quần chúng nên hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại còn đơn
độc, chưa được sự đồng tình ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân. Việc xử lý các vụ buôn
lậu, gian lận thương mại chưa nghiêm nên hiệu quả phòng ngừa còn thấp. Ngoài ra

13

chính sách Thuế XNK của nước ta vẫn còn nhiều bất cập, còn nhiều kẽ hở và việc
giáo dục, tuyên truyền về đạo đức kinh doanh trong toàn xã hội chưa tốt, chưa
thường xuyên, chưa có chiến lược, sách lược phù hợp.
2.Hậu quả của buôn lậu và gian lận thƣơng mại
Nhưng dù dưới hình thức nào, của loại đối tượng nào thì nạn buôn lậu cũng
đang gây ra những nguy cơ và tác hại lâu dài, nghiêm trọng. Trước hết, ảnh hưởng
đến nền kinh tế, đến những thành tựu của công cuộc đổi mới mà đất nước ta đang
tiến hành, thậm chí có nguy cơ kìm hãm tốc độ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, làm nản lòng các nhà đầu tư, không thu hút được vốn đầu tư nước
ngoài. Hàng hóa nhập lậu là hàng trốn thuế, sẽ làm mất tính cân bằng trong cạnh
tranh thương mại giữa hàng nội và hàng ngoại, mà kết cục tất yếu là hàng ngoại lấn

Buôn lậu thách thức và phá hoại hiệu lực pháp luật và năng lực quản lý của
bộ máy nhà nước. Nhà nước phát huy năng lực quản lý thông qua hệ thống pháp
luật, nếu pháp luật không được tuân thủ thì tình trạng hỗn loạn sẽ đưa nhà nước đến
chỗ suy yếu, mất uy tín. Kẻ có tội không bị trị tội hay không phải chịu hình phạt
thích đáng sẽ làm nảy sinh tâm lý coi thường pháp luật, coi thường nhà nước, làm
khủng hoảng cả hệ thống lập pháp - hành pháp - tư pháp và gây căm phẫn trong
công luận.
Tác hại của buôn lậu đối với chủ quyền an ninh quốc gia là một vấn đề cần
bàn ở đây. Hơn nửa thế kỷ qua, Đảng và nhân dân ta đã trải qua hơn 30 năm chiến
tranh ngoại xâm để có độc lập, tự do, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và vị trí to lớn
của quốc gia trên trường quốc tế. Độc lập chủ quyền của đất nước chúng ta giành
được hôm nay được đổi bằng xương máu của hàng vạn liệt sỹ, là kết quả hy sinh
không thể bù đắp được của hàng triệu bà mẹ, người vợ, người con đã mất người
thân; là thành quả của nhiều thế hệ người Việt Nam chung tay xây dựng. Ngày nay,
trong vận hội mới, Việt Nam cũng đứng trước những thời cơ và thách thức mới,
đang đòi hỏi chúng ta phải nhận thức rõ hơn, đầy đủ hơn về nguy cơ và tác hại của
nạn buôn lậu, gian lận thương mại để từ đó có ý thức bảo vệ thành quả cách mạng.

15

CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƢƠNG MẠI
TRONG KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM

I. TÌNH HÌNH BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƢƠNG MẠI CỦA VIỆT NAM
TRONG THỜI GIAN QUA
1.Tình hình buôn lậu và gian lận thƣơng mại của Việt Nam năm 2004
Các mặt hàng nhập lậu khá đa dạng, nhưng phần lớn là hàng tiêu dùng, các

Các mặt hàng xuất lậu chủ yếu là gạo, dược liệu, động vật hoang dã, các bộ
phận của động vật quý biếm, ngoại tệ, than Đặc biệt trong năm 2005, nổi lên hiện
tượng xuất lậu các loại quặng thô và than ở vùng biển Miền Trung và Đông Bắc;
xuất, nhập khẩu gỗ không có giấy phép, không rõ nguồn gốc. Những tháng cuối
năm 2005, do ảnh hưởng của tình hình giá xăng dầu trên thế giới có sự biến động
lớn, giá xăng dầu ở trong nước đã điều chỉnh nhiều lần nhưng vẫn thấp hơn các
nước trong khu vực (từ 2000 đến 2500đ/lít). Đây là nguyên nhân chính của tình
trạng xuất lậu xăng, dầu qua biên giới trong thời gian qua diễn ra đáng báo động,
trên cả tuyến đường bộ và đường biển (tại 5 tỉnh biên giới Tây Nam các lực lượng
chức năng đã phát hiện, bắt giữ 438.453 lít, tính đến ngày 20/7/2005)
Trên tuyến hàng không, bưu điện xuất hiện thủ đoạn nhập hàng ít nhưng khai
báo nhiều với trị giá lớn và xin được nộp thuế nhập khẩu (nghi vấn đây là một trong
những thủ đoạn rửa tiền). Một số vụ nghiêm trọng đã xảy ra như: vụ nhập khẩu
không khai báo 33,5 kg vàng nữ trang; nhập lậu tân dược qua đường hành lý cá
nhân không có giấy phép (206 kgs) trong đó có 8.000 viên thuốc gây nghiện và
hướng thần; các vụ nhập khẩu đĩa vi tính có nội dung xấu qua cửa khẩu Tân Sơn
Nhất; vụ xuất khẩu trái phép một số người qua Cửa khẩu Bưu Điện Tp. Hồ Chí
Minh; vụ nhập khẩu không đúng qui định thiết bị viễn thông, trị giá hàng vi phạm
681.030 USD.
Tình trạng các đối tượng là thuyền viên Việt nam làm việc trên các tầu biển
hoạt động tuyến hàng hải Quốc tế khi nhập cảnh không khai báo hàng hoá, hành lý
mang từ nước ngoài về lợi dụng để buôn lậu, có xu hướng gia tăng trở lại. Vẫn bằng
thủ đoạn giấu hàng trong hầm máy, hầm hàng, kho vật tư Các mặt hàng vi phạm

17

chủ yếu là hàng tiêu dùng đã qua sử dụng (tivi, máy lạnh, máy in, máy giặt, dàn âm
thanh, đồ điện tử, phụ tùng ôtô, xe máy, rượu ngoại )
3.Tình hình buôn lậu và gian lận thƣơng mại năm 2006
Năm 2006 trong bối cảnh Việt Nam sửa đổi Luật Hải quan, Luật thuế xuất

Bình, Hà Tĩnh đi Trung Quốc, với các thủ đoạn như: sử dụng chứng từ, hoá đơn vận
chuyển từ trong nội địa hoặc quay vòng hồ sơ chứng từ để hợp pháp hoá nguồn gốc
khai thác.
Tại các Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng biển xảy ra một số vụ vi phạm
nghiêm trọng - nhập khẩu trái phép rác thải công nghiệp như: tại cảng Hải Phòng
phát hiện 09 doanh nghiệp nhập 46 Containers thiết bị văn phòng đã qua sử dụng,
500 Container ắc quy chì đã qua sử dụng, vi phạm Công ước BaSel về quản lý chất
thải nguy hại mà Việt Nam đã ký kết tham gia.
Tuyến Hàng không - Bưu điện:
Hàng hoá vi phạm qua tuyến này tập trung chủ yếu vào những mặt hàng cấm,
hàng nhập khẩu có điều kiện, hàng nhạy cảm, gọn nhẹ, hàng có giá trị và thuế suất
cao như: Tân dược, ma tuý tổng hợp, mỹ phẩm, ngoại tệ, đá quý, cổ vật, văn hoá
phẩm có nội dung xấu, điện thoại di động, máy ảnh kỹ thuật số, máy vi tính xách
tay, linh kiện điện tử cao cấp, vải, quần áo may sẵn cao cấp Việc xuất lậu ngoại tệ
trong năm 2006 đã giảm đáng kể một phần do có quy định mới của Ngân hàng Nhà
nước Việt Nam (Quyết định 921/QĐ-NHNN). Trong năm đã phát hiện 1số vụ vi
phạm nghiêm trọng với thủ đoạn sử dụng hộ chiếu ngoại giao để buôn lậu.
Tình hình buôn bán, vận chuyển trái phép các chất ma tuý qua biên giới
trong năm diễn ra phức tạp và gia tăng hơn năm trước. Các đối tượng tập trung
trọng điểm ở địa bàn các tỉnh Tây Bắc Bộ và Tây Nam Bộ. Các loại tân dược gây
nghiện từ Trung Quốc được buôn bán, vận chuyển nhiều vào nội địa nước ta tiêu
thụ qua địa bàn thuộc các tỉnh Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai. Các loại heroin, ma
tuý tổng hợp được chuyển từ Lào, Cămpuchia vào Việt Nam tiêu thụ và từ Việt
Nam vận chuyển đi Trung Quốc và các nước khác tiêu thụ.
4.Tình hình buôn lậu và gian lận thƣơng mại 6 tháng đầu năm 2007

19

Đánh giá tình hình 06 tháng đầu năm 2007, hoạt động buôn lậu, vận chuyển
trái phép hàng hoá qua biên giới có chiều hướng giảm so với cùng kỳ năm trước

Phương thức, thủ đoạn phổ biến: Lợi dụng đêm tối, những giờ cao điểm đưa
hàng qua các lối mòn, hai bên cánh gà cửa khẩu, nhanh chóng cất giấu vào các nhà
dân ở ven biên giới trong khu kinh tế cửa khẩu sau đó tìm cách đưa hàng vào nội
địa tiêu thụ. Các đối tượng được trang bị máy thông tin, liên lạc, để theo dõi lực
lượng chức năng và điều hành buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên
giới. Đối tượng "đầu nậu" không trực tiếp tham gia việc vận chuyển hàng lậu mà
thường khoán gọn cho người làm thuê, người vận chuyển, gắn trách nhiệm của họ
bằng cách đặt cọc số tiền tương ứng với trị giá số hàng mới cho vận chuyển. Vì vậy,
khi bị bắt giữ, các đối tượng chống trả quyết liệt hoặc kích động người dân để cướp
lại hàng.
Trên tuyến biên giới, cửa khẩu đường bộ, việc giải quyết cho hàng hoá xuất
nhập khẩu qua các lối mở, cửa khẩu phụ (không thuộc danh mục cửa khẩu) tuy đã
được chấn chỉnh nhưng vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Tại Khu kinh tế đặc biệt Lao bảo: Theo Quyết định 11/2005/QĐ-TTg ngày
12/01/2005 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế kinh tế - Thương mại đặc
biệt Lao Bảo và Thông tư 06/2005/TT-BCA ngày 24/06/2005 hướng dẫn đăng ký,
quản lý phương tiện giao thông cơ giới đường bộ trong Khu kinh tế - Thương mại
đặc biệt Lao Bảo, một số tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất kinh doanh tại Khu kinh
tế - Thương mại Lao Bảo được nhập khẩu xe ôtô miễn thuế để sử dụng trong Khu
kinh tế đặc biệt Lao Bảo. Lợi dụng quy định này một số doanh nghiệp đã nhập khẩu
và đăng ký sử dụng với số lượng lớn, sau đó bán vào thị trường nội địa để trốn thuế
với thủ đoạn lập một hợp đồng tài chính là thuê xe.
Trên tuyến hàng không - Bưu điện:
Các đối tượng buôn lậu lợi dụng phân luồng kiểm tra để khai báo sai về mặt
hàng, số lượng, chủng loại; khai báo nhập khẩu qua loại hình phi mậu dịch, hàng
gửi chậm về lưu ở kho để tìm cách rút hàng ra, nếu không được thì xin tái xuất hoặc
vận chuyển theo hình thức hành lý xách tay theo người, qua tổ lái, tiếp viên hàng và
hướng dẫn viên các đoàn du lịch.

21