Mô phân sinh
1.1. Khái niệm:
Mô phân sinh là một tập hợp những tế bào có khả
năng phân chia để hình
thành các tế bào mới. Đặc trưng cơ bản của mô phân
sinh là không chỉ tạo ra
những tế bào mới bổ sung cho cơ thể thực vật mà còn
làm cho chính chúng tồn tại
và hoạt động mãi. Như vậy, có một số tế bào trong
mô phân sinh vẫn duy trì khả
năng phân sinh trong suốt đời sống cá thể, và phần
lớn những tế bào mới được
30
hình thành từ mô phân sinh sẽ chuyên hoá về chức
năng và phân hoá về hình thái
để hình thành những mô vĩnh viễn khác.
Mô phân sinh có thể nằm ở nhiều vị trí khác nhau
trong cơ thể thực vật: nằm ở
chồi ngọn, chồi nách, đầu mút của rễ, nằm trong trụ
giữa hay phần vỏ của thân hoặc
rễ.
1.2. Đặc điểm tế bào của mô phân sinh
Các tế bào của mô phân sinh thường có kích thước
nhỏ bé, hình dạng không
giống nhau ở các vị trí khác nhau: tế bào của mô
phân sinh nằm ở phần ngọn của
thân, cành, đầu mút của rễ thường có đường kính
tương đối đồng đều nhau, còn tế
bào nằm ở tầng phát sinh vỏ và tầng phát sinh trụ thì
thường có dạng hình thoi hẹp
và dài. Các tế bào mô phân sinh thường có màng

nằm ở đầu tận cùng của
thân, cành, đầu mút của rễ.
Những bộ phận ấy của thân, rễ được gọi là những
đỉnh sinh trưởng. Hoạt động
của mô phân sinh ngọn sẽ làm cho rễ dài ra và cây
tăng trưởng theo chiều dài
31
.
b. Mô phân sinh lóng
Mô phân sinh lóng thường gặp ở thân các cây họ Lúa
(Poaceae) và một số họ
khác, thường nằm ở phần gốc của mỗi lóng, hoạt
động của mô này giúp cho cây
tăng trưởng chiều cao của thân bằng cách tăng độ dài
của mỗi lóng (không kể sự
sinh trưởng ở ngọn) - sự sinh trưởng này gọi là sinh
trưởng lóng, ngoài ra mô này
còn giúp cho thân có khả năng đứng thẳng lại nếu bị
đổ ngã (thường gặp ở cây họ
lúa). Mô phân sinh lóng cũng có thể gặp ở gốc của lá
non, ở gốc của cơ quan đang