TỉNG CUC DAY NGHệ
Dặ AẽN TNG CặèNG CAẽC TRUNG TM DAY NGHệ (SVTC)

Bọỹ L, TB & XH
Û
Û
C
CL
L
U
U
Û
Û
C
C

Lời mở đầu
Phần giới thiệu
Mục đích của Bộ tài liệu 3
Đối tượng sử dụng Bộ tài liệu 3
Nội dung Bộ tài liệu 4
Cách sử dụng Bộ tài liệu 4

Thử nghiệm lồng ghép giới và kỹ năng sống vào chương trình
dạy nghề tại TTDN
Vì sao nên lồng ghép giới và kỹ năng sống vào chương trình dạy nghề? 5
Các bước triển khai lồng ghép giới và kỹ năng sống 7
Bí quyết lồng ghép giới và kỹ năng sống thành công 8

đất nước, nếu được trang bị thêm những kiến thức cơ bản về giới, sẽ
nhận thức được những bất bình đẳng giới còn tồn tại trong công việc và
góp phần xây dựng một môi trường lao động bình đẳng hơ
n, trong đó
người lao động nữ và nam cùng có cơ hội làm việc và tiến bộ như nhau.
Thêm vào đó, các kỹ năng sống cũng rất cần thiết cho sự thành công
trong công việc của họ, bởi lẽ chúng bổ sung những kiến thức và năng
lực cần thiết cho người lao động, giúp họ hoạt động một cách độc lập và
tránh được những khó khăn trong quá trình làm việc.
Xuất phát từ lý do đó, D
ự án “Tăng cường các Trung tâm Dạy
nghề” (SVTC) do Tổ chức phi chính phủ Swisscontact tài trợ đã đặt mục
tiêu cùng các trung tâm dạy nghề (TTDN) thử nghiệm lồng ghép một số
chủ đề giới và kỹ năng sống (KNS) vào chương trình dạy nghề. Trong
hai năm 2005 – 2007 một số TTDN đã cùng SVTC triển khai thử nghiệm
đưa vào chương trình dạy nghề những chủ đề cơ bản về giới như khái
niệm gi
ới và giới tính, vai trò giới, định kiến giới, tiếp cận và kiểm soát
các nguồn lực, bình đẳng giới trong công việc và các kỹ năng giao tiếp
(kỹ năng sử dụng ngôn ngữ bằng lời và không lời, kỹ năng lắng nghe,
thể hiện sự kiên định trong giao tiếp), kỹ năng ứng phó với trạng thái
căng thẳng (stress) và ứng phó với những rủi ro đối với lao động di cư.
D
ự án đã biên soạn tài liệu hướng dẫn giảng dạy và tập huấn giáo viên
nguồn về giới và kỹ năng sống cho một số TTDN với nguyên tắc lấy học
viên làm trung tâm, học viên tham gia tích cực vào quá trình học. Tùy
theo điều kiện cụ thể ở từng nơi, tùy theo từng đối tượng học viên, từng
nghề, các TTDN đã phát huy sáng kiến, lựa chọn các hình thức và nội
dung lồng ghép các chủ đề gi
ới và KNS phù hợp để tập huấn cho học

và hoàn chỉnh Bộ tài liệu này. PHÁÖN GIÅÏI THIÃÛU
TCDN -swisscontact3
P
P
H
H
Á
Á
Ö
Ö
N
NG
G
I
I
Å
Å
Ï
Ï
I
I

chuyên đề Bình đẳng giới và Kỹ năng sống cho học viên TTDN;
Các giáo viên và cán bộ quản lý muốn tham khảo các chuyên đề
trong phần Giới để thiết kế hội thảo nâng cao nhận thức về giới
cho cán bộ, nhân viên của TTDN.

TCDN - swisscontact
TAÌI LIÃÛU HÆÅÏNG DÁ
Ù
N LÄÖNG GHEÏP GIÅÏIVAÌ KNS VAÌO CHÆÅNG TRÇNH DAÛY NGHÃÖ 4
Nội dung Bộ tài liệu
Bộ tài liệu hướng dẫn lồng ghép Giới và KNS vào chương trình dạy
nghề bao gồm các nội dung:
Giới thiệu các bước triển khai lồng ghép chủ đề Giới và KNS tại
TTDN và các bí quyết lồng ghép thành công;
Giới thiệu các loại chương trình lồng ghép chủ đề Giới và KNS,
bao gồm thông tin, thời khóa biểu của chương trình, khung
hướng dẫn lồng ghép KNS vào nội dung bài dạy nghề chuyên
môn;
Các tài liệu thiết kế giảng dạy dùng cho giáo viên, trong đó có
thiết kế giảng dạy chung đối với từng chương trình lồng ghép,
thiết kế chi tiết từng chủ đề trong chương trình, bao gồm cả tài
liệu trình chiếu, tài liệu minh họa, phim trong, bảng biểu treo
tường v.v.
Cách sử dụng Bộ tài liệu


N
N
G
G
H
H
I
I




M
ML
L


ệ
ệ
N
N
G
GG


K
K
Y
Y
ẻ
ẻN
N


N
N
G
GS
S




N
N
G
G


ầ
N
N
H
HD
D
A
A


Y
YN
N
G
G
H
H


ỉ
ỉT

bc vo k nguyờn hi nhp vi th gii, vn nam n bỡnh quyn li
cng c chỳ trng hn bao gi ht. t bỡnh ng gii khụng ch l
mi quan tõm ca ph n
m cũn l trỏch nhim ca ton xó hi. Hin
nay, nhng hiu bit v gii khụng phi ó c ph cp. Vỡ vy, vic
a cỏc ni dung v gii vo chng trỡnh giỏo dc o to l iu cn
thit. Mt khỏc, ngi thanh niờn khi bc vo hc ngh chun b
gia nhp th trng lao ng thng gp nhng tr ngi do thiu kinh
nghim sng, thi
u kinh nghim lm vic. N thanh niờn thng khú
khn hn so vi nam gii khi chuyn tip t trng hc hoc t vựng
nụng thụn sang lm vic ti cỏc nh mỏy hay sng ti thnh ph. Do ú,
thanh niờn l i tng c bit cn phi c nõng cao nhn thc v
vai trũ gii, kin thc v lut phỏp v k nng sng nhm giỳp h gii
quyt nhng vn khú khn trong cụng vi
c v trong cuc sng.
Vic b sung vo chng trỡnh dy ngh nhng k nng chung khụng
phi l iu mi m. Nhỡn chung cỏc doanh nghip trờn th gii ỏnh giỏ
k nng chung cú tm quan trng ngang vi cỏc k nng ngh. K nng
sng l nhúm k nng nm trong cỏc k nng chung. C quan o to
Quc gia ca c ó xõy dng h thng vn bn hng d
n tng hp
nhm quy nh nhng k nng chung phi c a vo cỏc tiờu chun
o to. Nm 1994, C quan Phỏt trin Ngun nhõn lc Canaa ó trin
khai D ỏn nghiờn cu v nhng k nng thit yu. Kt qu nghiờn cu
cho thy k nng chung l iu kin cn hc nhng k nng ngh c
th v
ó nhn thy dng nh nhng chng trỡnh giỏo dc o to
ngh no bit chỳ trng vo nhng k nng chung thỡ chng trỡnh ú s
to li th cnh tranh cho hc viờn ca mỡnh trờn th trng lao ng.

lp. Tip ú, chỳng ta hóy cựng nhau tỡm cỏch lng ghộp mt cỏch hp
lý v khộo lộo cỏc ni dung v bỡnh ng gii hoc k nng sng vo
chng trỡnh dy ngh, kt hp dy k nng sng, chuyờn gii vi
nhng kin thc v lut lao ng, tỏc phong lm vic, sau
ú tin ti
a cỏc ch v k nng trờn vo ni dung bi hc chuyờn mụn. Mt
giỏm c TTDN ó núi vi chỳng tụi: dự khú n my, nu chỳng ta thy
ỏng lm, nu chỳng ta thy thc s tõm huyt vi vic mỡnh lm thỡ
chc chn chỳng ta s lm c. Hc viờn s cm thy hng thỳ khi
thy c li ớch ca nhng kin thc v k nng ny i vi cụng vic
ca h. N
u vic dy lng ghộp thnh cụng, chng trỡnh dy ngh s
tr nờn sinh ng hn, mang li cho hc sinh nhiu li ớch hn v cú
sc hp dn hn.

THặ NGHIM LệNG GHEẽP GIẽI VAè KNS VAèO CHặNG TRầNH DAY NGHệ
TCDN -swisscontact7
Cỏc bc trin khai lng ghộp gii v k nng sng
Mt TTDN mun th nghim lng ghộp gii v KNS vo chng trỡnh
dy ngh cú th i theo cỏc bc sau õy:


giỏo viờn TTDN.
Nõng cao nhn thc
- Nõng cao nhn thc v gii cho cỏn b,
nhõn viờn v giỏo viờn TTDN;
- Nõng cao nhn thc v tm quan trng
ca vic lng ghộp KNS;
- T chc hi tho gii v KNS ti TTDN.
Chun b
- La chn giỏo viờn;
- Son giỏo ỏn chi tit;
- Chun b ti liu ging dy;
- Chun b phng tin trc quan.
Trin khai dy lng ghộp mt cỏch cú h thng
Lp k hoch
- Thng nht ch trng dy lng ghộp;
- Lp phng ỏn lng ghộp;
- Chn khúa hc, ngh;
- Lp thi khúa biu dy th nghim.
Dy th nghim
- Thc hnh dy th;
- Ly ý kin gúp ý ca hc viờn;
- Hon thin giỏo ỏn;
- Hon thin ti liu ging dy.

TCDN - swisscontact
TAèI LIU HặẽNG D

N LệNG GHEẽP GIẽIVAè KNS VAèO CHặNG TRầNH DAY NGHệ
Xu th phỏt trin ca xó hi:
Phn u t bỡnh ng gii l trỏch nhim ca ton xó hi
Mi ngi lao ng u cú nhu cu hon thin bn thõn
Nhn thc v hnh ng ca cp qun lý:
Nhn thc c tm quan trng ca vic lng
ghộp gii v KNS
Hng ng vic dy ni dung gii v KNS
H tr, ch o c th v cú chớnh sỏch ng
viờn


u t n
g
un l

c
Chng trỡnh phự hp v
hp dn:
Phự hp vi i tng hc viờn
Cú th ỏp dng linh hot
Ni dung bi phong phỳ, thit thc
Giỏo ỏn d ỏp dng
Cp nht thng xuyờn
Ti liu tp hun tt, phng tin,
thit b

d

cỏc TTDN l mt cụng vic khú khn, y th thỏch m khụng phi
TTDN no cng quyt nh th nghim. Tuy nhiờn, nhng TTDN ó
tham gia vo chng trỡnh th nghim v bc u thnh cụng u
khng nh rng chng trỡnh ny s mang li nhng ớch li tt p cho
TTDN. B
i l:
Trung tõm s to nờn mt mụi trng vn húa bỡnh ng gii,
trong ú nhn thc v gii ca cỏn b nhõn viờn c nõng cao,
cỏc nhõn viờn nam v n u cú c hi lm vic v tin b nh
nhau, lm c s cho s phỏt trin ng b ca trung tõm;
Chng trỡnh dy ngh phong phỳ v ton din hn. õy hc
viờn khụng ch hc ngh m cũn c t vn v k nng sng,
k nng lm vic, v bỡnh ng gii. Nhn thc ca hc viờn ca
c nõng cao dn n s thay i hnh vi ng x;
TTDN thc hin c trỏch nhim xó hi, gúp phn xõy dng
mt xó hi bỡnh ng, vn minh v phỏt trin;
Uy tớn ca trung tõm nõng cao, TTDN xõy dng c thng
hiu ca mỡnh v nh ú thu hỳt c nhiu hc viờn.

cuc sng (nh trng thỏi stress, ri ro trong lao
ng di c)
Tng thi gian
2 ngy
Tham d viờn
Hc viờn TTDN
Bỏo cỏo viờn
Giỏo viờn TTDN
Phng phỏp lm
vic
Cỏc giỏo viờn s s dng a dng cỏc phng phỏp
v k thut dy hc ly hc viờn lm trung tõm, bao
gm núi cú minh ha, trũ chi, hot ng nhúm, sm
vai v.v.
Sn phm cui
chng trỡnh
B su tp bi vit v tranh nh
ỏnh giỏ
Bi kim tra trc nghim 10 phỳt

CAẽC M HầNH DAY L
ệ
NG GHEẽP GIẽI VAè KYẻ NNG SNG
TCDN - swisscontact11
Thi khúa biu
Thi gian
50 phỳt

25 phỳt
35 phỳt
30 phỳt
720 phỳt
Lm quen. Gii thiu mc tiờu lng ghộp ch gii v k nng sng vo chng trỡnh
dy ngh. Trao i v nguyn vng ca hc viờn.
Phõn bit c im ca ngi ph n v ngi nam gii
Khỏi nim gii v gii tớnh
Phõn bit cỏc c im ca gii v gii tớnh
Nhng cụng vic m ph n v nam gii thng lm trong mt ngy
Nhn xột v
vai trũ gii v cỏc giỏ tr gn lin
nh kin gii
Kh nng thay i s phõn cụng vai trũ gii
Mụ hỡnh tip cn v kim soỏt cỏc ngun lc v li ớch
nh hng tin ti s bỡnh ng gii trong tip cn v kim soỏt ngun lc
Phõn tớch s bt bỡnh ng gii trong gia ỡnh, xó hi v trong cụng vic
So sỏnh nhng cụng vic m nam gii v n gii thng lm v nờu s bt bỡnh ng
trong la ch
n ngh nghip
Cỏc vớ d v bt bỡnh ng gii v cỏc hỡnh thc tip cn bỡnh ng gii
Nhng gii phỏp khc phc s bt bỡnh ng gii trong cụng vic
Tm quan trng ca k nng sng núi chung v k nng giao tip núi riờng i vi hc
viờn ca TTDN
S dng nhng li núi p v cỏch núi phự hp ti ni lm vic
S dng c ch
p v phự hp trong m thoi ti ni lm vic
Nhng im cn lu ý khi m thoi ti ni lm vic
Khỏi nim v lng nghe
Nhng im cn lu ý khi lng nghe

5.1

5.2
5.3
5.4
6.1
6.2
6.3
7.1
7.2

7.3
8.1
8.2
8.3
8.4
9.1
9.2
9.3

Tờn Chuyờn
M u
Gii v gii tớnh
Vai trũ gii v nh kin gii

Quyn ra quyt nh v kim soỏt ngun lc
Bỡnh ng gii ti ni lm vic
K nng giao tip bng li v khụng li
K nng lng nghe
Th hin s kiờn nh trong giao tip


Bi

Bi

TCDN - swisscontact
TAèI LIU HặẽNG D

N LệNG GHEẽP GIẽIVAè KNS VAèO CHặNG TRầNH DAY NGHệ 12

Kh nng ỏp dng

õy l chng trỡnh tng i y vi tng thi lng khong hai
ngy. Ni dung gii v KNS c dy tỏch riờng khi bi dy chuyờn
mụn ngh. Tu theo iu kin, cú th dy liờn tc c chng trỡnh hai
ngy hoc dy tỏch riờng thnh tng bui, mi bui khong 180 phỳt.
Cỏc bui dy c phõn b u trong sut thi gian mt khúa hc ngh.
im mnh ca mụ hỡnh ny l nh dy thi lng nờn cú th
chuyn ti ni dung mt cỏch y v cú h thng. Cỏc giỏo viờn cú
th s dng b ti liu hng dn ging dy D ỏn ó biờn son m
khụng phi chun b giỏo ỏn lng ghộp riờng. Vi iu kin thi gian
khụng quỏ hn ch, giỏo viờn d t chc cỏc hot ng cú s tham gia
ca h
c viờn, d to hng thỳ hc tp. Hc viờn cú iu kin giao lu,
tho lun quan im, giỳp nhau thay i nhn thc v hnh vi. Ngoi ra,
nh t chc dy ch gii v KNS tỏch riờng khi ni dung chuyờn
mụn, TTDN ch cn tp trung o to mt s giỏo viờn ngun, cú th l


Thông tin chương trình

Chủ đề
Giới và Kỹ năng sống
Đơn vị tổ chức
TTDN
Mục tiêu
Sau khi học xong, tham dự viên có khả năng:
⇒ Nhận biết những khái niệm cơ bản về giới;
⇒ Nêu được một số giải pháp nhằm khắc phục định
kiến giới và sự bất bình đẳng giới;
⇒ Nêu được một số điểm cần lưu ý nhằm giao tiếp
có hiệu quả tại nơi làm việc;
⇒ Nêu được một số điểm cần lưu ý nhằm ứng phó
với một số tình huống khó khăn trong cuộc sống
(như trạng thái stress, rủi ro trong lao động di cư)

Tổng thời gian
1 ngày
Tham dự viên
Học viên TTDN
Báo cáo viên
Giáo viên TTDN
Phương pháp làm
việc
Các giáo viên sẽ sử dụng đa dạng các phương pháp và
kỹ thuật dạy học lấy học viên làm trung tâm, bao gồm
nói có minh họa, trò chơi, hoạt động nhóm, sắm vai v.v.
Sản phẩm cuối


20 phút

20 phút

35 phút
10 phút

20 phút
15 phút
10 phút
5 phút
20 phút

20 phút
10 phút
15 phút
20 phút
10 phút
25 phút
10 phút
320- 410 phút
Giới thiệu mục tiêu lồng ghép chủ đề giới và kỹ năng sống vào chương trình
dạy nghề.
Tầm quan trọng của kỹ năng sống nói chung và kỹ năng giao tiếp nói riêng đối
với học viên của TTDN
Phân biệt đặc điểm của người phụ nữ và người nam giới
Khái niệm giới và giới tính
Phân biệt các đặc điểm của giới và giới tính
Nhữ

1.1
1.2
1.3
2.1
2.2
2.3
3.1

3.2

3.3

4.1
4.2

5.1
5.2
5.3
6.1
6.2

6.3
7.1
7.2
7.3
8.1
8.2
8.3

Tên Chuyên đề


Bài

Bài

Bài

Bài

Bài CAÏC MÄ HÇNH DAÛY LÄ
Ö
NG GHEÏP GIÅÏI VAÌ KYÎ NÀNG SÄÚNG
TCDN - swisscontact15
Khả năng áp dụng

So với chương trình hai ngày, chương trình rút gọn với tổng thời luợng
tối đa là một ngày tỏ ra linh hoạt hơn và được nhiều TTDN áp dụng hơn.
Đặc điểm của chương trình này là mỗi chuyên đề được rút gọn và dạy
xen kẽ với các bài dạy chuyên môn, tuy vẫn tách riêng khỏi nội dung
chuyên môn. TTDN bố trí trước thời gian dành cho các chuyên đề này.
Thời lượng dành cho các nội dung này là khoảng từ 20 phút – 45 phút
cho mộ
t chuyên đề. Một chuyên đề lớn có thể được chia thành những
chuyên mục nhỏ cho phù hợp với yêu cầu thời gian.

TCDN - swisscontact
TAÌI LIÃÛU HÆÅÏNG DÁ
Ù
N LÄÖNG GHEÏP GIÅÏIVAÌ KNS VAÌO CHÆÅNG TRÇNH DAÛY NGHÃÖ 16

Chương trình lồng ghép Kỹ năng sốn
g
vào
nội dung bài chuyên môn
Khung hướng dẫn lồng ghép kỹ năng sống vào bài dạy chuyên
môn
Trong hai mô hình đã giới thiệu ở trên, nội dung giới và kỹ năng sống
(KNS) được dạy thành chương trình riêng, tách biệt khỏi nội dung
chuyên môn nghề. Tuy nhiên, không phải cơ sở dạy nghề nào cũng có
đủ điều kiện để tổ chức dạy những chương trình riêng như vậy. Vì thế,
việc lồng ghép nộ
i dung giới và KNS vào bài dạy chuyên môn sẽ giúp
các TTDN khắc phục được điều kiện thời gian hạn chế của các khóa dạy
nghề ngắn hạn. Hãy bắt đầu thử nghiệm từ các kỹ năng sống. Kinh
nghiệm cho thấy có thể có những cách lồng ghép khác nhau. Tuy nhiên,
TTDN nên thống nhất một phương án lồng ghép có hệ thống nhất, thực
thi nhất nhưng đảm bảo được mục tiêu lồng ghép KNS. Có lẽ nên xây
dựng một Khung lồng ghép chung cho từng nghề, trong đó nội dung
KNS được lồng ghép vào mỗi bài chuyên môn nhằm đảm bảo không
phá vỡ thiết kế của bài dạy chuyên môn, đồng thời vẫn bổ sung được
những KNS cần thiết cho học viên.


Thực hành

Tên KNS
được dạy
lồng ghép Tên bài
chuyên
môn sẽ
lồng
ghép
KNS Lý thuyết
Hướng
dẫn ban
đầu

Thực
hành
thường
xuyên
Kết thúc Mục tiêu lồng ghép/
Sau khi học xong
học viên sẽ có khả

lao động di
cư
Phần Tài liệu thiết kế dạy học sẽ giới thiệu ví dụ thiết kế lồng ghép các
Kỹ năng sống vào khóa dạy nghề May gia đình và nghề Sửa chữa Xe
gắn máy.
TCDN - swisscontact
TAèI LIU HặẽNG D

N LệNG GHEẽP GIẽIVAè KNS VAèO CHặNG TRầNH DAY NGHệ 18

Kh nng ỏp dng
Thc t cho thy, rt khú cú th lng ghộp chuyờn gii vo ni dung
ca mt bi dy chuyờn mụn m vn m bo tớnh t nhiờn, hi hũa ca
vic lng ghộp. Cú l cỏch lng ghộp ny ch thớch hp vi mt s
chuyờn k nng sng.
Cỏch dy lng ghộp ny lỳc u s khú khn i vi cỏc giỏo viờn dy
ngh. Vỡ th nú ũi hi lónh o TTDN ph
i nhn thc c li ớch ca
vic dy KNS cho hc viờn, bin vic lng ghộp KNS thnh chớnh sỏch
chung ca ton TTDN. Thờm vo ú l ch ng viờn, khuyn khớch
giỏo viờn v h tr h th nghim dy lng ghộp. Thi gian u, giỏo

khin hc viờn t ngm ngh, t nhỡn li bn thõn v mong mun hon
thin bn thõn tr thnh ngi th, ngi lao ng tt sau ny. iu
ú cng s mang li li ớch khụng nh cho TTDN. 19

TAèI LIU THIT K DAY HOĩC
CHO GIAẽO VIN CAẽC TTDN

CHặNG TRầNH BầNH ểNG GIẽI
VAè KYẻ NNG SNG
TCDN - swisscontact
TAèI LIU HặẽNG D


cỏc chuyờn v bỡnh ng gii trong cuc sng
lm vic
Tớn hiu: S kin dn
n vic thc hin k nng hoc vn
dng cỏc chuyờn v bỡnh ng gii trong cuc
sng lm vic
Lm gỡ: Thc hin cụng vic/ k nng
Tt th no: tiờu chớ quan trng nht ỏnh giỏ kt qu thc
hin hoc vn dng.

4. T chc dy hc nh th no
? tr li cõu hi s 4 ny, thit
k bi hc phi tr li 4 cõu hi (A,B,C,D) sau õy:

A. Hc viờn cú nhng hot ng gỡ? Nờu tờn cỏc hot ng ca
hc viờn v thi gian cho tng hot ng;
B. Cn cú nhng giỏo c trc quan hay ti liu hc tp gỡ? Lit
kờ túm tt nhng trc quan v ti liu dy hc s s dng

TAÌI LIÃÛU THIÃÚT KÃ
Ú
DAÛY HOÜC DAÌNH CHO GIAÏO VIÃN CAÏC TTDN
TCDN -swisscontact21
trong các hoạt động của giáo viên và học viên;
C. Tập huấn viên có những hoạt động gì? Nêu tên các hoạt
động của tập huấn viên và thời gian cho từng hoạt động;
D. Cần giao đề án hoặc những vấn đề tương lai nào trong suốt

động;
• Nội dung minh hoạ cho các trò chơi;
• Các kịch bản sắm vai;
• v.v.
Trình tự hoạt động: Nửa dưới của trang thiết kế chi tiết là những
lưu ý về trình tự hoạt động khi sử dụng các trực quan để minh họa.
Phạm vi lưu ý sẽ phụ thuộc vào mức độ phức tạp của hoạt động
cũng như nội dung cần nhấn mạnh trong mỗi hoạt động. Riêng các
hoạt động nhóm đều có phiếu hướng dẫn hoạt động nhóm riêng đi
kèm ngay sau trang thiết kế chi tiết. Vì vậy, phần trình tự hoạt động
nhóm chỉ nêu những lưu ý riêng đối với tập huấn viên mà thôi.