1
Hãa häc líp 10 - Ban N©ng cao
Bài 1: THÀNH PHẦN NGUYÊN
TỬ
Gi¸o viªn: NGUY N HU NH QUANGỄ Ỳ
Ch¬ng1. Nguyªn tö

2
I. Thµnh phÇn cÊu t¹o cña nguyªn tö
1. Sù t×m ra electron
Các thí nghiệm của Tôm-xơn

3
-
+
Thí nghiệm tìm ra hạt electron của Tôm-Xơn
Tia âm cực là chùm hạt vật chất và chuyển
động với vận tốc rất lớn

4
Tia âm cực bị lệch bởi điện trường
Tia âm cực bị lệch bởi điện trường

5
Tia âm cực bị lệch bởi điện trường

6
+
+
-


8
2. Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử
Thớ nghim ca Rơ-dơ-pho đã khám phá ra hạt
nhânnguyêntử.
I. Thành phần cấu tạo của nguyên tử
I. Thành phần cấu tạo của nguyên tử

9
BH-Sơ đồ 2
Màn huỳnh quang
Rađi chứa trong hộp
chỉ phóng ra tia α
Lá vàng mỏng
Rất ít hạt bị bật
lại phía sau
Một số hạt bị lệch
hướng ban đầu
Đa số hạt xuyên
thẳng qua lá vàng
Mô hình thí nghiệm khám phá ra hạt nhân nguyên tử

10
Thí nghiệm tìm ra hạt nhân nguyên tử

11
2. Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử
Năm 1911, Rơ-dơ-pho đã khám phá ra hạt nhân
nguyêntử.
Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm:

3. Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử
I. Thành phần cấu tạo của nguyên tử
I. Thành phần cấu tạo của nguyên tử
b) Sự tìm ra nơtron
Năm 1932, Chat-uých đã phát hiện ra hạt
Năm 1932, Chat-uých đã phát hiện ra hạt
nơtron
nơtroncó khối l ợng xấp xỉ khối l ợng của proton nh ng không
có khối l ợng xấp xỉ khối l ợng của proton nh ng không
mang điện tích (kí hiệu là
mang điện tích (kí hiệu là
n
n
).
).
m
m
n
n
= 1,678. 10
= 1,678. 10
-27
-27
kg
kg



Cu-
long
q
e
= -1,602.10
-19
C
1 –
q
p
= +1,602.10
-19
C
1 +
q
n
= 0
0
Quy
ước
Khối lượng
(m)
m
e
= 9,1095.10
-31
kg
≈ 0,549.10
-3
u

II. Kích th ớc và khối l ợng của nguyên tử
1. Kích th ớc của nguyên tử
- Để biểu thị kích th ớc của nguyên tử ng ời ta th ờng
dùng đơn vị nanomet (nm) hay angstrom ():
1nm = 10
9
m ; 1 = 10
10
m ; 1nm = 10.
- Đ ờng kính nguyên tử 10
10
m.
- Đ ờng kính hạt nhân nguyên tử 10
14
m.
- Đ ờng kính của electron và của proton còn nhỏ hơn
nhiều (khoảng 10
8
nm). Electron chuyển động xung
quanh hạt nhân trong không gian rỗng của nguyên tử.

18
VD: TÝnh khèi l îng nguyªn tö oxi, biÕt h¹t nh©n nguyªn tö
oxi cã 8p vµ 8n.
II. KÝch th íc vµ khèi l îng cña nguyªn tö
II. KÝch th íc vµ khèi l îng cña nguyªn tö
2. Khèi l îng nguyªn tö
Cã 8p cã 8e⇒
m
p

m
nt
= m
hn
+ m
e
= 26,7865.10
−27
kg
Nguyªn tö ® îc t¹o nªn tõ 3 lo¹i h¹t: p, n, e mµ m
e
 m
p

⇒ m
nt
≈m
hn
=m
p
+m
n
Khèi l îng cña nguyªn tö tËp trung hÇu hÕt ë h¹t nh©n.

19
II. Kích th ớc và khối l ợng của nguyên tử
II. Kích th ớc và khối l ợng của nguyên tử
Đơn vị khối l ợng nguyên tử
KLTĐ (kg)
KLtđ (u)

h¹t mang ®iÖn tÝch nhiÒu h¬n sè h¹t kh«ng mang ®iÖn
tÝch lµ 25 h¹t. TÝnh nguyªn tö khèi cña nguyªn tö R?
Bài gi i:ả
p n e 115
(p e) n 25
p e
+ + =


+ − =


=

p e 35
n 45
= =


=

⇒

22
C¸ch 1:
Bµi tËp cñng cè
Bµi tËp cñng cè
31 27
nt
27

(S¸ch gi¸o khoa trang 8)