Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
MỤC LỤC
1

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
ĐỀ CƯƠNG TIỂU LUẬN TRIẾT
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
B. NỘI DUNG
1. Sự cần thiết phải xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định
hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước ta.
1.1. Khái niệm nền kinh tế thị trường và kinh tế thị trường định hướng
Xã Hội Chủ Nghĩa.
1.1.1. Khái niệm kinh tế thị trường
1.1.2. Khái niệm kinh tế thị trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa.
1.2. Vai trò của nền kinh tế thị trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa
trong sự nghiệp xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội ở nước ta.
1.2.1. kinh tế thị trường góp phần giải phóng các tiềm năng kinh tế, góp
phần đa dạng hoá và năng động hoá nền sản xuất.
1.2.2. kinh tế thị trường tác động đến việc hình thành thói quen suy nghĩ về
tính hiệu quả, tính thiết thực của công việc. Đồng thời cũng có ảnh hưởng
lớn đến đời sống nhân dân.
2. Tính đặc thù của quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế thị
trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở Việt Nam hiện nay.
2.1. Quan điểm của Đảng về chủ trương xây dựng và phát triển nền kinh
tế thị trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước ta hiện nay.
2.1.1. Nhận thức của Đảng ta về vận dụng kinh tế thị trường ở nước ta tiếp
tục bước tới tầm cao mới.
2.1.2. Đặc trưng, bản chất cảu nền kinh tế thị trường định hướng Xã Hội
Chủ Nghĩa ở Việt Nam.
2.2. Thực trạng quá trình xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định
hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước ta hiện nay.

Từ sau đại hội lần thứ VI của Đảng, nền kinh tế nước ta chuyển sang mô
hình, cơ chế mới. Đó là nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước,
định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, nhằm mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Công cuộc đổi mới kinh tế, chuyển đổi
thể chế kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang thể chế kinh tế thị trường định
hướng Xã Hội Chủ Nghĩa đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa
lịch sử, làm thay đổi rõ rệt bộ mặt của đất nước, cải thiện đáng kể đời sống
vật chất và tinh thần của nhân dân. Đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã
hội, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước được đẩy mạnh… Tuy nhiên,
cho đến nay kinh tế nước ta vẫn trong tình trạng kém phát triển và tụt hậu xa
so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới. Vì vậy, tôi đã chọn đề tài
“Quan điểm lịch sử cụ thể về việc xây dựng và phát triển nền kinh tế thị
trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước ta hiện nay” để từ đó thấy
được sự lựa chọn con đường phát triển nền kinh tế đất nước của Đảng và nhà
nước ta là hoàn toàn đúng đắn và sáng suốt. con đường đó hoàn toàn phù
hợp với điều kiện, hoàn cảnh lịch sử cụ thể của đất nước ta.
4

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
B.NỘI DUNG:
1. Sự cần thiết phải xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường
định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước ta.
1.1. Khái niệm kinh tế thị trường và kinh tế thị trường định hướng
Xã Hội Chủ Nghĩa .
1.1.1. khái niệm kinh tế thị trường:
Mọi nền kinh tế đều phải giải quyết các vấn đề cơ bản như: sản xuất cái
gì? bằng cách nào? Cho ai? Có hai cách giải quyết cơ bản là kinh tế tự nhiên
và kinh tế hàng hoá với giai đoạn phát triển cao của nó là kinh tế thị trường.
Trong đó kinh tế hàng hoá là sự phát triển kế tiếp của kinh tế tự nhiên, xuất
hiện trên cơ sở phân công lao động đã phát triển và sự xuất hiện, tồn tại chế

sản xuất. ngoài ra nó còn tạo động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát
triển, kích thích tính năng động, sáng tạo, kích thích việc nâng cao chất
lượng, mẫu mã hàng hoá và dịch vụ. kinh tế thị trường góp phần đa dạng và
năng động hoá nền sản xuất, tạo điều kiện cho các quá trình dân chủ hoá các
thành phần kinh tế xã hội – xã hội, thúc đẩy nhanh tiến trình hội nhập kinh tế
quốc tế.
Tài nguyên, vốn, nguồn lực con người, khoa học, công nghệ tạo sản
phẩm lao động với số lượng nhiều hơn chất lượng tốt hơn, mẫu mã hình thức
đẹp hơn cho toàn xã hội. Sự tồn tại đa dạng của các quan hệ sản xuất, quan
hệ sở hữu, các thành phần kinh tế khác đã góp phần tích cực vào sự phát
triển chung của đất nước. Khu vực kinh tế tư nhân có bước phát triển vượt
bậc, đóng góp đáng kể cho việc giải quyết việc làm cho người lao động và
ngân sách của nhà nước. Đến nay có khoảng 120000 doanh nghiệp đăng ký
kinh doanh, nền kinh tế có sự chuyển biến tích cực, tỷ trọng công nghiệp xây
dựng trong GDP năm 2005 là 41%, tỷ trọng nông, lâm ngư nghiệp là 20.9%,
6

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
dịch vụ 38.1 %. Với sự nỗ lực phát huy sức mạnh trong thời gian qua, nền
kinh tế nước ta từng bước hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới, thực
hiện hiệp định thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ, Việt Nam –EU; nỗ lực khắc
phục mọi khó khăn, đẩy nhanh lộ trình đàm phán gia nhập WTO.
1.2.2. Kinh tế thị trường tác động đến việc hình thành thói quen suy
nghĩ về tính hiệu quả, tính thiết thực của công việc. Đồng thời cũng có ảnh
hưởng lớn đến đời sống của nhân dân.
Nước ta hiện nay đang tiến hành nền kinh tế thị trường có sự quản lý của
nhà nước, theo định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, lấy hiệu quả kinh tế làm
thước đo, do đó tạo điều kiện kích thích năng lực cá nhân phát triển chủ
động, sáng tạo trong lao đông. Hầu hết các cơ quan, tổ chức, đơn vi công
tác, cá nhân, gia đình đã phát huy được năng lực tích cực sáng tạo của mình

trường hàng hoá, dịch vụ, thị trường sức lao động, thị trường khoa học và
công nghệ, thtị trường tài chính, thị trường bất động sản…đều có sự phát
triển để ngày càng phù hợp với cơ chế mới. Quá trình từng bước phát triển
kinh tế thị trường trong nước, đồng thời cũng là quá trình từng bước mở cửa,
chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Sự giữ vững định hướng Xã Hội Chủ
Nghĩa trong suốt 20 năm đổi mới đã không ngăn cản mà trái lại là cơ sở đảm
bảo cho Việt Nam chủ động tham gia toàn cầu hoá, hội nhập mà không bị
hoà tan trong thị trường kinh tế thế giới.
Tại đại hội Đảng lần thứ X, Đảng ta tiếp tục xác định: “Để đi lên Chủ
Nghĩa Xã Hội, chúng ta phải phát triển nền kinh tế thị trường định hướng Xã
Hội Chủ Nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, xây dựng
nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần cho xã
hội; xây dựng nền dân chủ Xã Hội Chủ Nghĩa, thực hiện đại đoàn kết dân
tộc xây dựng nhà nước pháp quyền Xã Hội Chủ Nghĩa của dân do dân và vì
8

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
dân; xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh; bảo đảm vững chắc quốc phòng
và an ninh quốc gia, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế. Như vậy
việc lựa chọn và phát triển kinh tế thị trường qua 20 năm đổi mới là con
đường đúng đắn mà nhờ đó đưa đất nước ta vượt qua khó khăn tiếp tục phát
triển theo định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa .
2.1.2 Đặc trưng, bản chất của nền kinh tế thị trường định hướng Xã Hội
Chủ Nghĩa ở Việt Nam.
Mục tiêu của nền kinh tế thị trường nước ta không phải duy nhất là lợi
nhuận mà là: “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”
Nhằm giải phóng và không ngừng phát triển lực lượng sản xuất xã hội nâng
cao đời sống nhân dân, lấy sản xuất gắn liền với cải thiện đời sống cho nhân
dân, tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ công bằng xã hội, đẩy mạnh xoá
đói giảm nghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu chính đáng.

nước ta có sự khác biệt đó là cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước
nhưng là nhà nước Xã Hội Chủ Nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản
Việt Nam. Sự quản lý của nhà nước Xã Hội Chủ Nghĩa nhằm sửa chữa
những sai lầm, những thất bại của thị trường, thực hiện các mục tiêu nhân
đạo xã hội và bản thân cơ chế thị trường không thể làm được, đảm bảo cho
nền kinh tế thị trường phát triển theo định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước
ta hiện nay.
2.2 Thực trạng quá trình xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định
hướng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nước ta hiện nay.
2.2.1 Thành tựu.
Thể chế kinh tế thị trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa được xây
dựng bước đầu.
Hệ thống pháp luật, chính sách và cơ chế vận hành nền kinh tế thị
trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa được xây dựng tương đối đồng bộ.
10

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Thời gian qua ở Việt Nam, điểm nổi bật là đã thiết lập nhiều văn bản pháp
luật và giới luật … nội dung pháp luật ngày càng phù hợp hơn với cơ chế thị
trường, với thông lệ quốc tế. Đặc biệt khung pháp luật đã cho phép thực hiện
những bước đầu tiên trong quá trình chuyển đổi hoạt động quản lý về kinh tế
của nhà nước từ can thiệp trực tiếp sang tác động gián tiếp vào hoạt đông
sản xuất kinh doanh. Có thể nói toàn bộ hệ thống “luật chơi” kinh tế hiện
nay đã tạo hành lang pháp lý cho việc thực hiện quyền tự do kinh doanh,
phát triển kinh tế nhiều thành phần, tạo dựng và thúc đẩy nhanh quá trình
hội nhập kinh tế quốc tế.
Hoạt động của các loại hình doanh nghiệp và bộ máy quản lý nhà
nước được đổi mới một bước quan trọng. Một số loại thị trường mới được
hình thành: thị trường hàng hoá dịch vụ, lao đông, khoa học và công nghệ,
tài chính, bất động sản có bước phát triển phù hợp với cơ chế mới. Nhà nước

định được một thái độ thật sự dứt khoát về vị thế chiến lược của sở hữu tư
nhân và kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Còn trong thực tiễn, việc chậm cải thiện môi trường kinh doanh theo
hướng thị trường, duy trì quá lâu tình trạnh phân biệt đối xử cả về mặt chính
sách lẫn mặt hành động ứng xử từ phía nhà nước và từ phía các doanh
nghiệp nhà nước đã gây ra tâm trạng hoài nghi dai dẳng và sự bất ổn định
cho các nhà kinh doanh tư nhân. Thị trường chưa được hình thành một cách
đồng bộ. thị trường tài chính, bất động sản, khoa học và công nghệ phát triển
chậm, chưa đáp ứng được yêu cầu. Quản lý nhà nước đối với từng loại thị
trường còn nhiều bất cập. Một số nguyên tắc của thị trường còn bị vi phạm.
Sự khập khễnh về trình độ và quy mô phát triển của từng loại thị trường cơ
bản đã tạo ra những cản trở lớn đối với sự phát triển kinh tế. Chưa xác định
và lý giải thấu đáo vai trò nhà nước trong nền kinh tế, nên việc xác định
chức năng của bộ máy nhà nước nói chung, từng cơ quan nói riêng gặp
12

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nhiều khó khăn. Do đó, sự can thiệp của nhà nước còn chưa đúng chỗ, do
vậy nhiều biện pháp thực thi còn kém hiệu quả.
3. Các giải pháp để đảm bảo nền kinh tế thị trường phát triển theo định
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
3.1. Khắc phục những mặt hạn chế của nền kinh tế thị trường.
3.1.1. Nắm vững định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong nền kinh tế thị trường, mọi chủ thể kinh tế đều có động lực trực
tiếp là lợi nhuận. song lợi nhuận không phải là mục đích duy nhất, mục đích
bản chất, cuối cùng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
ở Việt Nam. Mục tiêu của nền kinh tế thị trường mà nước ta xây dựng đó là
“dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Giữ vững
định hướng đó mới có giải pháp mạnh mẽ và không ngừng phát triển sức sản
xuất, nâng cao đời sống nhân dân, xóa đói giảm nghèo, khuyến khích mọi

đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng.
3.1.3. Tiếp tục đổi mới công cụ vĩ mô của nhà nước.
“Nhà nước làm tốt các chức năng định hướng sự phát triển bằng các
chiến lược, quy hoạch và chính sách trên cơ sở tôn trọng và tuân thủ các
nguyên tắc của thị trường; tạo môi trường pháp lý thuận lợi để phát huy các
nguồn lực của xã hội cho phát triển; các chủ thể kinh doanh bình đẳng, cạnh
tranh lành mạnh, công khai, minh bạch, có trật tự, kỉ cương”. Bảo đảm tính
bền vững và tích cực của các cân đối kinh tế vĩ mô, hạn chế các rủi ro và tác
động tiêu cực của cơ chế thị trường. Tác động chủ yếu thông qua cơ chế,
chính sách và công cụ kinh tế, đồng thời sử dụng kịp thời có hiệu quả một số
biện pháp cần thiết khi thị trường trong nước hoạt động không có hiệu quả
14

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
hoặc thị trường khu vực có sự biền động lớn. Nhờ có sự điều tiết của “bàn
tay hữu hình” của nhà nước xã hội chủ nghĩa mà bảo đảm tăng trưởng kinh
tế đi đôi với tiến bộ công bằng xã hội, nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh
tế bền vững. trong khi khuyến khích làm giàu hợp pháp phải gắn liền với
thực hiện các chương trình xóa đói giảm nghèo, đồng thời “cần thực hiện
mọi biện pháp cần thiết có hiệu quả để xây dựng nền quốc phòng toàn dân
và an ninh nhân dân vững mạnh toàn diện, bảo vệ vẽng chắc độc lập, chủ
quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ Quốc, bảo vệ Đảng, nhà nước
nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.
3.2.Phát triển ưu thế của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
3.2.1.Phát triển các chủ thể của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa.
Đại hội X của Đảng xác định, nền kinh tế hiện nay bao gồm 5 thành
phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân( kinh tế cá
thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư
nước ngoài. Các thành phần kinh tế này hoạt đọng theo pháp luật và đều là

ta,một số loại thị trường dã bước đầu hình thành song còn sơ khai là do còn
thiếu nhiều yếu tố thị trường. Mức độ phát triển của từng loại thị trường là
tùy thuộc vào tính đồng bộ của các yếu tố trong thị trường đó.
Cho đến nay, các loại thị trường ở nước ta đã hình thành và có bước
phát triển tích cực. Qúa trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa sẽ tiếp tục thúc đẩy các loại thị trường nói trên phát
triển đồng bộ vừa theo nguyên tắc của kinh tế thị trường lại vừa giữ nguyên
tắc định hướng xã hội chủ nghĩa.
16

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
C. KẾT LUẬN
Qua quá trình nghiên cứu đề tài “quan điểm lịch sử - cụ thể với việc
xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở
nước ta hiện nay”. Tôi đã tìm hiểu được nhiều vấn đề:
Trước hết, tôi đã thấy sự cần thiết phải xây dựng và phát triển nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, không
phải chỉ bởi đó là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận đọng theo cơ
chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo dịnh hướng xã hội chủ nghĩa.
Phù hợp với điệu kiện, hoàn cảnh cụ thể của nước ta, phù hợp với xu thế của
thời đại mà còn do chính vai trò to lớn của nó trong sự nghiệp xây dựng chủ
nghĩa xã hội ở nước ta. Kinh tế thị trường góp phần giải phóng các tiềm
năng kinh tế, đa dạng hóa và năng động hóa nền sản xuất. Nó tác động đến
việc hình thành thói quen, suy nghĩ về tính hiệu quả, tính thiết thực của công
việc, có ảnh hưởng lớn đến đời sông nhân dân.
Cũng chính trong quá trình nghiên cứu đề tài này, tôi đã biết được
“tính đặc thù của quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường theo
định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, biết được quan điểm của Đảng về
chủ trương xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Nhận thức của Đảng ta về vận dụng kinh tế thị trường ở nước ta tiếp

nghĩa để phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta, đưa đất nước tiến lên,
trở thành một cường quốc trên thế giới.
18

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
D.DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Chu Văn Cấp- quán triệt quan điểm của đại hội X về hoàn thiện thể chế
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Lý luận chính trị-sô 7/T7/2006
2.Đảng Cộng Sản Việt Nam- văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc
Lần thứ VI< T12/ 1986>
Lần thứ IX <T4/ 2001>
Lần thứ X <T4/ 2006>
3. Giáo trình kinh tế chính trị Mac-Lênin-nhà xuất bản quốc gia
Trang 327-363
4. Lê Xuân Bá-về xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam
Tạp chí cộng sản-số 7/ T4/ 2006
5. Nguyễn Đức Bình- tiếp tục một cách kiên định và sáng tạo con đường xã
hội chủ nghĩa
Lý luận chính trị- số 12/ T12/ 2006
6. Nguyễn Đình Kháng- tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa
Lý luận chính trị- số 3/ T3/ 2007
7. Nguyễn Viết Vượng- chủ biên: giai cấp công nhân va tổ chức công đoàn
Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Nhà xuất bản thống kê
8. Nguyễn Văn Thường- Hoàng Văn Hoa: về các thành phần kinh tế và vai
trò của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã họi chủ
nghĩa ở nước ta