MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của Đề tài
Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá X
(8/2007) về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới đã khẳng
định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng, lí luận, báo chí
trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
quan điểm, đường lối của Đảng, làm cho hệ tư tưởng của Đảng, của giai cấp
công nhân, lí tưởng xã hội chủ nghĩa, những giá trị tốt đẹp trong truyền thống
văn hoá dân tộc, những tinh hoa văn hoá thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong
đời sống tinh thần xã hội.
Trong bối cảnh cách mạng khoa học và công nghệ phát triển như vũ
bão; toàn cầu hóa và kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ, báo chí thế giới và
báo chí Việt Nam chỉ có thể vượt qua thách thức, chớp lấy thời cơ để phát
triển một khi chấp nhận dấn thân vào môi trường cạnh tranh bình đẳng, quyết
liệt.
Tháng 11 năm 2008, Viện Báo chí Mỹ đã tổ chức một cuộc họp thượng
đỉnh với sự tham gia của 50 nhà lãnh đạo báo chí nước này với mục đích tìm
giải pháp cứu các tờ báo in thoát khỏi cơn khủng hoảng. Câu hỏi: “Báo in:
Phát triển hay là chết?” không chỉ dành cho nền báo chí Mỹ. Tiến trình toàn
cầu hóa và hội nhập đã và đang tác động nhiều mặt đến sự phát triển của nền
báo chí Việt Nam. Ở nước ta, ngành truyền hình, các trang báo điện tử và các
trang thông tin điện tử phát triển mạnh mẽ. Mới đây, ngày 11-11-2013, Tạp
chí Thế giới Mới – món ăn tinh thần không thể thiếu trong suốt những năm
1990 và đầu năm 2000, với đỉnh cao là 70.000 bản/kỳ tuyên bố ra số cuối
cùng và buộc phải đình bản vì những khó khăn về tài chính. Do đó, để tồn tại,
các tòa soạn báo in (trong đó có tạp chí các ban đảng) đang nỗ lực tìm kiếm
các biện pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách song song với sự
1
thay đổi nội dung và hình thức của ấn phẩm, tìm ra những giải pháp mới
nhằm tiếp cận và chiếm lĩnh công chúng.
Thời đại khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, mạng xã hội,

hướng nhưng đổi mới nội dung, hình thức, đầu tư hợp lý, thích đáng và kịp
thời.
Các tạp chí ban đảng ngày có vị trí, vai trò quan trọng, đặc biệt trong
công tác đảng. So với nhu cầu, yêu cầu của bạn đọc, các tạp chí ban đảng
còn nhiều hạn chế, bất cập.
Thời gian vừa qua, cùng với sự chuyển mình của cả hệ thống báo đảng
trước những yêu cầu đòi hỏi của công chúng, tạp chí các ban đảng đã có nhiều
cải tiến, nâng cấp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các tạp chí ban đảng đã bám sát chức năng, nhiệm vụ của ban đảng
Trung ương, thực hiện các phương thức hoạt động phù hợp thu được kết quả
khả quan. Bằng các phương pháp hoạt động phong phú, vừa đảm bảo tính đặc
thù tạp chí theo tôn chỉ, mục đích của từng cơ quan báo chí, vừa thực hiện
nhiệm vụ tuyên truyền chung, các tạp chí của các ban đảng đã khẳng định vị
trí quan trọng trong hệ thống báo chí và đời sống xã hội; tham gia tích cực
công tác tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, kiến thức lý luận trên
nhiều lĩnh vực đối với cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân; làm tốt
thông tin hai chiều, tham mưu giúp Đảng, Chính phủ lãnh đạo, điều hành đất
nước, góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao vị thế,
uy tín Việt Nam trên trường quốc tế, củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự
lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước.
3
Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, các tạp chí đã bám sát những
quan điểm, đường lối của Đảng về công tác xây dựng đảng, tuyên truyền,
hướng dẫn có hiệu quả nhiệm vụ xây dựng Đảng trên tất cả các lĩnh vực tổ
chức, tuyên giáo, kiểm tra, dân vận. Các tạp chí đã thông tin đúng, kịp thời,
có chiều sâu, phù hợp với đối tượng phục vụ chính. Các tạp chí đã đăng tải
những hướng dẫn quan trọng giúp độc giả trong cả nước, cụ thể hơn là những
độc giả làm công tác xây dựng đảng trong toàn Đảng nắm chắc hơn những
quan điểm đường lối, chủ trương, chính sách, của Đảng trên các lĩnh vực, góp

hành theo “đơn đặt hàng” của các ban đảng theo hệ thống ngành dọc, chưa
phản ánh đúng thực chất nhu cầu cần thông tin và “mua” của các địa phương,
đơn vị.
Về tổ chức, do các tạp chí là đơn vị trực thuộc các ban đảng với phạm
vi chức năng, nhiệm vụ khác nhau nên hoạt động của các tạp chí phụ thuộc
nhiều vào công tác của từng ban; tính độc lập, tính chuyên nghiệp về báo chí
chưa cao; việc sắp xếp, phân công, điều chuyển cán bộ tạp chí theo quy trình
ít có sự khác biệt so với quy trình bố trí cán bộ của các vụ, đơn vị khác.
Không ít trường hợp có một số cán bộ được tuyển dụng vào các ban đảng, do
không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ của các vụ, đơn vị lại được bố trí
chuyển về công tác tại tạp chí, một số khác không có trình độ chuyên môn và
nghiệp vụ báo chí nhưng do có sự tác động của nhiều phía để vào làm tạp chí,
dẫn đến thời gian bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghiệp vụ đối với cán bộ kéo
dài, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của tạp chí.
Việc xây dựng thành lập ban chỉ đạo, hội đồng chỉ đạo, hội đồng biên
tập còn chưa thống nhất, hoạt động không thường xuyên, nhiều thành viên
tham gia là các nhà khoa học, hoặc là các đồng chí lãnh đạo cao cấp, có uy tín
5
nhưng ít thời gian, lại được nhiều tạp chí mời tham gia, trong khi chế độ bồi
dưỡng phụ cấp hàng tháng theo quy định chung quá thấp nên khó phát huy
được khả năng đóng góp cùng một lúc cho nhiều tạp chí.
Hơn nữa, các tạp chí ban đảng đã quá quen với nếp làm báo cũ, sức ỳ
lớn do cơ chế bao cấp. Nâng cao năng lực cạnh tranh đòi hỏi phải có tư duy
đổi mới, có nguồn nhân lực, vật lực đảm bảo, chủ bút có tâm, có tài, cây bút
có nghị lực.
Xuất phát từ sự cấp thiết về lý luận và thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề
tài “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các tạp chí ban đảng trong thời kỳ đổi
mới và hội nhập quốc tế” làm đề tài luận án tiến sĩ, chuyên ngành Báo chí
học.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

ương), Tạp chí Dân vận (Ban Dân vận Trung ương) và Tạp chí Kiểm tra (Uỷ
ban Kiểm tra Trung ương) có hoạt động thực sự theo tính chất của một cơ
quan báo chí (ấn phẩm xuất bản định kỳ, phát hành rộng rãi (qua hệ thống
bưu điện và tổ chức ngành dọc), có bộ máy tương ứng là một cơ quan báo chí.
Thời gian khảo sát: từ năm 2006-2010.
4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
4.1. Câu hỏi nghiên cứu
- Các tạp chí ban đảng cần đáp ứng những tiêu chí nào để nâng cao
năng lực cạnh tranh?
- Thực tế năng lực cạnh tranh của các tạp chí ban đảng hiện nay có
những bất cập gì và nguyên nhân của những bất cập đó?
7
- Cần thực hiện những giải pháp nào để khắc phục những bất cập và
nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đổi mới hiện nay?
4.2. Giả thuyết nghiên cứu
- Xu thế vận động phát triển về nội dung, hình thức, đối tượng công
chúng, tạp chí các ban đảng sẽ phải cạnh tranh với hệ thống báo in trong
nước, với hệ thống các tạp chí khoa học chuyên ngành và cạnh tranh ngay
trong hệ thống tạp chí các ban đảng với nhau. Các tạp chí các ban đảng cần
đáp ứng các tiêu chí sau để nâng cao năng lực cạnh tranh: nội dung thông tin,
hình thức thể hiện, phương thức phát hành, tương tác công chúng, thu hút
quảng cáo.
- Tạp chí các ban đảng bên cạnh những thuận lợi như có sự quan tâm
của cơ quan chủ quản, năng lực của các cơ quan, năng lực của đội ngũ cán bộ
thì sẽ gặp không ít những khó khăn do sức ép của sự phát triển của phát
thanh, truyền hình, internet… Cơ chế hoạt động cũng sẽ thay đổi các tạp chí
trong hệ thống ban đảng sẽ không còn được bao cấp, mà phải tự hạch toán, tự
bù đắp một phần hoặc toàn bộ chi phí, tự lo đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, đời
sống cho cán bộ, phóng viên và làm nghĩa vụ với Nhà nước, với cơ quan chủ
quản, trong khi vẫn phải đảm bảo nhiệm vụ chính trị, phải chấp hành đúng

5.1. Cơ sở lý thuyết
Luận án tiếp cận mục tiêu và các nội dung nghiên cứu dựa trên những
lý thuyết chính sau đây:
- Lý thuyết báo chí - truyền thông và truyền thông đại chúng:
Luận án đã kế thừa các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học về
lĩnh vực truyền thông tiêu biểu: GS, TS. Tạ Ngọc Tấn, PGS, TS. Nguyễn Văn
9
Dững, PGS, TS. Dương Xuân Sơn, PGS, TS. Đinh Hường, PGS, TS. Mai
Quỳnh Nam, TS. Lưu Hồng Minh…
- Lý thuyết về cạnh tranh:
Vốn dĩ là thuộc tính của kinh tế thị trường, cùng với quy luật cung cầu,
giá trị, quy luật cạnh tranh hợp thành cơ sở của kinh tế thị trường và kinh tế
thị trường định hướng XHCN.
Nước ta từ Đại hội IX (2001) đã khẳng định thực hiện nhất quán nền
kinh tế thị trường định hướng XHCN, bởi vậy, báo chí trong điều kiện phát
triển kinh tế thị trường định hướng XHCN cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt
quy luật cạnh tranh. Luận án khi luận giải về năng lực cạnh tranh của các tạp
chí ban đảng đã kế thừa trực tiếp lý luận cạnh tranh, chủ yếu là cạnh tranh đáp
ứng nhu cầu của độc giả.
- Lý thuyết về quan hệ công chúng:
Albert Oecke, một trong những người sáng lập truyền thống công tác
bạn đọc ở Đức gọi quan hệ quần chúng là “Sự cố gắng bền bỉ có ý thức để
xây dựng và chăm lo cho sự hiểu biết lẫn nhau, tin tưởng lẫn nhau trong công
chúng”. Công tác bạn đọc được quan niệm là việc chăm lo và góp phần tạo
nên những mối quan hệ với công chúng thông qua công việc thông tin liên lạc
[93, tr. 191-192]. Sự tồn tại hay không tồn tại của tạp chí, phần quan trọng tùy
thuộc vào quan hệ công chúng. Luận án tiếp cận dưới góc độ công chúng có
vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động báo chí. Công chúng quyết định
vai trò, vị thế và sức mạnh xã hội của báo chí và nhà báo; hiệu ứng xã hội –
nhận thức, thái độ và hành vi của công chúng và dư luận xã hội đối với những

viên, thư ký tòa soạn, người trình bày, người phát hành.
11
+ Nhóm 3: Cộng tác viên của các tạp chí bao gồm cộng tác viên viết,
phát hành, quảng cáo.
Đã tiến hành phỏng vấn với nhóm công chúng cụ thể là nhóm địa bàn
cu trú Hà Nội, nhóm địa bàn cư trú Đà Nẵng, miền Trung, Tây Nguyên và
nhóm địa bàn cư trú tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam. Chọn mẫu
ngẫu nhiên, trên cơ sở chú ý đến loại hình tổ chức cơ sở đảng (thành thị, nông
thôn, doanh nghiệp, cơ quan, quân đội, công an), nhóm đảng viên công chức,
nhóm đảng viên hưu, nhóm đảng viên trẻ.
- Phương pháp phân tích nội dung:
2 nhóm các sản phẩm phân tích bao gồm: (1) Các trang, chuyên mục,
tác phẩm báo chí có liên quan đến các nội dung nghiên cứu trên các tạp chí
thuộc diện khảo sát phát hành năm 2006-2010. (2) Phân tích các mẫu nghiên
cứu công chúng, thư trả lời bạn đọc… của các tạp chí ban đảng.
- Phương pháp quan sát:
Tiến hành phối hợp khi tới tòa soạn thực hiện các cuộc phỏng vấn sâu
và tiến hành các nghiên cứu. Mục đích quan sát chủ yếu là: xem xét điều kiện
và môi trường tổ chức và thực hiện các hoạt động của các tạp chí ban đảng;
các biểu hiện về nhận thức, thái độ và hành vi của cá nhân và tập thể liên
quan đến vấn đề nghiên cứu.
Để đảm bảo tính khách quan và nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu,
các cá nhân tham gia phỏng vấn sâu được để ở tình trạng khuyết danh khi
trình bày kết quả trong Luận án. Phần phụ lục của Luận án được tổ chức theo
nguyên tắc lựa chọn những kết quả nghiên cứu đã được chọn sử dụng trong
Luận án.
6. Đóng góp mới của Luận án
- Luận án đã xây dựng khung lý thuyết và lý luận về năng lực cạnh
tranh của tạp chí các ban đảng làm cơ sở để khảo sát thực trạng năng lực cạnh
12

đảng. Giải quyết được vấn đề này, Luận án sẽ là một trong những căn cứ tin
cậy để cấp có thẩm quyền nghiên cứu, tham mưu hoạch định chính sách, quản
lý báo chí. Là tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập về
năng lực cạnh tranh của báo chí và báo chí của Đảng.
Các kết quả nghiên cứu cung cấp cho các tạp chí ban đảng cơ sở ban
đầu về lý luận và thực tiễn khi họ muốn nâng cao năng lực cạnh tranh cho
riêng mình. Luận án đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ, phù hợp, khả thi
cho các tạp chí ban đảng thuộc diện khảo sát, có thể là những gợi ý tốt cho
các tòa soạn khi họ có kế hoạch nâng cao năng lực cạnh tranh của tạp chí các
ban đảng trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.
8. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần mở đầu, tổng quan, danh mục tài liệu tham khảo và phụ
lục, Luận án được kết cấu thành 3 chương, 7 tiết.
14
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
* Các công trình nghiên cứu về các ban đảng, các tạp chí ban đảng
Nghiên cứu về các ban đảng, tạp chí các ban đảng là mảng đề tài được
nhiều nhà nghiên cứu dành thời gian, công sức và tâm huyết nghiên cứu với
những góc độ tiếp cận khác nhau. Các kết quả nghiên cứu cũng được công bố
dưới nhiều hình thức: đề tài khoa học, công trình khoa học, sách, bài báo khoa
học trên các tạp chí từ Trung ương đến địa phương.
Hầu hết các ban đảng đều xuất bản sách nhân ngày truyền thống của
ngành. Các cuốn sách tập trung hệ thống lịch sử của từng ngành. Nội dung
các cuốn sách chủ yếu tập trung vào nội dung chủ yếu sau: trích dẫn một số
lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh với ngành; truyền thống của ngành; các bài
viết của các đồng chí lãnh đạo qua các thời kỳ và cơ cấu tổ chức, chức năng,
nhiệm vụ của các vụ, đơn vị. Nhân kỷ niệm Ngày truyền thống Ngành Tổ
chức Xây dựng Đảng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản sách “Truyền
thống 72 năm Ngành Tổ chức Xây dựng Đảng” (1930-2002) [8]. Trong các
cuốn sách truyền thống này, dòng thông tin về các tạp chí ban đảng chỉ chiếm

tạp chí) để phân loại bài vở, tìm hiểu cách thể hiện (viết và trình bày) tìm hiểu
nhu cầu độc giả để tập hợp thành các kinh nghiệm lớn mang tính hướng dẫn
nghề nghiệp cho công tác tạp chí. Công trình bước đầu xây dựng cơ sở lý luận
cho công tác tạp chí với tính đặc thù của nó để làm phong phú thêm lý luận
báo chí nói chung và công tác tạp chí nói riêng. Mặt khác, các tác giả của
chuyên đề nghiên cứu cũng đề ra yêu cầu rút kinh nghiệm thực tế của hoạt
động tạp chí của khối đảng để hướng dẫn về mặt nghiệp vụ cho lĩnh vực công
tác này. Điểm mạnh của công trình này là đã đưa ra một số kiến nghị nâng
cao chất lượng của các tạp chí như: kiện toàn hệ thống, tăng cường sức mạnh
16
thông qua sự phối hợp và chỉ đạo thống nhất; sớm điều chỉnh về mặt hình
thức để các tạp chí tạo thành một thể thống nhất có bản sắc chung của khối
đảng và bản sắc riêng của mỗi tạp chí; có kế hoạch đầu tư thống nhất cho các
tạp chí, có biện pháp kích thích nhất định để tăng hiệu quả công tác tạp chí;
đẩy mạnh công tác phát hành tạp chí tới địa chỉ cần thiết [57].
Tọa đàm “Nâng cao năng lực và hiệu quả tuyên truyền công tác xây
dựng đảng của các cơ quan các ban đảng Trung ương trong tình hình mới”
do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức ngày 25-7-2012 tại Hà Nội đề cập
đến hạn chế của tạp chí các ban đảng là sự phát triển của tạp chí thời gian qua
còn chưa tương xứng với đòi hỏi của công tác tuyên truyền trong tình hình
mới. Sự chưa tương xứng ấy là do nhiều nguyên nhân: có nguyên nhân từ lịch
sử, truyền thống mỗi tạp chí, có nguyên nhân từ năng lực trình độ đội ngũ
lãnh đạo, biên tập viên, phóng viên các tòa soạn, có nguyên nhân còn do thiếu
sự quan tâm phối hợp, chỉ đạo chung để phát huy thế mạnh đặc thù của các
tạp chí, nguyên nhân quan trọng là sự chưa thống nhất trong nhận thức, quan
niệm của lãnh đạo các cơ quan chủ quản về tính đặc thù của hoạt động báo
chí, đề từ đó có cơ chế quản lý phù hợp. Các tham luận trong Tọa đàm đề cập
đến hiệu quả tuyên truyền và các tiêu chí để đánh giá hiệu quả tuyên truyền
của các tạp chí, biện pháp phát huy thế mạnh của mỗi tạp chí nói riêng và của
khối tạp chí đảng nói chung, chứ chưa đề cập đến năng lực cạnh tranh và tiêu

nghiên cứu về hiệu quả tuyên truyền của một tạp chí (không nghiên cứu về
các tạp chí ban đảng).
Nghiên cứu để đề xuất những giải pháp đổi mới và nâng cao chất lượng
một tạp chí có Đề án “Nâng cao tính định hướng, tính hấp dẫn trên Tạp chí
Xây dựng Đảng” do TS. Đỗ Xuân Định làm chủ nhiệm (năm 2011) [23]; Đề
18
án khoa học “Đổi mới và nâng cao chất lượng Tạp chí Kiểm tra" của tác giả
Bùi Văn Thể, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm Chủ nhiệm [58]; Đề
án “Nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục, tính hấp dẫn của Tạp chí
Tuyên giáo trong tình hình hiện nay” do TS. Nguyễn Tiến Dũng làm Chủ
nhiệm [15].
Các đề án này đã hệ thống hóa nhận thức lý luận, đánh giá đúng thực
trạng của Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí Kiểm tra, Tạp chí Tuyên giáo
trong thời gian qua, đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất
lượng tạp chí, đảm bảo tôn chỉ, mục đích đáp ứng tốt hơn yêu cầu mới đối với
công tác xây dựng đảng hiện nay. Các tác giả nghiên cứu các yếu tố, các tác
nhân bên trong, bên ngoài, chủ quan, khách quan làm nảy sinh yêu cầu mới
đối với các tạp chí. Mỗi tạp chí đều phải xác định rõ tôn chỉ, mục đích, đối
tượng phục vụ và những chuẩn mực của riêng mình. Nâng cao chất lượng các
tạp chí ban đảng là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố tác động và tạo thành,
trong đó, đóng vai trò quyết định là chất lượng hoạt động của nhân tố con
người trong tổ chức bộ máy, trước hết là đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập
viên, công chức trong các tòa soạn. Chưa có đề án nào nghiên cứu về năng lực
cạnh tranh của tạp chí ban đảng.
Trong vài năm gần đây, nghiên cứu về các tạp chí ban đảng đã bắt đầu
được đề cập tới trong một vài luận văn, khóa luận tốt nghiệp bậc đại học và
cao học chuyên ngành báo chí ở nước ta. Cho đến nay có hai luận văn thạc sĩ
bảo vệ tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền và một luận văn thạc sĩ bảo vệ
tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà
Nội đề cầp đến nâng cao chất lượng tuyên truyền, nâng cao chất lượng chuyên

chất lượng đội ngũ phóng viên, biên tập viên; Nâng cao vị trí, vai trò của tổ
20
chức đảng ở 3 cơ quan tạp chí; Xây dựng kế hoạch tuyên truyền khoa học,
gắn với yêu cầu của thực tiễn, công tác xây dựng đảng [64].
Luận văn "Giải pháp tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu - trao đổi" trên
tạp chí các ban đảng”, tác giả Hà Quốc Trị (Học viện Báo chí và tuyên
truyền), bảo vệ năm 2011. Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận về
chuyên mục và khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng tổ chức chuyên mục
"Nghiên cứu - trao đổi", tác giả rút ra những kinh nghiệm nghề nghiệp và tìm
kiếm những giải pháp cụ thể nhằm đổi mới cách thức tổ chức chuyên mục này
trên tạp chí các ban đảng [65].
Nghiên cứu từ nhu cầu của bạn đọc có một số công trình dưới dạng
những bài báo khoa học ”Để đáp ứng tốt hơn yêu cầu của bạn đọc” (Xuân
Sơn) đăng trên Tạp chí Xây dựng Đảng số 1+2/2006 [55, tr.119-122]; ”Tạp
chí Xây dựng Đảng - nhà tư vấn, người bạn đồng hành cùng bạn đọc” (Phúc
Sơn) đăng trên Tạp chí Xây dựng Đảng số 8/2006 [54, tr.28-30], ”Vun đắp
niềm tin yêu” (Hải Phong), Tạp chí Xây dựng Đảng số 8/2006 [51, tr.31-33]
Các luận văn, bài báo khoa học kể trên chỉ đề cập đến chất lượng tuyên
truyền, tổ chức chuyên mục của từng tạp chí ban đảng.
Các công trình nghiên cứu trên đây chủ yếu đề cập đến nâng cao chất
lượng nội dung của tạp chí ban đảng (tuyên truyền xây dựng Đảng, tuyên
truyền về xây dựng cơ sở đảng, về đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở)
hoặc đi sâu tìm hiểu về nội dung, hình thức của một tạp chí (Tạp chí Cộng
sản, Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí Kiểm tra, Tạp chí Tuyên giáo), nghiên
cứu một chuyên mục “Nghiên cứu - Trao đổi” nhưng chưa có công trình nào
nghiên cứu tổng thể về nội dung, hình thức, quảng cáo, phát hành để đề ra
các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các tạp chí ban đảng.
* Các công trình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh và năng lực
cạnh tranh của tạp chí các ban đảng
21

loại hình báo chí thứ tư - báo mạng điện tử ra đời. Ban đầu, những tờ báo in
được truyền nội dung lên mạng internet. Về sau, mạng truyền thông ngày
càng phát triển, các loại hình báo chí có sự cạnh tranh gay gắt với nhau [62].
Cạnh tranh lành mạnh trong hoạt động báo chí là xu hướng tất yếu để
phát triển. Các cơ quan Nhà nước, cơ quan tài chính cần xem xét các chính
sách thuế nhất là thuế thu nhập doanh nghiệp. Nghị định số 43/2006/NĐ-CP
ngày 25 tháng 4 năm 2006 xếp cơ quan báo chí cùng cơ chế hoạt động như
các đơn vị sự nghiệp công lập khác là không phù hợp, là không thể hiện rõ
đặc thù của báo chí. Nó không khuyến khích người làm báo về chính sách tiền
lương, thu nhập so với NĐ10/2002/NĐ-CP. Vấn đề này đã được “mổ xẻ”
trong công trình khoa học “Vấn đề cạnh tranh trong hoạt động báo chí” -
Trần Đình Khai (Người làm báo tháng 9/2006) [38].
Bài báo khoa học Nâng cao chất lượng nội dung, hình thức các ấn
phẩm báo, tạp chí của Đảng là yếu tố cơ bản để tăng số lượng bạn đọc -
Nguyễn Hồng Vinh (Tạp chí Tuyên giáo điện tử ngày 9/7/2008) đề cập đến
vấn đề đổi mới hơn nữa tư duy làm báo, tạp chí theo hướng bám sát nhiệm vụ
chính trị của Đảng, Nhà nước, phản ánh sinh động, đa dạng hơn nữa công
cuộc đổi mới, hội nhập về chiều rộng và chiều sâu; góp sức tích cực tổng kết
thực tiễn, nghiên cứu lý luận về những vấn đề cơ bản đặt ra trong thực tiễn
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó thể hiện ở cạnh tranh về nội dung, hình
thức, phương thức phát hành. Về nội dung: cạnh tranh về nắm bắt thông tin,
về cách thức thể hiện thông tin đảm bảo tính thời sự, tính chính luận, tính hấp
dẫn, nâng cao chất lượng và hàm lượng thông tin; tăng thêm các chuyên mục
ngắn; giảm bớt lượng tin lễ tân; tăng thêm các ý kiến chính đáng của bạn
đọc Về hình thức: cách trình bày, in ấn vừa nhanh, vừa đẹp. Cạnh tranh về
phương thức phát hành, ngoài kênh phát hành thông qua ngành bưu chính
23
viễn thông, từng cơ quan báo, tạp chí tự tổ chức lực lượng phát hành trên cơ
sở nắm thật chắc các yêu cầu chính đáng của bạn đọc. [75].
Công trình khoa học “Báo in phát triển trong sự cạnh tranh gay gắt”

thuật cao.
Các cơ quan báo in cần quan tâm đúng mức việc xây dựng mô hình,
phương thức tổ chức - quản trị tòa soạn phù hợp với công việc xuất bản báo,
phù hợp với năng lực chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ phóng viên, biên tập
viên, phù hợp với phương thức tác nghiệp báo chí hiện đại… hướng tới tòa
soạn báo in chuyên nghiệp, tinh gọn, hiệu quả. Phương pháp làm việc - tác
nghiệp báo chí - quản trị theo nhóm. Người đứng đầu cơ quan báo in (ở Việt
Nam là các tổng biên tập) phải là người giỏi nghề, có năng lực chuyên môn
nghiệp vụ, giỏi kinh tế báo chí, biết tập hợp đội ngũ phóng viên, biên tập viên,
các cộng tác viên giỏi. Bộ phận thực hiện quảng cáo (trung tâm quảng cáo,
công ty quảng cáo, công ty truyền thông…) cần được tổ chức và hoạt động
bài bản, chuyên nghiệp, hiệu quả. Hệ thống và mạng lưới phát hành ấn phẩm
của các cơ quan báo in cần được tổ chức một cách chặt chẽ, chuyên nghiệp,
thật sự hiệu quả [41].
Công trình khoa học “Báo in tìm đường vượt qua khó khăn” - Anh
Đông (Người làm báo 7/2012) dẫn lời của ông Hồ Minh Chiến (Phó tổng
Biên tập báo Gia đình Việt Nam), các cơ quan báo chí cần tạo cho mình lối đi
riêng, không ngừng đổi mới cả nội dung và hình thức để giữ bạn đọc ; ông
Lê Văn Đình (Phó tổng Biên tập Tạp chí Việt Nam Hương Sắc): Báo mạng có
bạn đọc của báo mạng, báo in có bạn đọc của báo in. Hai loại hình báo này
chưa thể loại được nhau, tồn tại song song trên thị trường báo chí; ông Lưu
Quang Định (Tổng Biên tập báo Nông thôn ngày nay) nhấn mạnh đến 2 giải
pháp: Cải tiến nội dung, coi trọng khâu phát hành [24].
25