ĐẠI HỌC MỞ TP.HCM
KHOA XÃ HỘI HỌC
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TỐT NGHIỆP HỌC LÝ THUYẾT VÀ LỊCH SỬ XÃ
HỘI HỌC
*************
1. THÔNG TIN CHUNG VỀ MÔN HỌC
1.1 Tên môn học : Lý thuyết và lịch sử xã hội học
1.2 Trình độ Đại học / Cao đẳng : Đại học
1.3 Ngành / Chuyên ngành : Xã hội học
1.4 Khoa / Ban / Trung tâm phụ trách : Khoa Xã hội học
1.6 Yêu cầu đối với môn học :
• Điều kiện tiên quyết : Nhập môn xã hội học
1.7 Yêu cầu đối với sinh viên:
• Nắm tốt các vấn đề và khái niệm cơ bản của môn Nhập môn Xã hội học,
điển hình như: đối tượng nghiên cứu xã hội học, hai khuynh hướng lớn về
đối tượng của xã hội học, nhãn quan xã hội học, tư tưởng của một số nhà
xã hội học tiền phong, khuynh hướng, cấp độ và lý thuyết cơ bản trong
nghiên cứu xã hội học, tổng quan về các phương pháp và kĩ thuật trong
nghiên cứu xã hội học và các vấn đề trong xã hội học (văn hóa và xã hội,
phân tầng xã hội, Quá trình xã hội hóa và vị trí, vai trò xã hội, định chế xã
hội, tổ chức xã hội, kiểm soát xã hội và lệch lạc xã hội, v.v.).
• Nắm được các tư tưởng chủ yếu của các nhà xã hội học tiền phong và các
trường phái chính trong nghiên cứu xã hội học.
• Phân tích một số vấn đề xã hội dựa trên các lý thuyết của xã hội học.
1
1.9 Học liệu
• Giáo trình môn học: Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB
Khoa học xã hội, 2008.
• Tài liệu tham khảo:
1. Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.

một số trường phái chính trong xã hội học hiện đại để có thể vận dụng
lý giải một số hiện tượng xã hội ở Việt Nam nói riêng và thế giới nói
chung.
• Vị trí môn học: Với mục tiêu cung cấp một số quan điểm của các nhà xã
hội học tiền phong và những khuynh hướng trong xã hội học hiện đại để
lí giải các hiện tượng xã hội, “Lịch sử và lý thuyết xã hội học” không chỉ
là một môn học cơ bản trong chuyên ngành xã hội mà nó còn là tài liệu
tham khảo cho những bạn đọc quan tâm đến khoa học xã hội và nhân
văn. Trước sự thiếu hụt của lý thuyết trong nghiên cứu và lý giải các vấn
đề xã hội hiện nay, “Lịch sử và lý thuyết xã hội học” giúp chúng ta mở
rộng tầm nhìn khoa học, khách quan, biện chứng, nghiêm túc và cởi mở
trong việc tiếp thu đánh giá và vận dụng lý luận xã hội học vào cuộc sống
đổi mới hiện nay.
3. NỘI DUNG CHI TIẾT MÔN HỌC
3
ST
T
CHƯƠN
G
MỤC TIÊU
BÀI HỌC
MỤC, TIÊU MỤC KIẾN
THỨC CỐT
LÕI CẦN
NẮM
GIÁO TRÌNH,
TÀI LIỆU
1 C1: Sự ra
đời của xã
hội học.

tưởng, tiền đề
về khoa học
và phương
pháp luận.
-Lê Ngọc
Hùng, Lịch
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-Bùi Quang
Dũng – Lê
Ngọc Hùng,
Lịch sử Xã
hội học,
NXB Lý
luận chính
trị, Hà nội,
2005
2 C2: Xã
hội học
Aguste
Comte
Hiểu được
những đóng
góp của
Ausguste
2.1 Đối tượng nghiên cứu

pháp nghiên
cứu xã hội
học của
Ausguste
Comte

hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-Vũ Hào
Quang, Tư
duy xã hội
học của
Auguste
Comte, tạp
chí Xã hội
học số 1,
2002.
3 C3: Xã
hội học
Karl Marx
Hiếu được
những đóng
góp của Karl
Marx đối với
xã hội học để
chứng minh
quan đểm rằng:
mặc dù Karl

- Lê Ngọc
Hùng, Lịch
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-
http://en.wi
kipedia.org/
wiki/Karl_
Marx
5
xem Karl Marx
như là một
trong những
nhà xã hội học
tiền phong, góp
phần hình
thành nên xã
hội học.
phát triển lịch sử
4 C4: Xã
hội học
Herbert
Spencer
Hiểu được
quan điểm của
Herbert

Spencer.
-Quá trình
tiến hoá xã
hội
-Vấn đề khách
quan và chủ
quan của
phương pháp
luận xã hội
học
-Quan điểm về
các thiết chế
xã hội
-Lê Ngọc
Hùng, Lịch
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-Bùi Quang
Dũng – Lê
Ngọc Hùng,
Lịch sử Xã
hội học,
NXB Lý
luận chính
trị, Hà nội,
2005.

hội học: sự kiện xã hội
5.1.1 Đối tượng nghiên cứu
của xã hội học
5.1.1.1 Định nghĩa về sự
kiện xã hội
5.1.1.2 Phân loại SKXH
5.1.1.3 Đặc điểm SKXH
5.1.2 Cơ cấu của xã hội học
5.1.3 Vị trí độc lập của xã
hội học trong khoa học
5.1.4 Phương pháp luận
trong nghiên cứu xã hội học
5.2 Quan niệm về đoàn kết
xã hội
5.3. Quan niệm về sự tiến
hoá xã hội
5.3.1 Đoàn kết xã hội cơ
học
- Đối tượng
nghiên cứu
xã hội học
theo quan
điểm Emile
Durkheim.
-Định nghĩa
về sự kiện xã
hội
-Nguyên tắc
nghiên cứu về
sự kiện xã hội

cơ
5.4. Quan niệm về tự tử
5.5. Sự phân công lao động
xã hội
5.6. Quan niệm về tôn giáo
học
- Quan niệm
về đoàn kết
xã hội
-Quan niệm về
sự tiến hoá xã
hội
-Quan niệm về
tự tử
- Sự phân
công lao
động xã hội
-Quan điểm
chức năng
%C3%89mi
le_Durkhei
m
- Gordon
Marshall,
“Dictionary
of
Sociology”,
Oxford
university
Press, 1998.

hội học.
-Cơ cấu của xã
hội học
-Phương pháp
luận xã hội
học
- Một số khái
niệm cơ bản
- Lê Ngọc
Hùng, Lịch
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-
http://en.wi
kipedia.org/
wiki/Georg
_Simmel
8
6.3.1 Phân hoá xã hội
6.3.2 Mâu thuẫn xã hội
6.3.3 Các loại mâu thuẫn
trong nhóm
6.3.4 Mâu thuẫn liên nhóm
6.3.5 Trao đổi
7 C7: Xã
hội học

7.1.2.2 Phân loại về hành
động xã hội
7.1.3. Phương pháp luận
7.1.3.1 Sự khác biệt giữa
khoa học xã hội và khoa
học tự nhiên
7.1.3.2 Loại hình lý tưởng
7.2 Quan niệm về chủ nghĩa
tư bản
7.3. Quan niệm về phân tầng
xã hội
7.4. Quan niệm về tổ chức
hành chính
- Đối tượng
nghiên cứu
xã hội học
theo quan
điểm Max
Weber
-Định nghĩa
về hành động
xã hội
- Phân loại về
hành động xã
hội.
-Sự khác biệt
giữa khoa học
xã hội và
khoa học tự
nhiên

-Quan niệm
về tổ chức
hành chính
Trần Hữu
Quang
dịch), Hà
Nội, Nxb
Tri thức,
2008, trang
11-46.
- Gordon
Marshall,
“Dictionary
of
Sociology”,
Oxford
university
Press, 1998.
- Nguyễn
Xuân
Nghĩa, Xã
hội học, Đại
học Mở TP.
HCM,
TP.HCM,
2007.
8 C8:Thuyết
chức năng
8.1 Tìm hiểu khái quát về
lý thuyết cấu trúc chức

cấu trúc
chức năng.
-Các quan
điểm chính
của các nhà
xã hội học về
lý thuyết cấu
trúc chức
năng như
Talcott
Parson,
Robert
Meton,
Anthony
Giddens và
hướng nghiên
cứu hậu chức
năng và chủ
nghĩa chức
năng mới.
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-Robert
Layton,
Nhập môn
lý thuyết

hoa, quyền lực của Wright
Mills
9.2.5 Randall Collins: Lý
thuyết xung đột có tính hoà
hợp
nội dung,
phương
pháp luận
của lý thuyết
mâu thuẫn
-Các quan
điểm chính
về lý thuyết
mâu thuẫn
của Karl
Marx, trường
phái Chicago,
quan niệm
Robert Park,
trường phái
Frankfurt,
Wright Mills,
Randall
Collins
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.

sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
12
về lý thuyết tương tác biểu
tượng
10.2.1 Lý thuyết “tôi soi
gương” của Charles Cooley
10.2.2 Lý thuyết tương tác
“ba ngôi” của George Mead
10.2.3 Lý thuyết tương tác
biểu trưng của Herbert
Blumer
10.2.4 Lý thuyết kịch hoá
của Erving Goffman

điểm chính
về lý thuyết
thuyết tương
tác biểu
tượng của
Charles
Cooley
George
Mead,
Herbert
Blumer,
Erving

lý thuyết lựa
chọn hợp lý
-Các quan
điểm chính
về lý thuyết
lựa chọn hợp
lý của George
Homans,
Perter Blau.
-Lê Ngọc
Hùng, Lịch
sử và lý
thuyết xã
hội học,
NXB Khoa
học xã hội,
2008.
-Robert
Layton,
Nhập môn
lý thuyết
nhân học,
13
NXB Đại
học quốc
gia
TP.HCM,
2007.
4. HÌNH THỨC THI VÀ YÊU CẦU ĐỐI VỚI SINH VIÊN:
• Thi trắc nghiệm kết hợp với tự luận.

• Bùi Quang Dũng – Lê Ngọc Hùng, Lịch sử Xã hội học, NXB Lý luận
chính trị, Hà nội, 2005.
• Bùi Quang Dũng, Nhập Môn Lịch sử xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
Hà Nội, 2004.
Bài 2: Xã hội học Auguste Comte
16
Đối tượng nghiên cứu của xã hội học Nguyên tắc cơ bản của xã hội học
Động học xã hội Tĩnh học xã hội
Theo Auguste Comte, làm thế nào để
thiết lập và duy trì trật tự xã hội?
Phương pháp nghiên cứu xã hội học:
quan sát, thực nghiệm, so sánh, lịch
sử
Nguyên tắc của Auguste Comte khi
sử dụng phương pháp quan sát
Vai trò của khoa học tự nhiên trong
xã hội học
Thực chứng luận Quan điểm chức năng của Auguste
Comte
Vai trò của lý thuyết trong nghiên
cứu xã hội học
Công lao của Auguste đối với xã hội
học
• Tài liệu tham khảo
• Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
2008.
• Vũ Hào Quang, Tư duy xã hội học của Auguste Comte, tạp chí Xã hội học
số 1, 2002.
• Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.

Đối tượng nghiên cứu của xã hội học Siêu sinh thể
Đặc điểm của quá trình tiến hóa Tiến trình của sự tiến hóa
Phân loại các quá trình tiến hóa Quan điểm lý thuyết chức năng của
Herbert Spencer
Sự ảnh hưởng của bối cảnh xã hội Khó khăn khách quan
18
đến tư tưởng của Herbert Spencer
Khó khăn chủ quan Quan điểm tiến hóa và các thiết chế
xã hội.
• Tài liệu tham khảo
• Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
2008.
• Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.
• Bùi Quang Dũng – Lê Ngọc Hùng, Lịch sử Xã hội học, NXB Lý luận
chính trị, Hà nội, 2005.
Bài 5: Xã hội học Emile Durkheim
Sự kiện xã hội Nguyên tắc nghiên cứu về sự kiện xã
hội
Tính khách quan, tính cưỡng chế và
tính phổ biến của sự kiện xã hội.
Phương pháp luận trong nghiên cứu
xã hội học
Sự khác biệt của xã hội học với tâm
lý học
Khái niệm về đoàn kết xã hội
Quan điểm về hội nhập xã hội Đoàn kết xã hội cơ học
Đoàn kết xã hội hữu cơ Chức năng của tôn giáo và phân công
lao động xã hội
Ba hình thức phân công lao động

Georg Simmel
• Tài liệu tham khảo
• Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
2008.
• Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.
• Trần Hữu Quang, "Đồng tiền và xã hội Việt Nam ngày nay", Tạp chí Thời
đại mới, số 10, tháng 3-2007.
• http://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Simmel
20
Bài 7: Xã hội học Max Weber
Hành động xã hội Sự khác biệt giữa hành động xã hội
và hành vi
Phân loại hành động xã hội Tại sao Max Weber lai nghiên cứu về
hành động khi nghiên cứu xã hội học
Sự khác biệt giữa khoa học xã hội và
khoa học tự nhiên
Loại hình lý tưởng
Phân tích các yếu tố dẫn đến sự phân
tầng xã hội (giai cấp, vị thế, quyền
lực)
Chủ nghĩa tư bản và vấn đề tôn giáo
Đặc điểm của tổ chức hành chính (bộ
máy nhiệm sở)
Quan điểm về lý thuyết tương tác của
Max Weber
Sự khác biệt giữa quan điểm của
Marx Weber và Karl Marx
Sự khác biệt giữa quan điểm của
Marx Weber và E. Durkheim.

thuyết chức năng
• Tài liệu tham khảo
• Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
2008.
• Robert Layton, Nhập môn lý thuyết nhân học, NXB Đại học quốc gia
TP.HCM, 2007.
• Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.
Bài 9: Lý thuyết mâu thuẫn
Quá trình phát triển của lý thuyết
mâu thuẫn
Nội dung của lý thuyết mâu thuẫn
22
Phương pháp luận của lý thuyết mâu
thuẫn
Đóng góp của Karl Marx đối với lý
thuyết.
Những quan điểm chính của trường
phái Chicago
Những quan điểm chính của Wright
Mills
Những quan điểm chính của trường
phái Frankfurt
• Tài liệu tham khảo
• Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
2008.
• Robert Layton, Nhập môn lý thuyết nhân học, NXB Đại học quốc gia
TP.HCM, 2007.
• Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “Giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.

Những quan điểm chính của Perter
Blau
• Tài liệu tham khảo
• Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB Khoa học xã hội,
2008.
• Robert Layton, Nhập môn lý thuyết nhân học, NXB Đại học quốc gia
TP.HCM, 2007.
• Nguyễn Xuân Nghĩa và Nguyễn Khánh Trung, “giáo trình học tập môn
Lịch sử Xã hội học”, Đại học Mở TP.HCM, 2006.
24
25