BÀI GIẢNG VỀ PHƯƠNG PHÁP
LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA
HỌC
GS.TSKH. Nguyễn Mạnh Hùng
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
2013
M C L CỤ Ụ
•
Bài 1. Đại cương về nghiên cứu khoa học
•
Bài 2. Lý thuyết khoa học
•
Bài 3. Luận điểm khoa học
•
Bài 4. Khẳng định luận điểm khoa học
•
Bài 5. Công trình khoa học
•
Bài 6. Quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ
Bài 1.ĐẠI CƯƠNG VỀ NGHIÊN
CỨU KHOA HỌC
•
Khái niệm khoa học và nghiên cứu
khoa học
•
Phân loại nghiên cứu khoa học
•
Sản phẩm của nghiên cứu khoa học
I. KHÁI NIỆM KHOA HỌC VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1.1. Khoa học
•

khoa học là toàn bộ lượng thông tin mà các
nghiên cứu đã tích lũy được
1.2. Nghiên cứu khoa học
•
Nghiên cứu khoa học là một họat động
tìm kiếm, xem xét, điều tra, thử nghiệm
để phát hiện ra những cái mới về bản
chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội,
hoặc để sáng tạo phương pháp và
phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị
hơn.
1.2. Nghiên cứu khoa học
•
Giả thuyết khoa học. Nghiên cứu khoa học là
một loại hoạt động đặc biệt: là công việc tìm
kiếm những điều chưa biết và hoàn toàn không
thể hình dung được chính xác kết quả dự kiến,
là sự tìm tòi, khám phá một thế giới chưa được
biết đến. Do vậy, trong NCKH người nghiên cứu
đưa ra các nhận định sơ bộ về kết quả nghiên
cứu gọi là giả thuyết nghiên cứu hay giả thuyết
khoa học.
1.2. Nghiên cứu khoa học
•
Luận điểm khoa học là một hệ thống các
luận cứ để chứng minh hoặc bác bỏ giả
thuyết khoa học. Một luận điểm khoa
học phải được công bố trước cộng đồng
khoa học và thường gọi chung là công
trình khoa học.

•
NCCB thuần túy: nghiên cứu về bản chất
sự vật để nâng cao nhận thức, chưa có
hoặc chưa bàn đến ứng dụng.
2.2. Phân loại các giai đoạn nghiên cứu
•
NCCB định hướng: đã được dự kiến trước
mục đích ứng dụng, bao gồm nghiên cứu
nền tảng (background research) và nghiên
cứu chuyên đề (thematic research). NC
nền tảng là NC về quy luật tổng thể của
một hệ thống sự vật. NC chuyên đề là NC
về một hiện tượng đặt biệt của sự vật.
2.2. Phân loại các giai đoạn nghiên cứu
•
Nghiên cứu ứng dụng (Applied Research):
Trên cơ sở NC cơ bản, NC ứng dụng có vai trò
sáng tạo các nguyên lý và giải pháp mới áp
dụng vào sản xuất đời sống.
- Giải pháp: công nghệ, vật liệu, về tổ chức và
quản lý…
- Kết quả của NC ứng dụng thì chưa thể ứng
dụng được.
2.2. Phân loại các giai đoạn nghiên cứu
•
Nghiên cứu triển khai (Experimental Development): Trên cơ sở
NC ứng dụng, NC triển khai sẽ chế tác các hình mẫu với những
tham số khả thi. Bao gồm ba giai đoạn:
- Giai đoạn tạo mẫu là thực nghiệm tạo ra sản phẩm, chưa quan
tâm đến qui trình sản xuất và qui mô áp dụng.

tượng của thế giới vật chất tồn tại một cách khách quan mà
trước đó chưa ai biết, nhờ đó làm thay đổi cơ bản nhận thức
con người.
•
Phát hiện. Sự nhận ra những vật thể, những quy luật xã hội
đang tồn tại một cách khách quan.
•
Sáng chế. Loại thành tựu trong kĩnh vực khoa học và công
nghệ. Các giải pháp kỹ thuật mang tính mới về nguyên lý kỹ
thuật, tính sáng tạo và áp dụng được.
3.3. Vật mang thông tin.
Các phương tiện trung gian để tiếp xúc được thông tin KH:
•
Vật mang vật lý. Sách báo , băng âm, băng hình. Đặc biệt
tạp chí khoa học.
•
Vật mang công nghệ. Vật dụng được sản xuất cho ta hiểu
được những thông tin về nguyên lý vận hành, công nghệ và
vật liệu chế tạo ra nó. Ta chỉ có thể cảm nhận và hiểu được
các thông tin liên quan đến vật phẩm này.
•
Vật mang xã hội. Một người hoặc một nhóm người cùng
chia sẻ một quan điểm khoa học, cùng theo một trường phái
khoa học, cùng nuôi dưỡng một ý tưởng khoa học hoặc một
bí quyết công nghệ.
BÀI TẬP
•
1.1. Đưa ra một cách phân loại khoa học
khác cách phân loại đã học.
•

quát hoá, hệ thống hoá, giải thích và cả tiên
đoán các sự kiện và hiện tượng trong phạm vi
lĩnh vực hiện thực đó.
•
1.2. Ví dụ. Chúng ta đưa ra hai ví dụ nhằm hình
thành khái niệm thế nào là một lý thuyết khoa
học.
VD 1: Hình học Euclid

Hình học Euclid dựa trên cơ sở công nhận, không cần chứng minh hệ
thống 5 tiên đề sau:
•
Hai điểm bất kỳ không trùng nhau xác định duy nhất một đường
thẳng đó.
•
Ba điểm bất kỳ không thẳng hàng xác định duy nhất một mặt phẳng.
•
Nếu có ít nhất hai điểm khác nhau của một đường thẳng mà cùng
thuộc về một mặt phẳng thì mọi điểm của đường thẳng đó đều
thuộc về mặt phẳng đó.
•
Nếu hai mặt phẳng có một điểm chung thì chúng ít nhất còn có một
điểm chung nữa.
•
Từ một điểm ngoài một đường thẳng, có thể kẻ được duy nhất một
đường thẳng song song với đường thẳng đó.
Chân dung Euclid của Justus van Ghent vào thế kỉ 15
Sinh khoảng
330 TCN
Nơi cư trú Alexandria