1
BỘGIÁODỤC VÀĐÀOTẠO
TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTP. HỒCHÍMINH
NGUYỄNXUÂNHIỆP
NÂNGCAO LỢITHẾCẠNHTRANH
CHOCÁCSIÊUTHỊTẠITP.HỒCHÍMINH
GIAIĐOẠN2011  2020
LUẬNÁNTIẾNSĨKINHTẾ
TP.HỒCHÍMINHNĂM2011

2
BỘGIÁODỤCĐÀOTẠO
TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTP.HỒCHÍMINH
NGUYỄNXUÂNHIỆP
NÂNGCAOLỢITHẾCẠNHTRANH
CHOCÁCSIÊUTHỊTẠITP.HỒCHÍMINH
GIAIĐOẠN2011 2020
CHUYÊNNGÀNH:QUẢNTRỊKINHDOANH
MÃSỐ:62.34.05.01
LUẬNÁNTIẾNSĨKINHTẾ
Ngườihướngdẫnkhoahọc:
1.TS.ĐẶNGNGỌCĐẠI
2.TS.PHẠMPHIYÊN
TP.HỒCHÍMINH NĂM2011

3
CỘNGHÒAXÃHỘICHỦNGHĨAVIỆTNAM
Độclập Tựdo Hạnhphúc
LỜICAMĐOAN
Tôixincamđoanluậnán:“NângcaolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP.

bổsungcácyếutốtạolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP.HCMvàpháttriểnthang
đocácyếutốnày.Kếtquảcủanghiêncứuđịnhtínhbổsungyếutốthứbảylàhìnhảnh
siêuthị vàomôhìnhsáuyếutốtạolợithếcạnhtranhchosiêuthị đượcđềxuấttrênđây.
Nghiêncứuđịnh lượng đượcsửdụngđể kiểmđịnh môhình lý thuyếtđượcđề
xuấttừkếtquảnghiêncứuđịnhtính.Mẫunghiêncứugồm500kháchhàngđãcónhững
lầnmuasắmởcácchợvàcửahàngtạphóa,cáctrungtâmthươngmạivàcửahàngtiện
lợi,nhưnghiệntạihọlàkháchhàngthườngxuyêncủacácsiêuthịtạiTP.HCM.Cơcấu

5
củamẫunghiêncứuđượcthiếtkếdựatheokếtquảđiềutra410kháchhàngcủacácsiêu
thịtạiTP.HCMdotácgiảthựchiệntrướcđó (phụlục3).Nghiêncứusửdụngcáckỹ
thuậtđịnhlượng:Cronbachalpha,phântíchnhântốkhámphá(EFA),phântíchnhântố
khẳng định (CFA), phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), phương pháp ước
lượngbootstrap, phântíchcấutrúcđanhóm.
Kếtquảkiểmđịnhchothấy,môhìnhcácyếutốtạolợithếcạnhtranhchocácsiêu
thịtạiTP.HCMgồmnămthànhphần(tậphànghóa,khônggiangiansiêuthị,giácả,tin
cậyvànhânviênphụcvụ)đượcđobằng21biếnquansát(baogồm:2biếnđotậphàng
hóa;7biếnđokhônggiansiêuthị;3biếnđogiácả;3biếnđotincậy;6biếnđonhân
viênphụcvụ).Đồngthời,giátrịvịthế(tầmquantrọng)củacácyếutốtạolợithếcạnh
tranhchocácsiêuthịcósựphânđịnhthứbậcrõrệtởbìnhdiệntổngthểcũngnhưtheo
cácloạihìnhkinhdoanh(kinhdoanhtổnghợpvàchuyêndoanh)vàcácloạihìnhsởhữu
củasiêuthị(siêuthịnhànước,siêuthịtưnhânvàsiêuthịnướcngoài),thểhiệnvaitrò
củacácyếutốnàytrongviệctạolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP.HCMlàrất
khácnhau.
Tiếptheo,saukhiđánhgiánănglựctạolợithếcạnhtranhcủacácsiêuthịtạiTP.
HCM;nghiêncứusửdụngthangđocácyếutốtạolợithếcạnhtranh(đượcpháttriểnvà
kiểmđịnhtrongnghiêncứuđịnhlượng)đánhgiáthựctrạngcácyếutốtạolợithếcạnh
tranhchocácsiêuthịnày.Kếtquảchothấy,ởthờiđiểmhiệntại,giátrịcủacácyếutố
tạolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP.HCMchỉởmứctrêntrungbìnhvàcósự
khác nhau không nhiều, đồng thời thiếu sự tương thích với giá trị vị thế của chúng.

baogiờhết”[27,tr.25].Cònởphạmviquốcgia:“Mỗiquốcgialuôncócơhộiđểvươn
lên thịnh vượngdù kém về tài nguyên,nguồn lực lao động hay vốn liếng. Miễn sao
doanhnghiệpcủaquốcgiađóphảicóđượcsứccạnhtranh.Sựgiàucókhônghềlàmột
đảmbảovĩnhviễn,nếukhôngduytrìđượclợithếcạnhtranh,tăngđượcnăngsuấtthì
duytrìmứctiềnlươngvàthunhậpquốcgiacònkhó,huốngchilàtăngtrưởng”
2
.Vìthế,
lợithếcạnhtranhlàcơsởgiảithíchnguồngốcsựgiàucócủamộtquốcgia[28,tr.32].
Chínhvìvậy,đềtàilợithếcạnhtranhđãnhậnđượcsựquantâmđặcbiệtcủa
giớinghiêncứulẫngiớikinhdoanhvàgâyranhữngtranhluậnvừasôinổi,hàohứng,
vừagaygắt,quyếtliệtgiữacáctrườngpháicạnhtranhtrêncảbìnhdiệnlýthuyếtcũng
nhưthựctiễn.Tuynhiên,chođếnnay,cáclýthuyếtvàcácnghiêncứuvềcạnhtranhnói
chungvàlợithếcạnhtranhnóiriêngdườngnhưvẫnchưatìmđượctiếngnóichung
3
.Vì
1
MichaelE.PoreterlàgiáosưđạihọcHarvard,cốvấncấpcaocủaChínhphủMỹvànhiềuquốcgia,nhiềutập
đoànvàcôngtylớntrênthếgiới.
2
GhinhậntừHộithảo “CạnhtranhtoàncầuvàlợithếcạnhtranhcủaViệtNam” tạiPaceEducationCentral,TP.
HCM,ngày01/12/2008.
3
Đượcphântíchvàđánhgiátrongluậnánnàytrêncáctrang15,16,17,26,27,29,30.

7
thế,nhucầunghiêncứuđểhoànthiệncũngnhưchọnlọcvàứngdụngcáclýthuyếtlợi
thếcạnhtranhvàonhữnghoàncảnhcụthểvẫnlàchủđềcótínhcấpthiếtngayởcảbình
diệnquốctế.
TạiViệtNam,nềnkinhtếchínhthứcđượcvậnhànhtheocơchếthịtrườngmuộn
hơnsovớithếgiới(tháng12năm1986)

8
nănglựcmarketing,địnhhướngkinhdoanh,nănglựcsángtạovàđịnhhướnghọchỏi
[36]. Tuynhiên,đâylàmộtnghiêncứumangtínhhànlâm,nênkhôngđisâuvàocácgiải
phápnângcaolợithếcạnhtranhchocácdoanhnghiệp.
Đốivớilĩnhvựcdịchvụkinhdoanhbánlẻ,tuyquymôthịtrườngViệtNamnhỏ
hơnnhiềusovớicácnềnkinhtếđangpháttriểnkháctạichâuÁ,nhưngđổilạiViệtNam
cónhữngyếutốcănbảnchosựpháttriểnnhanhnhư:quimôdânsốđông
5
,cơcấudân
sốtrẻ,tốcđộtăngtrưởngkinhtếđượcduytrìởmứckhácaoliêntụctrongnhiềunăm
cùngđờisốngngười dân không ngừngđược cải thiện, vv.Theo kếtquảkhảosátcủa
CôngtynghiêncứuthịtrườngRNCOS(Mỹ)côngbố28/8/2009,doanhthubánlẻcủa
ViệtNamtăngtừ23,7tỷUSDnăm2006lêngần39tỷUSDnăm2008vàdựbáođến
năm2012sẽvượt85tỉUSD,đồngthờiViệtNamđượcđánhgiálàđiểmhấpdẫncủacác
côngtybánlẻđaquốcgia[40]. Trongkhiđó,theocôngbốcủaTổngcụcThốngkê,tổng
mứcbánlẻhànghóa,dịchvụcủacáchìnhthứcphânphốihiệnđạicònchiếmmộttỉlệ
rất khiêm tốn (năm 2009là18,6%vànăm2010 là 20%)[39].Tỉlệnàytính cho TP.
HCM,trungtâmkinhtếthươngmạilớnnhấtcủacảnước,cóhệthốngkênhphânphối
hiệnđạiđạttrìnhđộpháttriểncaohơncácđịaphươngkhác,năm2010là52,4%,trong
đósiêuthịchiếmtỉtrọng62,6%,tứcbằng31,9%tổngdoanhsốbánlẻcủaTP.HCM
6
.
Điềunàychothấy tiềmnăngđểpháttriểnkinhdoanhsiêuthịtạiTP.HCMtrongnhững
nămtớilàrấtlớn.
Tuynhiên,dựavàocơsởnàođểnângcaolợithếcạnhtranhđiềukiệncầnvàđủ
đểphát triển các siêu thị tạiTP.HCM trongnhữngnăm tớidườngnhư khôngdễ tìm
đượclờigiảichocácnhàhoạchđịnhchínhsáchvàkinhdoanhsiêuthị.Vì,chođếnthời
điểmhiệntại,mặcdùđãcókhánhiềunghiêncứuliênquanđếnlợithếcạnhtranhcủa
siêuthịvàcácsiêuthịtạiTP.HCMnhư:
“PháttriểnhệthốngphânphốihànghóaởViệtNamtrongbốicảnhhộinhập

siêuthị tạiTP.HCMgiaiđoạn2011 202 0”,vớihướngtiếpcậntừphía kháchhàng
(khuynhhướngtiếpcậnphổbiếnhiệnnay
8
)nhằmxâydựngcơsởkhoahọcnângcaolợi
thếcạnhtranhchodoanhnghiệp nghiêncứutrườnghợpcácsiêuthịtạiTP.HCMlàvấn
đềcótínhcấpthiếtcảvềphươngdiệnlýthuyếtlẫnthựctiễn.
2. Mụctiêunghiêncứucủaluậnán
TừquanđiểmcủaPorter:“Tựuchunglạicóhailoạilợithếcạnhtranhmàdoanh
nghiệpcóthểsởhữulàchiphíphíthấpvàkhácbiệthóa”,trongđó,vịthếchiphícũng
nhưsựđộcnhấtcủadoanhnghiệpđượcquyếtđịnhbởicácyếutốtácđộngđếnchiphí
vàsựđộcnhất [27,tr.43,117,185],nghiêncứunàyxácđịnhcơsởkhoahọccủaviệc
nângcaolợithếcạnhtranhchodoanhnghiệplàcácyếutốtạolợithếcạnhtranh.Vìthế,
mụctiêunghiêncứucủaluậnánđượcxácđịnh:
Thứ nhất, khám phá các yếu tố tạo lợi thếcạnh tranh cho các siêu thị tại TP.
HCM,pháttriểnthangđonhữngyếutốnày vàđịnhvịtầmquantrọng củachúng.
7
,
8
Đượctrìnhbày ởtrang42củaluậnán.

10
Thứhai,địnhvịtìnhtrạnghiệntạicủacácyếutốtạolợithếcạnhtranhchocác
siêuthịtrênđịabànTP.HCM;đồngthời,dựbáođiềukiệnpháttriểncácyếutốnàyvà
thếđịnhvịcủachúngtronggiaiđoạn2011–2020.
Thứba,hoạchđịnhmộtsốgiảiphápnângcaolợithếcạnhtranhchocácsiêuthị
trênđịabànTP.HCMtrong giaiđoạn2011 2020.
· Câuhỏinghiêncứu:
1.Lợithếcạnhtranhlàgì?Nhữngyếunàocóvaitròtạolợithếcạnhtranhchodoanh
nghiệp, chocácsiêuthị vàcácsiêuthị trênđịabànTP.HCM?
2.Sửdụngphươngphápnàođểxâydựngdựngvàkiểmđịnhmôhìnhcácyếutốtạolợi

8
.
ĐốitượngphântíchlàcácsiêuthịtrênđịabànTP.HCM.Tuynhiên,dođiềukiện
hạnchếvềnguồnlực, nênmẫunghiêncứuchỉkhảosát đốivớicácsiêuthịđượcsốđông
ngườidânTP.HCMlựachọnlànơimuasắm
9
, trongđóphầngiảipháp(chương4)chỉ
tậptrungvàocácsiêuthịđạidiệnchocácloạihìnhsiêuthị.ĐólàhệthốngCo.opmart
đại diện cho loại hình siêu thị nhànước
10
và kinh doanh tổng hợp; siêu thị Điện máy
NguyễnKimđạidiệncholoạihìnhsiêuthịtưnhânvàchuyêndoanh;hệthốngMetrođại
diệnchosiêuthịnướcngoàivàkếthợpvớikinhdoanhbánsỉ.
Vềthờigian,nghiêncứutiếnhànhkhảosát,đánhgiácácsiêuthịtạiTP.HCMtừ
khiđượcxuấthiện(ngày20/10/1993),nhưngchủyếulàtrongnhữngnămgầnđâyvàdự
báochogiaiđoạn20112020.Thờigianthựchiệnnghiêncứuđượctiếnhànhtừtháng
01/2008đếntháng 12/2011.
4. Phươngphápnghiêncứu
Hình01trìnhbàyquitrìnhthựchiệnnghiêncứu.Theođó,nghiêncứu sửdụng
chủyếucácphươngpháp:
 Phương pháp hệ thống hóa, tổng quát hóa, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối
chứngvớithựctiễnvàtưduyhệthốngđượcsửdụngđểtổngkếtcáclýthuyếtvềlợithế
cạnhtranh, cácnghiêncứuvềcácyếutốtạolợithếcạnhtranhchodoanhnghiệp,cácđặc
điểmkinhtếkỹthuậtcủakinhdoanhsiêuthị(chương1);đánhgiátìnhtìnhkinhdoanh
siêuthịtạiTP.HCM;đồngthờidựbáođiềukiệnvàhoạchđịnhcácgiảiphápnângcao
lợithếcạnhtranhchocácsiêuthịnàygiaiđoạn20112020(chương3vàchương4).
Phươngphápnghiêncứuđịnhtínhđượcthựchiệnbằngkỹthuậtthảoluậnnhóm
tập trung vàphỏngvấnsâu, với sự tham gia củamột nhóm giảng viên chuyên ngành
8
Dựatheo kếtquảđiềutrakháchhàngsiêuthịtạiTP.HCMdotácgiảthựchiệntháng 4năm2010(Phụlục3).

Đánhgiámứcđộphùhợpthangđo(CFA)
Kiểmđịnhmôhìnhlýthuyết(SEM)
 Phântíchcấutrúcđanhóm
Xâydựngmôhìnhnghiêncứu
ĐặctínhkháchhàngsiêuthịtạiTP.HCM
Nghiêncứuđịnhtính(thảoluậnnhómtậptrung
vàphỏngvấnsâu)
Cơsởthựctiễnhoạchđịnhgiảipháp
 ThựctrạngkinhdoanhsiêuthịtạiTP.HCM
 Thựctrạngcácyếutốtạolợithếcạnhtranhcho
cácsiêuthịtạiTP.HCM(TTestvàANOVA)
Dựbáođiềukiệnnângcaolợithếcạnhtranh
chocácsiêuthịtạiTP.HCM
Hoạchđịnhgiảipháp
nângcaolợithếcạnh
tranhchocácsiêuthị
tạiTP.HCM
Quanđiểm,mụctiêu
nângcaolợithếcạnh
tranh
Địnhvịcácyếutốtạo
lợithếcạnhtranhvà
nănglựclõicủacác
siêuthị
Mộtsốgiảiphápnâng
caolợithếcạnhtranh
chocácsiêuthị
tạiTP.HCM

13


14
nước,siêuthịtưnhânvàsiêuthịnướcngoài);vàtheocácđặcđểmcánhâncủakhách
hàngđượckhảosát(giớitính,độtuổi,trìnhđộhọcvấn, nghề nghiệpvàthunhập).
+ Phương pháp kiểm định TTests vàANOVAđược sử dụngđể kiểm định sự
khácbiệtgiữagiátrịtrungbìnhmẫucủacácyếutốtạolợithếcạnhtranhchocácsiêuthị
vớinhau;vớitrịsốtrungbìnhcủathangđo(=3)theocácloạihìnhsiêuthịvàcácđặc
điểmcánhâncủakháchhàngsiêuthị.
+Phươngphápphântíchtươngquanđượcsửdụngđểphântíchsựkhácbiệtgiữa
giátrịvịthếvàgiátrịthựctrạngcủacácyếutốtạolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịtại
TP.HCM.
5. Nhữngđónggóp vàtínhmớicủaluậnán
·Về p hươngdiệnlý thuyết:
Mộtlà,nghiêncứulàmộtsựtổngkết,phântíchvàđánhgiácáclýthuyết,cáckết
quảnghiêncứuvềlợithếcạnhtranhtrênthếgiớivàởViệtNam.Vìvậy,kếtquảcủa
nghiêncứusẽcónhữngđónggópnhấtđịnhvàoviệchệthốnghóavàpháttriểncáclý
thuyếtvềlợithếcạnhtranh.
Hailà,nghiêncứuđãgópphầnpháttriểnhệthốngthangđocácyếutốtạolợithế
cạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP.HCM,nhằmkhắcphụctìnhtrạngthiếuthangđocơsở
đặttạimỗiquốcgiađểthiếtlậphệthốngtươngđươngvềđolường,đặcbiệtlàcácquốc
giađangpháttriển[62].
Balà,nghiêncứulàmộtthểnghiệmvềsựkếthợpgiữanghiêncứuhànlâmvới
nghiêncứuứngdụng.Đólàxâydựngvàkiểmđịnhmôhìnhnghiêncứuvàthangđocác
yếutốtạolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP.HCM,đồngthờivậndụngkếtquả
nàyđểđánhgiáthựctrạngvàhoạchđịnhmộtsốgiảiphápnângcaolợithếcạnhtranh
củacácsiêuthịtạiTP.HCM.
Nhưngquan trọng làtrongnghiên cứu ứng dụng,cơ sở đểhoạchđịnhcác giải
phápnângcaolợithếcạnhtranhchocácsiêuthịkhôngchỉcăncứvàolýthuyếtvàthực
trạngmàcòndựavàokếtquảphântíchdựbáođiềukiệnnângcaolợithếcạnhtranhcho
cácsiêuthị.Trongđó,việcđánhgiáthựctrạngđượclượnghóathôngquathangđocác

Chương2:Xây dựngvà kiểmđịnhmôhìnhcác yếutốtạolợithếcạnhtranhchocác
siêuthịtạiTP.HCM
Chương3: Thựctrạngcácyếutốtạolợithếcạnhtranhvàdựbáođiềukiệnnângcaolợi
thếcạnhtranhchocácsiêuthịtạiTP. HCMgiaiđoạn2011 2020
Chương4:MộtsốgiảiphápnângcaolợithếcạnhtranhcủacácsiêuthịtạiTP.HCM
giaiđoạn20112020

16
CHƯƠNG 1:CƠSỞKHOAHỌC VỀLỢITHẾCẠNHTRANH
VÀCÁCYẾUTỐTẠOLỢITHẾCẠNHTRANHCHOSIÊUTHỊ
Chươngnàynhằmtổngkếtvàđánhgiácáclýthuyếtvềlợithếcạ nhtranhvàcác
nghiên cứucóliênquanđếncácyếutốtạolợithế cạnhtran hchodoanhnghiệp,đồng
thời phântíchcácđặcđiểmkinhtếkỹthuậtcủaloạihìnhkinhdoanhsiêuthịđểnhận
dạngcácyếutốtạolợithếcạnhtranhcủasiêu thị.
Chương này,cònphântíchquitrìnhhoạchđịnhchiếnlượctạolợithếcạnhtranh
chodoanhnghiệp,đồngthờitổngkếtcáckinhnghiệmnângcaolợithếcạnhtranhcủ a
mộtsốsiêuthịtrongn ướcvàtậpđoànbánlẻtrênthếgiớiđ ặtcơsởchoviệchoạchđịnh
mộtsốgiả iphápnângcao lợ i thếcạnhtranhcho các siêuthịtạ iTP.HCMgiaiđoạn
2011 2020ởchương4 
1.1Cạnhtranhvàlợithếcạnhtranh
1.1.1Kháiniệmvềcạnhtranh
Chođếnnay,thuậtngữ“cạnhtranh”đượcsửdụngrấtphổbiếntrongnhiềulĩnh
vựccủađờisốngkinhtế,chínhtrị,xãhội;thườngxuyênđượcbànluậntrongcácsách,
báochuyênmôn,diễnđànkinhtếcũngnhưtrêncácphươngtiệnthôngtinđạichúngtừ
nhiềugócđộkhácnhau,dẫnđếncónhiềuquanniệmkhácnhauvề“cạnhtranh”.Trong
nghiêncứunày,kháiniệmcạnhtranhđượcnghiêncứudướigócđộkinhtếvàtựuchung
dướihaiquanniệmtruyềnthốngvàhiệnđại.
1.1.1.1Quanniệmtruyềnthống
Xuấthiệntừgiữathếkỷ17chođếnnhữngthậpniêncuốicùngcủathếkỷ20gắn
liềnvớitêntuổicủacáctrườngpháicạnhtranhcổđiểncủacácnhàkinhtếhọcAdam

Cácbênthamgiacạnhtranhlàcácchủthểkinhtế;
Khônggiandiễnracạnhtranhlàthịtrường;
Phươngthứccạnhtranhlàgiácảthấphoặchànghóacóchấtlượngtốtnhất;
Mụcđíchcủacạnhtranhlàgiànhchomìnhlợiíchnhiềuhơnsovớicácđốithủ.
Vìvậy,mộtcáchkháiquátcóthểhiểu:cạnhtranhkinhtếlàmộtphạmtrùphản
ánhmốiquanhệđốikhángdiễnratrênthịtrườnggiữanhữngchủthểcócùngmụcđích,
nhằmgiànhchomìnhlợiíchnhiềuhơnsovớicácchủthểkhác.Cạnhtranhkinhtếthực
chấtlàcuộcchiếndiễnratrênthươngtrườnggiữacácchủthểkinhtế(gọilàđốithủ).
MụcđíchcủacạnhtranhtheoPorterlàgiànhlấythịphần.Bảnchấtcủacạnhtranhlàtìm
kiếmlợinhuận,làkhoảnlợinhuậncaohơnmứclợinhuậnmàdoanhnghiệpđangcó.
Kếtquảcủacạnhtranhlàsựbìnhquânhóalợinhuậntrongngànhtheochiềuhướngcải
thiệnsâudẫnđếnhệquảgiábáncóthểgiảmđi.
9
Mộtchínhtrịgia,nhàvăn,nhàbiênkịchvàphêbìnhnổitiếngngườiMỹ.

18
1.1.1.2Quanniệmhiệnđại
Xuấthiệnvàothậpniên90củathếkỷXXtrêncơsởtổngkếtthựctiễncạnhtranh
vàdựbáonhữngđiềuchỉnhcủamôitrườngcạnhtranhtrongđiềukiệnmới.Đólà:
Thứnhất,giácảkhôngcònlàtiêuchuẩncaonhấtcủacạnhtranh,làphươngthức
cạnhtranhtrongmọitrườnghợp.
Thứhai,dướitácđộngcủakhoahọcvàcôngnghệ,sựphâncônglaođộngphát
triểnlàmchongành,nghềkinhdoanhchỉcótínhchấttươngđốigắnliềnvớimộtkhông
gianvàthờigiancụthể.
Thứba,thếgiớichuyểndầntừnềnkinhtếcôngnghiệpsangnềnkinhtếtrithức.
Đó lànềnkinhtếlấyngành côngnghệcaolàm trụcột.Vìthế, cạnhtranhquốctếsẽ
chuyểntừcạnhtranhchủyếudựavàolợithếvềtàinguyên,nguồnvốn,laođộngrẻsang
cạnhtranhdựavàolợithếvềcôngnghệvànguồnnhânlựcchấtlượngcao;địnhhướng
kinhtếvàchiếnlượclàsảnxuấtranhữngýtưởngmớichứkhôngchỉlàcácsảnphẩmcụ
thể.Đặctrưngcủasảnphẩmkhôngcònlàriênglẻmànằmtrongmộtcấutrúcmạng,do

thươnghiệu,ảnhhưởngcủaquảngcáovànhiềunhântốkháccóvaitròquantrọnghơn
làgiácảgópphầnthúcđẩyngườitiêudùngđưaraquyếtđịnhmuasắmmộtsảnphẩm
haydịchvụđặcthùnàođó.Ôngđãđưaramộtminhchứngcụthểlàtrườnghợp“2đạ i
gia”IBMvàMicrosoftcócơcấuchiphíthuộcloạicồngkềnhnhấtthếgiớivìtrảlương
caovàđầutưnhiềuchonghiêncứuvàpháttriểnsảnphẩm,nhưngdodoanhthucaonên
vẫnthuđượclợinhuậnlớn.Ôngnhấnmạnhviệctăngdoanhthucóýnghĩahơnlàgiảm
chiphísảnphẩm[10,tr.10].
TheoGaryHamel,bảnchấtcủacạnhtranhvàthậmchíbảnchấtcủakháchhàng
đã thayđổi, vì thế cạnh tranh trong thế giới kinhdoanh hiện naykhông phải là cuộc
chiếngiữacácđốithủđangtồntạitrongmộtngànhcóranhgiớicấutrúcrõràngnhằm
phânchiathặngdưkinhtếtheomôhìnhviênkimcươngcủaPorter.Nghĩalà,thuậtngữ
“ngànhnghềkin hdoanh”khôngcònmôtảchínhxáctìnhhìnhkinhdoanhnhậpnhằng
hiện nay.Theoông,cuộcchiếnhiệnnaylà giànhnhữngcơhội trongtươnglai,vì thế
khôngthểdùngsơđồ“5yếutốcạnhtranh”củaPorterđểphântíchvàlênkếhoạchkinh
doanh,màkhảnăngnắmbắt cáccơhộitrongtươnglai chínhlàđiềuquyếtđịnhthen
chốt, vìchúngtakhôngthểđónđầutươnglaibằngnhữngcôngcụcủaquákhứ[10,tr.10
11].
BernardBaruch–mộtnhàtàiphiệtngânhànghàngđầucủathếkỷXXphảnđối
hoàntoànquanđiểmcủaGoreVidal
11
:“Chỉthànhcôngthôichưađủphảilàmchokẻ
khácthấtbạinữa”,ôngchorằng:“Khôngcầnphảithổitắtngọnnếncủangườikhácđể
mìnhtỏasáng.Kinhdoanhnhưmộtcuộcchơinhưngkhông giốngnhưchơi thểthao,
10
GiáosưĐạihọcForham –NewYork
11
Mộtchínhtrịgia,nhàvăn,nhàbiênkịchvàphêbìnhnổitiêng ngườiMỹ

20
chơibàihaychơicờ,khimàphảiluôncókẻthua–ngườithắng;trongkinhdoanh,thành

thế không cógiátrịgiatăngnàocóthể giữnguyênvàtrườngtồn.Doanhnghiệpnào
12
TheoBarryNarybuff&AdamBrandebuegertrong“Coopetiion”,BantamDoubledayDellPublishingGrou,lnc,
NewYork,1996.