Thạch Văn Mạnh TYD-K55
ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HẾT HỌC PHẦN
MÔN: Ngoại Khoa Thú Y Thực Hành

Học kỳ II năm học 2013-2014
Phẫu thuật ngoại khoa
A. Vùng đầu
- Cưa sừng
- Vá mũi
- Khoan xoang trán
B. Vùng cổ
- Mổ khí quản
- Cắt tĩnh mạch cổ
C. Vùng bụng
- Mổ bụng lấy thai
- Khâu nối ruột
- Sỏi bàng quang
D. Cơ quan sinh dục
- Cắt đuôi
- Cắt tai
- Chuyển khoáy
- Hoạn
- Cắt tử cung

Các bạn lưu ý : Đề cương mình tổng hợp từ các buổi học thầy Long dạy. Lớp thầy Quán
lại 1 câu hỏi khác. Nên mình ko chịu tránh nhiệm khi ôn đề cương này mà đi thi lại thêm
1 số câu khác của thầy Quán nhé. Cảm ơn mọi người.

1. Cưa sừng Trâu, Bò?
a. Mục đích xử lý
- Do trong quá trình sinh trưởng sừng phát triển quá dài mọc cong xuống đâm

- Sau 7 ngày có thể mở băng sừng. 2. Vá mũi Trâu, bò?
a. Mục đích xử lý
- Trả lại vẻ đẹp tự nhiên cho con vật.
- Lấy lại sức cày kéo : tk tập trung tại mũi.
b. Phương pháp cố định
- Cố định đứng tuyệt đối không nằm vì khi phẫu thuật vá mũi tạo vết thương
mới sẽ chảy nhiều máu, rất dễ chảy vào khí quản khiến con vật ngạt thở và
chết.
- Cố định đứng trong giá cố định , cố định đầu gia súc sao cho không cử
động được để dễ thao tác.
c. Vị trí phẫu thuật
- Trên và dưới chop mũi trâu bò.
d. Vệ sinh
- Lấy nước, xà phòng rửa  xả 2-3 lần cho sạch máu, mủ, dãi.
- Lấy khăn khô  lau khô
- Sát trùng 6 lần cồn- iod…
e. Phương pháp gây tê
- Gây tê bằng Novocain 3-5% liều 10ml/vị trí.
- Tiêm Novocain vào vị trí trên và dưới chop mũi của trâu, bò.
f. Phương pháp phẫu thuật
- Sát trùng sau đó tiến hành tạo vết thương mới.
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Cắt bên dưới trước, bên trên sau.
- Cắt xong dùng Novocain < 1% + kháng sinh tiêm trên, dưới 10ml Kéo
dài time  giảm đau.
- Khâu chính giữa chia đều về 2 phía còn lại , khâu bằng nút khâu giảm sức
căng

màng cốt mạc, sau đó kéo màng cốt mạc về 4 phía
- Sau đó tiến hành khoan để chẩn đoán.
 Nhìn bên trong nếu thấy màu hồng nhạt  trạng thái sinh lý.
 Nếu có mủ  dùng KMnO4 1/1000  rửa bơm thoải mái tới khi nước
chảy ra vẫn giữ nguyên màu phấn hồng là đạt yêu cầu
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Sau đó dùng nước sinh lý + kháng sinh rửa kĩ 2-3 lần  khâu lại ( trước khi
khâu phải kéo cốt mạc về 4 góc  rắc kháng sinh.
- Khâu da theo phương pháp khâu buộc nút.
- Điều trị kháng sinh 5-7 ngày
 Sau 2 tháng cắt chỉ + tiêm thuốc giun ( tiện thể đtrị giun)
f. Hộ lý và chăm sóc
- Giữ cho gia súc sạch sẽ sau phẫu thuật, không được để gia súc đầm mình trong
ao , hồ, nước bẩn,…
- Tiêm kháng sinh phòng nhiễm trùng 5-7 ngày sau khi phẫu thuật. 4. Mổ khí quản ?
a. Mục đích xử lý
- Gia súc bị viêm hầu quá cấp nếu không mở khỉ quản  chết ngạt
- Liệt dây thần kinh măt do cơ giới  gia súc không thở được.
b. Phương pháp cố định
- Cố định nằm
- Đại gia súc không gây mê, chỉ gây tê.
c. Vị trí phẫu thuật
- Xác định nhánh trước xương bả vay nối với nhánh dưới xương hàm dưới
 kẻ đường thẳng chia làm 3 đoạn bằng nhau, lấy đoạn ở giữa. 1/3 đoạn đầu
ở giữa chính là phần khí quản
- Beo da lên  mổ ngay chân yếm ( đường trắng)


 Tĩnh mạch cổ 1 bàn tay.
Thạch Văn Mạnh TYD-K55

d. Phương pháp gây tê , phẫu thuật
- Cắt long, sát trùng 6 lần cồn – iod –cồn…
- Gây tê thấm Novocain  sát trùng.
- Người phụ mổ beo da lên  người mổ rạch da  nhìn thấy ngay tĩnh mạch.
- Thắt tĩnh mạch bằng cách đâm kim qua tĩnh mạch sau đó thắt để tránh tuột nút
thắt.
- Cắt, rạch tổ chức, đem cả mảng tĩnh mạch + tổ chức ra ngoài  sát trùng 
rắc kháng sinh  khâu lại rồi lại sát trùng
e. Hộ lý và chăm sóc
- Tiêm kháng sinh cho gia súc 5-7 ngày chú ý vết mổ nếu không bị nhiễm trùng
thì sau 7 ngày cắt chỉ.
- Nếu vết mổ nhiễm trùng thì điều trị theo phương pháp điều trị vết thương
nhiễm trùng.

6. Mổ dạ cỏ?
a. Mục đích xử lý
- Xử bệnh bội thực dạ cỏ cấp tính
- Xử lý liệt dạ cỏ.
b. Phương pháp cố định
- Cố định đứng nằm đều được
- Nên cố định nằm dễ lấy chất chứa tránh vương vãi vào ổ bụng gây viêm.
c. Vị trí phẫu thuật
- Nên mổ vùng hõm hông bên trái.
d. Phương pháp gây tê
- Cắt lông, sát trùng 6 lần cồn trắng – cồn iod… xen kẽ nhau.
- Dùng Novocain liều 200-500ml gây tê thấm
Thạch Văn Mạnh TYD-K55

Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Quan sát nhu động dạ cỏ
- Tiêm kháng sinh liều cao 5-7 ngày sau khi phẫu thuật  tránh nhiễm trùng vết
mổ.
- Sau 7 gày cắt chỉ khâu da , nếu có hiện tượng nhiễm trùng thì cắt bỏ những nút
chỉ khâu da cuối cùng rồi xử lý vết mổ như xử lý vết thương nhiễm trùng. 7. Khâu nối ruột?
a. Mục đích xử lý
- Điều trị viêm hoại tử ruột nguyên phát và kế phát do : hecni thành bụng, tắc
ruột, xoắn ruột, hecni âm nang, hecni rốn…
b. Phương pháp cố định
- Cố định nằm trên bàn mổ hoặc dưới nền đất có lót rơm hoặc cỏ khô sạch.
- Trâu, bò cho nằm về bên trái.
c. Vị trí phẫu thuật
- Nên mổ vùng hõm hông bên phải.
d. Phương pháp gây tê
- Gây tê đối với lợn
- Gây mê đối với chó mèo
- Gây tê với trâu , bò
- Cắt lông, sát trùng 6 lần cồn trắng – cồn iod… xen kẽ nhau.
- Dùng Novocain liều 200-500ml gây tê thấm
- Vị trí gây tê : tại 3 điểm , 3 điểm nối với nhau tạo thành 1đường thẳng.
 A : giao giữa 2 khe sườn xương sống 12,13
 B : khe sườn cuối và đốt hông đầu tiên
 C : đốt hông 1, hông 2
 Hình các điểm gây tê, đường mổ.
Thạch Văn Mạnh TYD-K55


- Nhằm phá hủy hoàn toàn chức năng sinh lý của dịch hoàn và các tuyến sinh
dục phụ của gia súc đực
- Gia súc đực sau khi bị thiến sẽ bớt hung hang, thuần tính  việc chăn dắt và
sử dụng gia súc sẽ dễ dàng hơn.
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Gia súc nuôi lấy thịt thì sau thiến sẽ nhanh béo, thịt mềm, không có mùi hôi…
b. Phương pháp cố định
- Đứng nằm đều được
 Đứng là tốt nhất
c. Vệ sinh
- Dùng xà phòng rửa 2 bên bẹn, dịch hoàn 2-3 lần sau đó lau khô lại bằng khăn.
- Tiến hành sát trùng : cồn thường – cồn iod ( 6 lần xen kẽ)
d. Phương pháp gây tê
- Kẻ đường thẳng chia dịch hoàn làm 3 phần  tiến hành cắt 1/3 phía dưới rạch
vòng sang bên cạnh 100% dịch rỉ viêm chảy hết  vết thương khô ( sau mổ)
- Tiến hành gây tê thấm : mổ đâu gây tê đó.
- Gây tê dẫn truyền  thừng dịch hoàn Novocain 3% 10ml
- Dung tay ép da  đâm kim vào thừng dịch hoàn. Sau đó sát trùng lại.
e. Phương pháp phẫu thuật

- Dùng tay đưa trước dịch hoàn kéo căng lớp da nhìn rõ dịch hoàn
- Dùng tay đổi dịch hoàn bên phải về phía trước
- Dung dao lướt nhẹ giác mạc riêng  dịch hoàn chui ra, bộc lộ thừng dịch hoàn
dung panh kẹp thừng dịch hoàn , xuyên kimm chỉ qua thừng dịch hoàn thắt để
thừa 20cm sau đó cắt và kéo ra kiểm tra xem máu có chảy ra không
- Cuối cùng cắt giữa nút thắt và panh kẹp
- Sát trùng lại với cồn iod
- Làm tương tự với dịch hoàn bên kia
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Sau khi cắt xong  vuốt dịch hoàn cho máu chảy ra.

- Novocain liều lượng thấp nhưng nồng độ cao
- Nồng độ 3-5%
- Liều =< 10ml
*** Duy nhất vá mũi trâu bò: tiêm Novocain 3% mặc dù gây tê thấm.

d. Cầm máu
- Nếu máu chảy thành dòng , màu nâu, thẫm  máu tĩnh mạch
- Nếu máu chảy phun lên, đỏ tươi  máu động mạch  cầm liên tục.
 Chảy máu nội tạng là nguy hiểm nhất.
- Cầm máu  thấm  ép = bông
- Nếu mạch quản to  dùng panh kẹp.
- Nếu sừng chảy nhiều máu  dùng nhiệt độ ( dùng dao nhiệt độ cao  áp vào)
- Cầm máu toàn thân  Vitamin K + tiêm them Canxi clorua
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Truyền máu trước khi mổ  có tác dụng cầm máu vì có các enzyme, chất
đông máu. Thach Van Manh
VETERINARIAN