SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM XÂY DỰNG THƯ VIỆN XUẤT
SẮC THEO TIÊU CHUẨN MỚI CỦA BỘ
GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VỀ TIÊU CHUẨN
THƯ VIỆN TRƯỜNG PHỔ THÔNG (BAN
HÀNH KÈM THEO QUYẾT ĐỊNH
01/2003/QĐ/BGD&ĐT NGÀY 02 THÁNG 01
NĂM 2003 CỦA BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC
VÀ ĐÀO TẠO)

Người thực hiện:
Nguyễn Công Hoàn, Trường THPT Nguyễn Trãi- Biên Hòa- Đồng
Nai.
A. TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Thư viện trường THPT Nguyễn Trãi, là một bộ phận trọng yếu không
thể thiếu trong mọi hoạt động giáo dục của nhà trường. Việc tổ chức các
hoạt động thư viện nhằm phát huy vai trò, tác dụng của sách vì sách là một
trong những công cụ thiết yếu và cơ bản của quá trình sư phạm. Hiện nay

viện xuất sắc sẽ tốt hơn nhiều thư viện đạt tiêu chuẩn tiên tiến. Qua công tác
trực tiếp trong thư viện tôi đúc rút ra những kinh nghiệm tuy còn ít ỏi nhưng

đáng trân trọng và qúi giá biết bao : đó là cả một chu trình tổ chức khép kín,
khoa học, cần mẫn của người cán bộ thư viện.
C. NỘI DUNG KHOA HỌC ĐỀ TÀI THỰC TẾ
Đứng trước thực trạng và yêu cầu hiện nay là làm thế nào để tổ chức tốt
hoạt thư viện trường học, sự góp sức của thư viện cho giáo dục là bao nhiêu?
Vị trí của thư viện ở đâu trong cấp quản lý nhà trường! phổ biến rộng rãi
những kinh nghiệm tốt trong công tác thư viện là việc làm rất hữu ích. Nền
giáo dục tiên tiến không thế thiếu thư viện xuất sắc.
I. GIẢI PHÁP THAY THẾ
Giải pháp thay thế: Sau những năm Thư viện Trường THPT Nguyễn
Trãi đạt danh hiệu Thư viện tiên tiến hoạt động có hiệu quả, tôi tiếp tục xây
dựng Thư viện xuất sắc vì hiệu quả chắc chắn sẽ cao hơn nhiều về 5 tiêu
chuẩn.
Thực hiện mục tiêu của nhiệm vụ năm học, trường THPT Nguyễn Trãi
đã coi trọng việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng thư viện trường học từ thư viện
tiên tiến lên xuất sắc: Bởi vì nhà trường đã xác định việc giảng dạy, học tập
của giáo viên- học sinh trong giai đoạn hiện nay, một trong những giải pháp
tốt nhất để nâng cao chất lượng dạy- học là nhất thiết phải đẩy nhanh tiến độ
xây dựng thư viện xuất sắc.
II. LỰA CHỌN THIẾT KẾ
Lựa chọn thiết kế: Sau khi đã xác định mục tiêu xây dựng thư viện
xuất sắc là hướng đi đúng để nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc; nhà
trường chỉ đạo tập trung mọi nguồn lực cho thư viện, tôi trực tiếp thiết kế,
thi công dựa vào 5 tiêu chuẩn 01: Thư viện xuất sắc.
1. Sách báo và tạp chí
Tổng số sách, tài liệu trong thư viện 11833 bản
a) Sách giáo khoa : 1631 bản.

2010-
2011
Năm học
2011-
2012
Giáo khoa
Tham khảo
Đĩa CD-ROM
Ngữ văn, Anh…Sách ôn tập, đề thi trắc nghiệm các môn học vvv. Chính vì
vậy mà kho sách của trường rất phong phú, nhiều về số lượng, tốt về nội
dung, sát thực với chương trình học
- Kho sách đầy đủ về chủng loại. Sách khoa học xã hội, sách khoa học tự
nhiên, từ điển tra cứu, sách viết về các ngày lễ lớn vvv.
- Trong đó có 3612 sách ban Khoa học Tự nhiên, 3284 sách ban Khoa học
Xã hội, 713 sách ban Khoa học Kỹ thuật, 1948 loại sách khác.

Sơ đồ phát triển kho sách thư viện THPT Nguyễn Trãi qua các năm học
Kho sách Năm học
2008-2009
Năm học
2009-2010
Năm học
2010-2011
Năm học
2011-2012
Giáo khoa 750 bản 890 bản 1079 bản 1631 bản
Tham khảo 6200 bản 79050 bản 8563 bản 9557 bản
Đĩa CD-ROM 12 cái 30 cái 76 cái 190 cái

d) Báo và tạp chí :


3. Công tác nghiệp vụ
- Đầy đủ 6 loại sổ sách thư viện do Bộ GD&ĐT quy định.
- Sách báo trong thư viện được đăng kí vào sổ đúng nghiệp vụ của ngành.
- Ấn phẩm trong thư viện được phân loại, lên phích, in thành danh mục cho
bạn đọc tra cứu.
- Sách tham khảo, giáo viên nghiệp vụ xếp giá theo số cá biệt, sách giáo
khoa xếp giá theo môn loại, khối lớp để dễ bề cấp phát và quản lí.
- Có tủ phích, phích được mô tả theo tên tác giả và tên ấn phẩm, xếp theo
mục lục chữ cái. Có bảng hướng dẫn sử dụng mục lục.
a) Vào chương trình “Đăng kí ấn phẩm” :
Sách báo mua về, trước khi nhập kho phải đăng ký sổ sách kịp thời, theo
mẫu của ngành để lưu trữ, theo dõi chất lượng, làm kế hoạch bổ sung cho
năm học tới, để biết được sự phát triển của kho sách và định ra hướng phục
vụ bạn đọc. Đây là cơ sở pháp lệnh không thể thiếu được trong thư viện
trường học; gồm các sổ sách sau:
Vào sổ đăng ký tổng quát : sách tham khảo, sách giáo viên phải đang kí
đầy đủ cột mục, có tổng cộng hằng năm, chính xác, đối chiếu với sách báo
thực có ở kho sách.
Vào sổ đăng kí cá biệt : phần này mất rất nhiều thời gian, nhưng phải làm
tốt khâu này mới có dữ liệu, cơ sở phục vụ bạn đọc. Để có cơ sở xếp sách

51

Toán học
511
S
ố học

512

vào khâu quản lí, mô tả sách, in phích. Các khâu trong chu kỳ khép kín,
không tách rời nhau, đặt trong mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ, lôgíc. Ví dụ :
Khi mô tả sách không thể tách rời khâu phân loại sách. Việc chia môn loại
theo từng nhóm phù hợp với dấu hiệu giống nhau là rất khoa học và có ứng
dụng rất thực tế trong công tác thư viện. Dùng mô tả lên phích, xếp sách lên
giá, lấy sách phục vụ người đọc…
Thư viện dùng bảng phân loại Thập tiến để giải quyết số lượng sách ngày
càng nhiều.

Ví dụ : Phân loại thập tiến

Từ nhận thức việc phân loại chính xác một cuốn sách giúp chúng ta khai
thác tốt nội dung của nó; nên tôi luôn luôn học hỏi, tìm tòi để rút ra những
kinh nghiệm bổ ích : sách mua về phải phân loại ngay, phải dựa trang tên
sách, tác giả, lời giới thiệu cho cuốn sách, đọc thông tin bìa cuối để nắm bắt
xem cuốn sách viết về lĩnh vực nào? Dùng cho cấp học nào?
- Xây dựng thư viện điện tử là xu thế tất yếu của thư viện nhà trường. Việc
ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lí mang lại hiệu quả cao
trong công việc, có ý nghĩa kinh tế vô cùng to lớn, giúp người đọc tiếp cận
thông tin nhanh chóng, chính xác; đòi hỏi cán bộ thư viện cũng thường
xuyên nâng cao trình độ chuyên môn của mình, cải tiến phương pháp làm

việc, ứng dụng cái hay cái mới tiên tiến để nâng cao tính chuyên nghiệp
trong thư viện.

- Tuyên truyền, giới thiệu sách trong năm học được 12 lần dưới cờ, thông
qua giới thiệu sách mới, sách hay để thu hút học sinh vào thư viện; ngoài ra
còn sử dụng hình thức giới thệu sách phong phú như : lên danh mục sách, in
tập giới thiệu, tủ mục lục…vv.
- Kết hợp với Hội Cựu Chiến binh: Thực hiện buổi tọa đàm “Lịch sử truyền
thống Quân đội Nhân dân Việt Nam” sổi nổi, có tác dụng giáo dục học sinh
qúi trọng truyền thống yêu nước, thương nòi.
- Cán bộ thư viện có trình độ, yêu nghề, nhiệt tâm công tác, đã đưa công tác
quản lí thư viện lên mức cao hơn : Bằng công nghệ thông tin đạt hiệu suất
công tác cao.
Ví dụ:

+ Khi tôi giới thiệu cuốn sách Thép đã tôi thế đấy của nhà văn Nga
Ôxtơ rốpxki, tôi diễn giải cho các em biết rằng cuốn sách rất hay, hay ở chỗ
nào? Với lý lẽ sau đây:
Ôxtơ rốpxki là tốp trong 10 nhà văn uy tín nhất thế giới, chỉ thua tác
giả người Anh với tiểu thuyết bộ ba Chúa nhẫn, tác phẩm Thép đã tôi thế
đấy được tái bản 772 lần, bằng 75 ngôn ngữ khác nhau trên thế giới, với
tổng số lượng 56 triệu bản, thật là con số đáng khâm phục, vượt kỷ lục!
Nhiều nước đã dựng thành phim truyền hình nhiều tập để giáo dục lý tưởng
sống cho thiếu niên và thanh niên. Thông qua nhân vật Paven, ta biết được
thế hệ con người Xô Viết sống có lý tưởng, tình yêu con người, tổ quốc
mãnh liệt; họ không sợ gian khổ, hy sinh, nguyện cống hiến trọn đời mình
cho đất nước XHCN. “Cái qúy nhất của con người là đời sống. Đời sống chỉ
có một lần ”
+ Hay khi tôi giới thiệu cuốn Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ của nhà
văn Nguyễn Nhật Ánh, tôi nấn mạnh:
Nguyễn Nhật Ánh là nhà văn viết chuyện ngắn cho tuổi học sinh rất
hay, với truyện dài trên đã đưa ta về với tuổi thơ, một thế giới hồn nhiên,
tươi đẹp. Giờ đây ai còn chìm trong game online để đánh mất tuổi thơ của

Việc quản lí thư viện bằng công nghệ thông tin đã nâng cao hiệu suất
công tác bạn đọc rõ rệt. Toàn bộ sách báo trong thư viện Nguyễn Trãi đã
được nhập liệu vào chương trình “Quản lí thư viện” do cán bộ thư viện tự
thiết kế và lập trình. Việc in ấn sổ sách, báo cáo đều theo qui chuẩn do Bộ
GD&ĐT ban hành. Quản lí sách cho mượn, sách đã trả bằng công nghệ
thông tin rất tiện lợi, trong ngày có thể biết được số lượng sách đã mượn, số
sách, số lượng sách đã trả.
- 6 loại sổ sách theo quy định của ngành.
- Sách báo sắp xếp gọn gàng, tổ chức khoa học, thường xuyên có bảo quản
định kì không để mất mát hư hỏng.
- Sách, tài liệu được cập nhật vào chương trình, vào sổ kịp thời, xử lí nghiệp
vụ nhanh làm tăng hiệu suất sử dụng, tăng giá trị của sách.
- Hằng năm đều có kiểm kê thư viện vào cuối tháng 12 ghi vào sổ tài sản
đơn vị. Đầu năm học cán bộ thư viện làm dự trù xin nhà trường cấp kinh phí
cho hoạt động thư viện : mua sách mới, sắm trang bị, xử lí sách, bảo
quản…vv.

III. ĐO LƯỜNG, THU THẬP VÀ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
Căn cứ vào thực trạng thư viện hiện có, như:
- Tổng số sách báo, cơ sở vật chất thư viện;
- Sổ thống kê báo cáo quá trình hoạt động thực tiễn thư viện trong năm học;
- Kiểm tra thực tế của Đoàn công tác kiểm tra Sở Giáo dục và Đào tạo Đồng
Nai.

Ta có bảng thu thập dự liệu sau đây:
STT


2676

4 Tuyên truyền giới thiệu
sách
10

12

2

5 Sách tham khảo/1học
sinh
5,3

6,8

1,5

6 Mức độ hài lòng của
bạn đọc (khảo sát bằng
phiếu điều tra)

40/43 42/43

O,05
hết công việc của một thư viện như in biểu mẫu, tổng hợp báo cáo; nhất
là hệ thống in phích tra cứu, in danh mục tra cứu đầy đủ và hoàn thiện.
Một đặc điểm nữa là dễ sử dụng, sát thực tế công việc.

I) HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH :
Chương trình được viết ra từ công việc thực tiễn, không mang tính
hình thức, có khả năng ứng dụng cao. Gồm 4 phần chính cho công việc.
1) Muốn sử dụng chương trình phải Login máy :
- Khởi động lần đầu cập nhật hệ thống : tạo 1 Shortcut “
Quanly_thuvien” trên Desktop, Dbl Click (nhấn đúp chuột trái), hoặc vào
Explore  Tìm đến ổ đĩa và thư mục lưu tập tin  Quan ly thu
vien.mdb, rồi nhấn đúp chuột trái lên tập tin để khởi động lần đầu. Về sau
mở bình thường như các tập tin khác.
- Chọn tên đăng nhập và mật khẩu để đăng ký quyền sử dụng, nếu nhập
mật khẩu 3 lần không đúng, chương trình sẽ thoát về Windows. Mật khẩu
lần đầu được
cung cấp : Tên : QLTV; Mật Khẩu : 123456.
- Nhấn chuột vào “ Đồng Ý” để vào Màn hình chính của chương trình.
- Lưu ý khi Login vào chương trình xong phải tiến hành đổi mật khẩu
riêng của người sử dụng để bảo mật dự liệu.
2) Giao diện hệ thống ( gồm 6 nhóm chức năng chính) : Hệ Thống-
Tra Cứu- Nhập Liệu- In Biểu Mẫu Số Sách- Quản Lý Bạn Đọc- Công
Tác Kiểm Kê.


cứu
+ Tra cứu theo tên tác giả.
+ Tra cứu theo số sách (số cá
biệt).
+ Tra cứu theo tên sách.
+ Tra cứu theo môn loại.
Ví dụ khi bạn chọn tên tác giả là : Nguyễn Du. Ta nhập tên tác giả, rồi nhấn
Tra Cứu, ta sẽ có danh mục sách của tác giả Nguyễn Du có trong thư viện.

+ Lọc tên tác giả có sách trong thư viện bằng cách nhấn vào : Lọc Tên
Tác Giả.
+ Lọc theo tên sách là nhóm lại những sách có cùng tên gọi cùng tác
giả.
- Bảng tra cứu thư mục tóm tắt Gòm có Môn Địa Lý, Hóa học, Lịch sử, Toán học, Ngữ văn, Văn học dân
gian…

* Đối với sách giáo khoa cột mục đăng ký vào số ngắn gọn hơn; nên ta
chọn : Nhập Sách Giáo Khoa. Khi Click chuột vào  Nhập Sách Giáo
Khoa, chương trình sẽ dấu những cột không cần thiết để ta dể nhập liệu.
2.4. Menu In Biểu Mẫu Sổ Sách :
- In Sổ Cá Biệt (sách tham khảo).
- In Sổ Cá Biệt _GV (sách nghiệp vụ giáo viên).
- Sổ Đăng Kí Sách Giáo Khoa.
- In Phích Mô tả Theo Tên sách.
- In Phích Mô Tả Theo Tên Tác Giả.
- In Phích Mô Tả Nhiều tác Giả (sách có 5 tác giả trở lên).
- In Phích T/G Dịch Thuật (sách dịch từ tiếng nước ngoài, tuyển chọn).
- Sổ Đăng Ký Tổng Quát.

- In Nhãn Sách.
Phích mô tả theo tên sách.

người đã mượn để khi bạn đọc đưa giấy yêu cầu mượn số sách đã có
người mượn, ta khỏi mất công tìm. Biết được số sách đã mượn và trả
trong ngày. 01-09-2011
30
-
09
-
2011
- Thống Kê Bạn Đọc : có thể thống kê số lượng bạn đọc trong từng
tháng hoặc theo thời gian mà bạn yêu cầu.
Ví dụ : Ta muốn biết số lượng bạn đọc : Tu Ngay
Đến ngày 30-09-2010 : Den Ngay
- Kiểm Kê Kho Sách _ GK : tương tự như kiểm kê sách tham khảo và
các loại khác. Chỉ khác ở sách tham khảo kiểm kê theo số cá biệt còn
sách giáo khoa theo môn loại để dễ tổng hợp, báo cáo.

- Khi kiểm kê xong chương trình sẽ lưu ra 1 file kiểm kê, số liệu mới sẽ
cập nhật, loại trừ những sách đã xuất kho khi in sổ sách và báo cáo
mới.
- Lưu ý : Tính thống nhất và toàn vẹn dữ liệu :
+ Số liệu trong sổ cá biệt các loại sách phải ăn khớp với số liệu trong sổ
tổng quát;
sau đây là : Số liệu tổng hợp kho sách thư viện Nguyễn Trãi đến ngày 30-
06-2011 :

a) Số liệu tổng hợp trong sổ cá biệt
b) Số liệu tổng hợp trong sổ tổng quát
II) LỜI KẾT :
Chương trình viết ra do nhu cầu công tác quản lý thư viện, tuy nhiên
không thể tránh khỏi những sai sót rất mong được sự góp ý của quý
cấp trên và các bạn đồng nghiệp.