Đau mặt do dây thần
kinh số V
Đau dây thần kinh số V (còn gọi là đau dây sinh ba), là
chứng đau ở vùng da mặt, thường gặp ở người phụ nữ
tuổi 50 trở lên, ít gặp ở người dưới 30 tuổi.
Nguyên nhân nào dẫn đến đau dây thần kinh số V?
Cho đến nay khoa học chưa xác
định được nguyên nhân rõ ràng
gây đau dây thần kinh số V. Một
số nghiên cứu cho thấy các yếu tố
liên quan là: sang chấn mạn tính
do tai nạn hay phẫu thuật làm tổn
hại dây thần kinh V; đoạn bắt đầu
đi ra khỏi sọ cho đến tận cùng ở
da mặt bị mất lớp vỏ bảo vệ và
dẫn truyền myelin; do bệnh hệ
thống như Lupus ban đỏ, xơ hóa
hệ thống; bệnh Zona, khi có kích
thích chạm vào thì đau tăng lên nhưng đau sẽ giảm và hết
khi hết triệu chứng bệnh Zona; nhiễm khuẩn giang mai;
bệnh tiểu đường làm tổn thương các mạch máu nuôi
dưỡng dây V làm rối loạn dẫn truyền; có sự thay đổi hóa
sinh ở ngay trong dây thần kinh; có mạch máu bất thường,
Ba vùng chịu sự chi
phối của 3 nhánh thần
kinh số V.
khối u đè lên dây thần kinh; stress đột ngột gây lo lắng
quá mức trên cơ địa có tổn thương thần kinh; chụp cộng
hưởng từ chất lượng cao, thấy có u lành ở trong não, hoặc
có bệnh mảng xơ rải rác do một mạch máu nhỏ chèn ép
vào vùng rễ của dây thần kinh số V tại thân não

thường đè lên dây thần kinh; loại bỏ hạch hoặc nhánh dây
thần kinh sinh ba bằng nhiệt, nhưng sau đó bệnh nhân sẽ
tê bì vùng chi phối của nhánh dây thần kinh; Phẫu thuật
giải áp vi mạch là mổ vào trong sọ để cắt bỏ hoặc tách rời
mạch máu gây cơn đau dây V.
- Dùng tần số bức xạ xuyên qua da cắt bỏ hạch: Sử dụng
một kim đặc biệt, đâm xuyên qua mặt để tới được hạch
của dây V nằm sâu trong khối các xương sọ - mặt, rồi
phóng bức xạ tần số cao qua đầu kim, bức xạ này sinh
nhiệt để hủy diệt một cách chọn lọc các rễ con của dây V
trước khi nó nhập vào trong hạch của dây V ở trong khe
gọi là khe Meckel. Nhược điểm của phương pháp này là
bệnh nhân tuy hết đau nhưng lại bị tê ở mặt, và bác sĩ
cũng không có khả năng điều chỉnh chính xác mức độ gây
hủy diệt rễ dây V; có khoảng 20% bệnh nhân bị cảm giác
tê và thêm cảm giác nóng bỏng hay rần rần như kiến bò;
khoảng 0,3% bệnh nhân bị cảm giác nóng bỏng, đau
không chịu được, đau nặng hơn trước khi làm thủ thuật;
Đôi khi mất cảm giác nhánh 1 của dây V và mất luôn cảm
giác ở giác mạc, gây loét giác mạc, rối loạn thị lực.
- Dùng hóa chất tiêu hủy dây thần kinh: Dùng kim xuyên
qua da mặt bơm glycerol tiêu hủy dây thần kinh, cần gây
mê để vô cảm; biến chứng tê mất cảm giác da mặt sau khi
làm thủ thuật ít hơn so với phương pháp trên nhưng lại có
khả năng biến chứng viêm màng não; khả năng bị tái phát
cũng cao hơn so với dùng sóng bức xạ; Ưu điểm là có thể
dùng lặp đi lặp lại nếu chưa đạt yêu cầu, và biến chứng ít
khó chịu hơn.
- Phẫu thuật bức xạ bằng dao gamma: Hướng các chùm
tia bức xạ gamma vào vị trí cần hủy diệt nằm sâu trong