Kỹ thuật trồng cây song mật Tên Việt Nam: Song mật
Tên khoa học: Calamus platyacanthus Warb. ex Becc
Họ: Cau (Arecaceae)

1. Mô tả hình thái
Song mật là cây thân leo, thân khí sinh mọc thành cụm nhưng rất ít cây, có cụm chỉ có một
thân khí sinh.Thân khí sinh không phân nhánh, có thể dài 30-40m, thậm chí đến 100m ở nơi rừng
già. Thân khí sinh có thể đứng thẳng đến độ cao 4-5m thì cần chỗ dựa để leo lên cao hơn. Thân khí
sinh chia lóng và đốt, lóng dài 10-25cm, đường kính 2,5-4cm, đốt hơi nổi. Thân khí sinh khi non
mầu trắng ngà, khi già mầu xanh xám.
Thân ngầm có hình như củ hành, phía ngoài được bao bọc bởi các bẹ lá dày mầu trắng hay
vàng nhạt, phía giữa thân ngầm là đỉnh sinh trưởng nơi sinh ra thân khí sinh. Thân ngầm có xu
hướng ăn nổi trên mặt đất. ở cây 6-7 tuổi chồi mầm xuất hiện giữa các gốc rễ lớn, chồi cong và
hướng lên phía trên sát với cây mẹ. Rễ Song mật thuộc loại rễ chùm, mọc xung quanh thân ngầm,
khá mập, phía ngoài được bao bằng lớp vỏ mềm mầu trắng ngà, bên trong có lõi cứng mầu đen, rễ
cấp hai kém phát triển.
2

Lá đơn, khi mới nảy mầm lá có hình kim nhọn, lá cây 1-2 tuổi đầu phiến lá chẻ sâu thành
hai thuỳ hình bầu dục, đầu lá có túm lông tím, dài 15-20cm rộng 8-10 cm; ở cây trưởng thành lá xẻ
lông chim, gần giống lá dừa, dài 2,5m, mang 20-38 thuỳ lớn, đầu lá có roi dài với nhiều vuốt dùng
bám vào giá thể để vươn lên cao. Thuỳ lá mọc thành cụm 2-6 thuỳ lá, cách nhau 15-20cm, hình
thuẫn, dài 40cm rộng 7cm, mép có gai, mặt trên phiến lá có nhiều gai mảnh. Bẹ lá hình ống mầu
xanh bao ngoài, thân khí cây non bẹ lá không gai, khi được 2-3 tuổi, bẹ lá bắt đầu có gai và cây
trưởng thành trên bẹ lá có nhiều gai to mầu vàng, mọc lật ngược về phía gốc. Bẹ lá cây non không
có khuỷu, lá cây trưởng thành có khuỷu lớn mầu vàng. Thìa lìa ở lá non hình ống, cao 4cm trên
mặt có lông hung, phía gốc có gai. Khi lá già, thìa lìa bị rách ra, đầu và mặt ngoài mang lông cứng.
Song mật là cây đơn tính khác gốc, hoa đực và hoa cái ở trên các cây khác nhau. Hoa tự

được dùng làm bàn ghế, thay thế dây cáp làm cầu treo nhỏ cho vùng núi, cốn bè mảng. Song mật
là một trong những loài song mây có giá trị nhất của nước ta, được thị trường trong nước và quốc
tế ưa chuộng.
4. Đánh giá rừng trồng
4.1. Tạo cây con
* Sử lý hạt giống: Bùi Kim Bình, Vũ Văn Dũng, Trần Quang Việt, Nguyễn Quang Khải đã
có những thí nghiệm về sử lý hạt giống Song mật trước khi gieo. Các tác giả đều thấy rằng hạt
được sử lý bằng axit sulfuric nồng độ 3-8% trong thời gian 5 phút sau đó rửa sạch rồi đem gieo
cho kết quả hạt nảy mầm nhanh nhất và có tỷ lệ nảy mầm cao nhất. Những nơi không có điều kiện
áp dụng biện pháp trên có thể dùng phương pháp ngâm hạt trong nước nước nóng 40-45
0
C (2 sôi,
3 lạnh) trong 12 tiếng , rửa sạch chua rồi đem gieo cũng cho kết quả khá tốt.
4

* Chăm sóc cây con trong vườn ươm: Cần làm giàn che với chiều cao 0,5m, độ tàn che là
0,5 - 0,7. Cây mạ sau khi được cấy vào bầu cần được tưới nước hàng ngày. Sau khi cây bén rễ, cứ
10 ngày 1 lần tưới phân đạm (0,05%) hoặc nước giải pha loãng 10 ngày 1 lần cho kết quả tốt.
Chú ý theo dõi phát hiện bệnh thường gặp trong vườn ươm của Song mật là thối nhũn thân
và cổ rễ. Khi phát hiện bệnh cần nhổ bỏ cây bị bệnh và phun thuốc Validacine nồng độ 2% hàng
tuần.
* Tạo cây con bằng phương pháp nuôi cấy mô, tế bào: Đã được nghiên cứu thí nghiệm, các
tác giả nhận thấy có thể tạo cây con Song mật bằng phương pháp nuối cấy mô nhưng cho đến nay
chưa đưa ra được qui trình và cần được nghiên cứu tiếp.
4.2. Trồng rừng
Trần Quang Việt đã có nghiên cứu ảnh hưởng của tuổi cây con đem trồng đến sinh trưởng
như sau:

Tình hình sinh trưởng
Sau 9 tháng Sau 15 tháng

Đường
kính
gốc
(cm)
Chiều
cao
(cm)
Dài
phiến
lá (cm)

Đường
kính
gốc
(cm)
Chiều
cao
(cm)
Dài
phiến
lá
(cm)
Đườn
g
kính
gốc
(cm)
Chiều
cao
(cm)

21.59
33.23
27.96
34.2
33.32

Nghiên cứu của Trần Quang Việt về sinh trưởng của Song mật ở tàn tre khác nhau tại một số địa
phương cho kết quả sau:
Tình hình sinh trưởng
Địa điểm
6 tháng tuổi 9 tháng tuổi 15 tháng tuổi
7

H (cm) P.lá (cm) H (cm) P.lá (cm) H (cm) P.lá (cm)
Cầu Hai
Tàn che 0.6-0.7

18.2

17.1

32.45

22.07

56.88

26.91
Ba Rền
Tàn che 0.3-0.4

44.5

26.2

Từ các kết quả trên cho thấy Song mật sinh trưởng chậm trong giai đoạn đầu. Cần chú ý
chăm sóc và mở tán thích hợp kịp thời, tránh để lá cây rừng rụng lấp ngọn cây. Sau khi trồng 1-2
năm phải mở sáng cho cây, giảm độ tàn che xuống 0,3-0,4 thì Song mật mới sinh trưởng tốt được.
* Chăm sóc rừng trồng: Sau khi trồng phải đặc biệt chú ý trong 1-2 năm đầu thường xuyên
luống phát dây leo, cỏ dại, nhặt lá rụng lấp ngọn, sới nhẹ đất quanh gốc, tránh lấp đất vào ngọn
cây, gây ảnh hưởng đến sinh trưởng.
4.3. Khai thác.
8

Hiện nay Song mật được khai thác chủ yếu là ở các khu rừng tự nhiên và mang tính chất
khai thác tận dụng triệt để dẫn đến giảm sản lượng.
Chưa có quy trình kỹ thuật khai thác Song mật, một số chú ý khi khai thác Song mật là:
+ Chặt chọn từng cây, có chiều dài tối thiểu từ 5m trở lên
+ Thời vụ thích hợp là vào đầu mùa khô
+ Chặt sát gốc, cắt bỏ ngọn lá và bóc hết bẹ lá trên thân trước khi phơi khô.
+ Hong phơi khô kịp thời, sử lý chống mốc.

5. Khuyến nghị
- Song mật là cây có giá trị kinh tế cao, là nguyên liệu không thể thiếu của sản xuất hàng thủ công
mỹ nghệ. Song mật trong tự nhiên hiện đang bị khai thác quá mức, cần tăng cường bảo vệ và
khuyến khích gây trồng.
- Song mật là loài cây trồng thích hợp với khí hậu vùng Tây Bắc nhưng cũng có thể trồng được ở
mộ số nơi như Thanh Hoá, Quảng Bình, Kon Tum, nơi có điều kiện độ ẩm cao, độ tàn che dưới
0,5, tốt nhất là đất phong hoá từ đá vôi có pH hơi chua đến trung tính.
- Nên trồng cây con 2 tuổi có chiều cao trên 30cm.
- Trồng Song mật với qui mô nhỏ nơi ven suối, vườn nhà thường cho kết quả tốt.