Kỹ thuật nhân giống vô tính cây Tre tàu (Sirocalamus aff latiflorus McClure) ở
Nam bộ
Phùng Cẩm Thạch, Hoàng Chương
Nguyễn Bội Quỳnh, Trần văn Hải
Phân Viện Khoa học Lâm Nghiệp Nambộ
Viện Khoa học Lâm Nghiệp Việt Nam
Tre tàu (Sirocalamus aff latiflorus McClure) là một loài cây có giá trị trong tập
đoàn các loài cây trồng rừng ở nhiều tỉnh thuộc miền Nam Trung bộ và miền Đông
Nambộ của nước ta. Trong các mô hình ở qui mô hộ gia đình, cây tre tàu lại càng
có ý nghĩa đặc biệt vì trồng tre mang lại hiệu quả kinh tế nhanh hơn nhiều loài cây
lâm nghiệp và công nghiệp khác. Ngoài những giá trị chung của các loài tre trúc
như bảo vệ đất, chống xói mòn, hạn chế dòng chảy trong mùa mưa, tre tàu còn có
một số giá trị riêng rất đáng qúy là: Măng tre tàu làm thực phẩm ở dạng tươi sống
hoặc qua chế biến với kỹ thuật khác nhau đều có giá trị thương phẩm rất cao cả ở
thị trường trong nước cũng như xuất khẩu; thân tre tàu có thể dùng chế biến
nguyên liệu giấy, làm vật liệu xây dựng, chế biến ván ép, tăm, đũa, chiếu và các
đồ gia dụng khác. Song, với kỹ thuật trồng bằng giống gốc theo truyền thống cũ
thì không thể đủ giống để gây trồng rộng rãi loài tre này.
Việc nghiên cứu xây dựng quy trình kỹ thuật nhân giống mới bằng mô - hom
nhằm nâng cao hệ số nhân giống, tạo được nguồn giống mới nhanh nhiều, thay thế
kỹ thuật nhân giống cũ sẽ là một động lực thúc đẩy việc phát triển cây tre tàu một
cách hữu hiệu, cung cấp được giống cây tre tàu với quy mô lớn nhằm phục vụ cho
nhu cầu giống cây để gây trồng hàng năm.
1. Đặc điểm sinh thái cây tre tàu
- Tre tàu thuộc nhóm thân ngầm hợp trục (thân ngầm dạng củ), các thân khí sinh
mọc thành cụm, cao 13 - 15m, có nơi 20 - 25m, đờng kính thân 10 - 14cm, ngọn
thân cong. Thân màu xanh lục thẫm, mo thân lớn, bao kín gần hết gióng thân, màu
xanh lục vàng đến hung vàng, lá tre có kích thước rất thay đổi, dài từ 11-42cm,
rộng từ 3-9cm.
- Tre tàu được trồng từ độ cao 1 –2m tới 700 – 800m so với mặt biển. Tre tàu ưa
khí hậu nóng ẩm (biên độ từ 22 – 30

trong vườn ươm 2 - 3 tháng cây đủ tiêu chuẩn trồng rừng.
- Cách thứ hai:
Cách chiết này cũng tương tự như cách thứ nhất, chỉ khác là cây mẹ để chiết cành
vẫn để nguyên không cưa nửa thân kéo rạp xuống, mà cưa 1/ 2 gốc cành chét định
chiết.
* Xác định giá thể chiết và các chất điều hòa sinh trưởng
- Giá thể: Sơ dừa tơi, tưới ẩm bằng dung dịch KTR 100ppm là cho kết qủa tốt
nhất.
- Chất điều hòa sinh trưởng: KTR dạng công nghiệp cho kết qủa tốt nhất về tỷ lệ ra
rễ và giá thành.

3. Nhân giống bằng kỹ thuật giâm hom cành chét

Từ các kết quả thí nghiệm, bước đầu có thể kết luận là kỹ thuật giâm hom tre tàu
thành công với hệ số nhân giống cao theo công nghệ giâm hom như sau:
* Mùa vụ giâm hom
Mùa vụ giâm hom tốt nhất là vào cuối mùa khô (cuối tháng 2 đến tháng 4), trùng
với thời điểm tre tàu bắt đầu chuyển vào mùa sinh trưởng và sinh măng. Hom
giâm vào mùa này tỷ lệ thành công từ 76 - 85%, các tháng khác trong năm tỷ lệ
thành công thấp hoặc thất bại hoàn toàn.
* Tuổi của cành hom
Tuổi của hom giâm lệ thuộc chặt chẽ vào tuổi của cành chét tạo hom. Chỉ có cành
chét ở tuổi bánh tẻ mới cho hom đâm chồi và ra rễ. Các hom lấy từ cành chét tuổi
non khi giâm cho ra rễ nhiều và khá dễ dàng, song không nảy chồi và chết lụi dần,
trong khi đó hom ở tuổi già lại đâm chồi khá mạnh nhưng không ra rễ nên cũng bị
chết khô dần (Thí nghiệm đối chứng: nếu chọn hom kỹ, đúng tuổi không cần chất
điều hòa sinh trưởng cũng ra rễ 95%, song rất khó lấy được nhiều hom).
* Chất điều hòa sinh trưởng
Kết qủa khảo nghiệm cho thấy: Hom được xử lý bằng IAA nồng độ 100ppm hoặc
Atonic nồng độ 1/3000 tốt hơn so với các loại khác (IAA: 84 - 95%, Atonic: 73 -