Nokia cái tên rất thân quen, mà khi nhắc đến hẳng ai cũng biết là thương hiệu của một hãng
sản xuất điện thoại di đông. Với sự xuất hiện ở hầu hết các nước trên thế giới thì ông trùm điện
thoại di động càng khẳng định tên tuổi hơn nữa. Nếu như 2007 là thời hoàng kim, lúc bấy giờ
thương hiệu nokia đang đứng trên đỉnh cao của sự thành công với hơn 40% thị phần thì năm 2014
lại rơi vào thung lủng của sự thất bại mà không có cơ hội phục hồi. Điều đó thể hiện qua thương vụ
Microsoft thâu tóm thành công bộ phận sản xuất thiệt bị di động của Nokia với giá 7,2 tỷ USD.
Nokia tiền thân là một xưởng bột giấy, sau đó mua lại một công ty cao su chuyên sản xuất
giày và lốp xe. Tiếp đó, Nokia gia nhập vào mảng thiết bị điện tử, viễn thông. Khi thị trường viễn
thông bùng nổ vào đầu thập niên 1990, Nokia bán mảng thiết bị điện tử, tập trung vào điện thoại di
động, thiết bị mạng và trở thành thương hiệu điện thoại di động số 1 thị trường.
Vinh quang nào rồi cũng qua đi nhường ngôi lại cho một kẻ khác mạnh hơn. Năm 2007,
Apple đã cho ra mắt sản phẩm Iphone thu hút được sự quan tâm mạnh mẽ của người tiêu đùng.
Hàng loạt các hãng khác như Samsung, HTC cũng bắt đầu tham gia vào vào sản xuất sản phẩm
đang rất có tiền năng phát triển này. Nokia dần trở nên mất phong độ song vẫn giử vị trí dẫn đầu
đến hết năm 2010. Năm 2011, Nokia đã khiến giới đầu tư sửng sốt khi công bố kết quả kinh doanh
cuối năm: doanh số smartphone bán được giảm từ 24.2 triệu chiếc xuống 16,7 triệu chiếc, và liền
sau giá trị cổ phiếu Nokia năm 2012 rơi với tốc độ khủng khiếp thể hiện bi quan của nhà đầu tư :
cổ phiêu bị mất đến 97% so với năm 2000. Nokia đã bị mất thì phần vào tay các đối thủ đi sau như
Iphone của Apple hay Galaxy của Samsung, cái tên Nokia bỗng chốc nên mờ nhạt trong tâm trí của
người sử dụng điện thoại công nghệ cao. Samsung đã trở thành cái tên thay thế cho Nokia về vị trí
dẫn đầu.
Thành công nào cũng cần có nổ lực, thất bại nào cũng có nguyên nhân. Vậy nguyên nhân
thất bại của Nokia là gì?
Ma trận SWOT của công ty Nokia.
Điểm mạnh (S)
- Có lợi thế về thương hiệu.
- Sản phẩm đa dạng.
- Dịch vụ chăm sóc khách hàng tốt.
- Chuỗi cung ứng tốt.
- Bộ phận R&D được đầu tư.
- Nguồn lực tài chính mạnh.
Các yếu tố bên ngoài Trọng số Điểm Điểm trọng số
Tình hình chính trị. 0.15 3 0.45
Lạm phát. 0.05 2 0.1
Thay đổi tỷ giá. 0.05 3 0.15
Thay đổi xu hướng công nghệ. 0.15 2 0.3
Xuất hiện nhiều nhà cạnh tranh. 0.15 1 0.15
Sở thích người tiêu dùng thay đổi. 0.2 3 0.6
Chính sách hỗ trợ của nhà nước. 0.05 1 0.05
Tính khắc khe của thị trường(Mỹ, Nhật, ) 0.15 2 0.3
Chính sách thuế tại các nước trong thị trường. 0.05 3 0.15
Tổng: 1 2.25
Ma trận hình ảnh cạnh tranh.
Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng
cạnh tranh
Tầm
quan
trọng
Nokia Apple Samsung
Hệ số
phân
loại
Điểm
quan
trọng
Hệ số
phân
loại
Điểm
quan
trọng
đó, hệ điều hành iOS đã có 35.000 ứng dụng trên AppStore và Android đang dẫn đầu với 200.000
ứng dụng ở Android Market, còn số lượng ứng dụng mà Meego cung cấp chỉ khoảng vài trăm -
một con số quá khiêm tốn để gây được sự chú đối với người tiêu dùng thích sử dụng hàng công
nghệ cao. Hơn thế nữa nó còn có một thứ “vũ khí” lợi hại khác là Apple Store, nơi “trói chân”
khách hàng trong thế giới ứng dụng chỉ hoạt động duy nhất trên nền hệ điều hành iOS. Còn
Android với ưu thế tính năng, lựa chọn tùy biến và độ mở, người dùng sẽ không bị giới hạn tải
ứng dụng từ kho ứng dụng đặc biệt là sử dụng miễn phí đã được Samsung, HTC chọn lựa. Ngay
cả Sony cũng đã sử dụng hệ điều hành Android. Đến hết năm 2012, hệ điều hành Android đã có
mặt ở 452 triệu smartphone, chiếm 66% thị phần. Hệ điều hành Symbian chỉ có 19 triệu
smartphone, chiếm 3% thị phần. “Món quà” cho Samsung khi chọn Android chính là danh hiệu
“hãng smartphone số 1 thế giới” hiện nay.Apple tự xây dựng hệ điều hành iOS , SamSung- HTC
và các đối thủ chọn Android do Google cung cấp, cả hai đều đã thành công. Vậy tại sao chỉ Nokia
là thất bại?
Thời điểm đó MeeGo đang ở trong thời kì “sơ sinh” và nếu nhận được sự chú ý của các lập
Trình viên, tương lai của MeeGo vẫn có thể trở nên sáng lạng. Tuy nhiên với một thị trường đã
định hình xong xuôi, việc chen chân của một nền tảng mới là điều rất khó khăn vì khi chuyển việc
viết ứng dụng từ một nền tảng như Android chẳng hạn, sang MeeGo thì lập trình viên sẽ phải phải
học lại tất nhiều. Và là không phải ai cũng hứng thú với việc phải tìm hiểu tất cả lại từ đầu. Lý do
các lập trình viên sẵn sàng bỏ công bỏ sức học các viết App trên Android đó là vì Android “MỞ”
đối chọi với iOS “ĐÓNG”. Còn MeeGo có lẽ sẽ rất khó có thể lôi kéo các lập trình viên rời bỏ
Android hay iOS để quay sang viết ứng dụng cho HĐH này vì chẳng có một lý do gì đảm bảo sự
thành công của MeeGo.
Rõ ràng thị trường luôn có xu hướng “chuẩn hóa” xoay quanh 1, 2 hệ điều hành trung tâm,
giống như cách mà thị trường PC đã làm với Windows và bây giờ là thị trường smartphone xoay
quanh iOS cùng với Android. Việc “chuẩn hóa” giúp các lập trình viên tập trung trí tuệ của mình
vào việc phát triển ứng dụng dành cho một hệ điều hành thay vì phải phân tán sức lực ra 3, 4 nền
tảng khác nhau.
Đồng thời việc “chuẩn hóa” cũng giúp người sử dụng dễ dàng hơn trong việc chọn mua
thiết bị cũng như sử dụng các thiết bị đó. Thử tưởng tượng nếu bạn sử dụng một chiếc Macbook
trong một công ty toàn là PC, có lẽ bạn sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc kết nối cũng như chia
giảm 85%, thị phần điện thoại giảm từ 23,4% xuống còn 14,8%, trong khi thị
phần smartphone cũng giảm từ 11,7% xuống còn 8,8%. Nokia thất bại hoàn toàn trong phi vụ hợp
tác này.
Sự thất bại của Nokia còn do tình trạng chia rẽ nội bộ. Không có người giám sát và các nhà thầu
phụ đua nhau “ăn chặn” bằng cách thay thế các chuyên gia bằng nhân sự có năng lực kém hơn. Sau
một thời gian, quy mô của nhóm phát triển này ngày một mở rộng, tỷ lệ thuận với tệ quan liêu
trong đó. Kết quả là sản phẩm cuối cùng không được hoàn chỉnh, thậm chí còn gặp nhiều vấn đề
về chất lượng, từ lập trình cho đến các tính năng chọn lọc.
Nokia một tên tuổi lớn trong lĩnh vực sản xuất điện thoại đi động đã hoàn toàn thất bại. Nói
theo cảm tính của một số người thì Nokia đã ngủ quên quá lâu trên chiến thắng, điếu đó không tốt
chút nào đối với người dẫn đầu nói riêng và các doanh nghiệp nói chung. Bài học thật sự ở đây là
không nên theo đuổi thị trường mà hãy dẫn dắt thị trường theo xu hướng mới mà doanh nghiệp đưa
ra.