Dự Phòng Thiếu Máu, Dinh Dưỡng Ở
Phụ Nữ

Thiếu máu do thiếu sắt là vấn đề có ý nghĩa
trong sức khoẻ cộng đồng ở nước ta do khẩu
phần ăn của gia đình thường nghèo sắt, nhất là
sắt nguồn gốc động vật.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, thiếu máu dinh dưỡng
là tình trạng bệnh lý xảy ra khi hàm lượng Hemoglobin (Hb) trong máu
xuống thấp hơn bình thường do thiếu một hay nhiều chất dinh dưỡng cần
thiết cho quá trình tạo máu. Thiếu máu do thiếu sắt là loại thiếu máu dinh
dưỡng hay gặp nhất, có thể kết hợp với thiếu acid folic, nhất là trong thời kỳ
có thai. Các loại thiếu máu dinh dưỡng khác như thiếu vi- tamin B12,
piridoxin (B6) và đồng thì ít gặp hơn. Các đối tượng thường bị đe dọa thiếu
máu dinh dưỡng là trẻ em, học sinh, phụ nữ tuổi sinh đẻ và nhất là phụ nữ có
thai. Cuộc điều tra toàn quốc về thiếu máu dinh dưỡng năm 1995 cho thấy
thiếu máu dinh dưỡng là vấn đề có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng quan trọng ở
nước ta. Tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ mang thai là 52,7%, đã giảm xuống còn
32,4% năm 2000. Cuộc điều tra đã xác định thiếu máu do thiếu sắt đóng vai
trò chủ yếu ở nước ta do khẩu phần ăn của gia đình thường nghèo sắt, nhất là
sắt nguồn gốc động vật.

Nguyên nhân của thiếu máu thiếu sắt ở phụ nữ mang thai

Nhu cầu sắt cao ở thời kỳ mang thai
Sự hiểu biết nhu cầu sắt của cơ thể cũng như giá trị sinh học của sắt trong
thức ăn sẽ giúp chúng ta giải thích vì sao một số đối tượng như phụ nữ có
thai, phụ nữ lứa tuổi sinh đẻ, trẻ em đang phát triển lại có nguy cơ cao về
thiếu máu dinh dưỡng.

Nguồn sắt trong thức ăn và các yếu tố ảnh hưởng tới hấp thu sắt

lao động của những người bị thiếu máu thấp hơn hẳn những người bình
thường. Khi tình trạng sắt được cải thiện thì năng suất lao động cũng tăng
lên rõ rệt. Người ta cũng nhận thấy tình trạng thiếu sắt tiềm tàng (chưa có
biểu hiện thiếu máu) cũng làm giảm khả năng lao động.

Ảnh hưởng tới thai sản
Thiếu máu tăng nguy cơ đẻ non, tăng tỷ lệ mắc bệnh và tử vong của mẹ và
con. Những bà mẹ bị thiếu máu có nguy cơ đẻ con nhẹ cân và dễ bị chảy
máu ở thời kỳ hậu sản; và lại sinh ra những đứa con có tình trạng dự trữ sắt
thấp. Vì vậy người ta đã coi thiếu máu thiếu sắt trong thời kỳ thai nghén là
một đe dọa sản khoa (WHO ước tính thiếu máu đóng góp tới 26% nguyên
nhân tử vong của mẹ sau sinh).

Phòng chống thiếu máu dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, phụ nữ lứa
tuổi sinh đẻ

Bổ sung viên sắt, và acid folic cho phụ nữ mang thai
- Bổ sung viên sắt cho bà mẹ có thai: Bên cạnh chế độ ăn đa dạng thực phẩm
để góp phần cung cấp sắt và acid folic việc bổ sung có thể tiến hành ngay
khi bà mẹ có thai đến khám lần đầu và đều đặn suốt thời gian mang thai cho
tới sau khi sinh 1 tháng. Liều bổ sung là 60 mg sắt nguyên tố (1 viên/ngày)
hàng ngày, thường kèm theo cả acid folic 250mcg/ngày.
- Phụ nữ tuổi sinh đẻ: Liều bổ sung là 60 mg sắt nguyên tố (1 viên/tuần)
thường kèm theo cả acid folic 250mcg.
- Nên uống viên multi-vitamin-khoáng chất có chứa sắt+acid folic tốt hơn là
chỉ dùng viên sắt+acid folic.

Biện pháp cải thiện chế độ ăn
Cải thiện bữa ăn của phụ nữ mang thai, lựa chọn các thức ăn động vật giàu
sắt: gan động vật, thịt các loại, tiết; thức ăn thực vật giàu sắt, giàu vitamin C,