Tiết :13-14-15.
BÀI TẬP VỀ TẠO LẬP VĂN BẢN.
BÀI TẬP VỀ PHÂN TÍCH, CẢM THỤ CA DAO.
A. Mục tiêu cần đạt:
Rèn luyện cho học sinh việc tạo lập văn bản với 4 bước quan trọng: định
hướng - bố cục - diễn đạt - kiểm tra.
Biết cách cảm thụ 1 bài ca dao.Thấy được cái hay, cái đẹp của thơ ca dân
gian. Học tập & đưa hơi thở của ca dao vào văn chương.
B. Hoạt động dạy và học:
Tiết 13: Bài tập về tạo lập văn bản
Bài tập 1: Hãy kể lại: “Cuộc chia tay của những con búp bê” trong đó nhân
vật chính là Vệ Sĩ & Em Nhỏ.
* Gợi ý:
1. Định hướng.
- Viết cho ai?
- Mục đích để làm gì?
- Nội dung về cái gì?
- Cách thức như thế nào?
2. Xây dựng bố cục.
MB:
Giới thiệu lai lịch 2 con búp bê: Vệ Sĩ- Em Nhỏ.
TB:
-Trước đây 2 con búp bê luôn bên nhau cũng như hai anh em cô chủ, cậu chủ
- Nhưng rồi búp bê cũng buộc phải chia tay vì cô chủ & cậu chủ của chúng
phải chia tay nhau, do hoàn cảnh gia đình
Trước khi chia tay, hai anh em đưa nhau tới trường chào thầy cô, bạn bè.
- Cũng chính nhờ tình cảm anh em sâu đậm nên 2 con búp bê không phải xa
nhau.
KB:
Cảm nghĩ của em trước tình cảm của 2 anh em & cuộc chia tay của những
con búp bê.

theo các bước đã học.
Tiết 14-15:
Bài tập phân tích cảm thụ ca dao
* Phương pháp cảm thụ một bài ca dao.
1. Đọc kĩ nhiều lượt để tìm hiểu nội dung (ý).
2. Cách dùng từ đặt câu có gì đặc biệt.
3. Tìm những hình ảnh, chi tiết có giá trị gợi tả.
4. Tìm hiểu và vận dụng một số biện pháp tu từ (Đặc biệt là ý và từ trong ca
dao).
5. Cảm nhận của em về cả bài.
Bài tập 1: Hãy phân tích & tìm hiểu cái hay, cái đẹp của bài ca dao sau:
Râu tôm nấu với ruột bầu.
Chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon.
a. Tìm hiểu:
- Râu tôm, ruột bầu là 2 thứ bỏ đi.
- Bát canh ngon:Từ ngon có giá trị gợi cảm.
- Cảm nghĩ của em về cuộc sống nghèo về vật chất nhưng đầm ấm về tinh
thần.
b. Tập viết:
* Gợi ý: Râu tôm- ruột bầu là 2 thứ bỏ đi.Thế mà ở đây hai thứ ấy được nấu
thành một bát canh “ngon” mới tuyệt & đáng nói chứ. Đó là cái ngon & cái hạnh
phúc có thực của đôi vợ chồng nghèo thương yêu nhau. Câu ca dao vừa nói được
sự khó khăn thiếu thốn cùng cực,đáng thương vừa nói được niềm vui,niềm hạnh
phúc gia đình đầm ấm, tuy bé nhỏ đơn sơ, nhưng có thực & rất đáng tự hào của đôi
vợ chồng nghèo khổ khi xưa. Cái cảnh chồng chan, vợ húp thật sinh động & hấp
dẫn. Cái cảnh ấy còn được nói ở những bài ca dao khác cũng rất hay :
Lấy anh thì sướng hơn vua.
Anh ra ngoài ruộng bắt cua kềnh càng.
Đem về nấu nấu, rang rang.
Chồng chan, vợ húp lại càng hơn vua.

Hình ảnh ấy tượng trưng cho cô gái đang tuổi dậy thì căng đầy sức sống. Hình
ảnh ngọn nắng thật độc đáo. Có người cho rằng đã có ngọn nắng thì cũng phải có
gốc nắng & gốc nắng là mặt trời vậy.
Bài ca dao quả là 1 bức tranh tuyệt đẹp & giàu ý nghĩa.
Bài tập 3: Tình thương yêu, nỗi nhớ quê hương nhớ mẹ già của những người
con xa quê đã thể hiện rất rõ trong bài ca dao. Em hãy cảm nhận & phân tích.
Chiều chiều ra đứng ngõ sau.
Trông về quê mẹ, ruột đau chín chiều.
* Gợi ý: Bài ca dao cũng nói về buổi chiều, không chỉ một buổi chiều mà là
rất nhiều buổi chiều rồi: “Chiều chiều ”. Sự việc cứ diễn ra, cứ lặp đi lặp lại “ra
đứng ngõ sau”. . .“Ngõ sau” là nơi vắng vẻ. Câu ca dao không nói ai “ra đứng ngõ
sau”, ai “trông về quê mẹ. . . ”, nhân vật trữ tình không được giới thiệu cụ thể về
dáng hình, diện mạo nhưng người đọc, người nghe vẫn cảm nhận được đó là cô
gái xa quê, xa gia đình Nhớ lắm, nỗi nhớ vơi đầy, nên chiều nào cũng như chiều
nào, nàng một mình “ra đứng ngõ sau”, lúc hoàng hôn buông xuống để nhìn về
quê mẹ phía chân trời xa.
Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Càng trông về quê mẹ, người con càng thấy lẻ loi, cô đơn nơi quê người, nỗi
thương nhớ da diết khôn nguôi:
Trông về quê mẹ, ruột đau chín chiều.
Người con“trông về quê mẹ”,càng trông càng nhớ day dứt, tha thiết, nhớ khôn
nguôi. Bốn tiếng “ruột đau chín chiều” diễn tả cực hay nỗi nhớ đó.Buổi chiều nào
cũng thấy nhớ thương đau đớn. Đứng ở chiều hướng nào, người con tha hương
cũng buồn đau tê tái,nỗi nhớ quê, nhớ mẹ, nhớ người thân thương càng dâng lên,
càng thấy cô đơn vô cùng.
Giọng điệu tâm tình, sâu lắng dàn trải khắp vần thơ, một nỗi buồn khơi dậy
trong lòng người đọc bao liên tưởng về quê hương yêu dấu,về tuổi thơ.
Đây là một trong những bài ca dao trữ tình hay nhất, một đóa hoa đồng nội
tươi thắm mãi với thời gian.
Bài tập 4: Nói về cảnh đẹp nơi Thăng Long - Hà Nội, không có bài nào vượt