Người soạn: Trần Thị Nhung Ngày soạn: 10/10/2013
Lớp: N11- Văn B- K45 Ngày giảng: 14/10/2013
Tiết 70:
CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
NGUYỄN MINH CHÂU
I.Mục tiêu bài học.
1.Kiến thức:
- Cảm nhận được những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật.
Mỗi người trên cõi đời, nhất là người nghệ sĩ không nên nhìn đời và nhìn người một
cách đơn giản, trái lại cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách sâu sắc,
nhiều chiều. Nghệ thuật chân chính luôn luôn gắn liền với cuộc đời và vì cuộc đời.
- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật của tác phẩm: cách triển khai cốt
truyện sáng tạo, tình huống truyện độc đáo mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời
sống; chọn được điểm nhìn nghệ thuật đa chiều; ngôn ngữ nhân vật linh hoạt, sáng
tạo.
2.Kỹ năng .
- Kỹ năng chuyên môn: Đọc- hiểu truyện ngắn hiện đại
- Kỹ năng sống:
+ Tự nhận thức về cách tiếp cận và thể hiện hiện thực trong tác phẩm, về cảm hứng
thế sự và tấm lòng đầy ưu tư, trăn trở của nhà văn trước cuộc sống hiện tai, qua đó
rút ra bài học nhận thức về cuộc sống của mỗi cá nhân.
+ Tư duy sáng tạo: Phân tích, bình luận về cá tính sắc nét, về cách đặt vấn đề và giải
quyết vấn đề của nhà văn trong tác phẩm.
3.Thái độ:
- Ý thức đúng đắn về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời, giữa các mặt trong
cuộc sống.
- Tự khám phá cho mình cách nhìn nhận cuộc sống khách quan, đúng đắn.
II.Chuẩn bị bài học.
1.Phương tiện
- Giáo viên: SGK ngữ văn 12 tập 2, giáo án, sách giáo viên, tư liệu
- Học sinh: SGK ngữ văn 12 tập 2, vở ghi, vở soạn, tài liệu tham khảo.

thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lí
nhân sinh.
-Các tác phẩm tiêu biểu:
+ Cửa sông (TT,1967)
+ Dấu chân người lính(TT,1972)
+ Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành
( truyện ngắn 1983)
+ Bến quê( truyện ngắn 1985)
2. Tác phẩm
- Xuất xứ: Sáng tác tháng 8 năm 1983, lúc
đầu được in trong tập Bến quê. Đến năm
1987, được tách ra và xuất bản thành một
tập truyện ngắn khác.
- Chiếc thuyền ngoài xa là một tác phẩm
tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống từ
góc độ thế sự của nhà văn ở giai đôạn
sáng tác thứ 2
- Tóm tắt tác phẩm
Để có thể xuất bản một bộ lich nghệ
thuật về thuyền và biển một cách ưng ý,
trưởng phòng đề nghị nghệ sĩ nhiếp ảnh
Phùng đi thực tế chụp một bức ảnh cảnh
biển buổi sáng với sương mù. Anh đi đến
một vùng biển miền Trung vốn là chiến
trường cũ và nhân dịp này thăm lại tránh
án Đẩu người bạn chiến đấu năm xưa. Sau
mấy buổi sáng “ phục kích” Phùng đã
chụp được cảnh con thuyền lúc bình
minh- một bức tranh hài hòa và toàn bích.
H: Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà em hãy

-Bố cục 2 phần:
+ Phần 1: Từ đầu đến “ chiếc thuyền lưới
vó đã biến mất” : Hai phát hiện của người
nghệ sĩ.
+ Phần 2: Còn lại: Câu chuyện của người
đàn bà làng chài.
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Ý nghĩa nhan đề và tình huống
truyện
a. Ý nghĩa nhan đề
- Chiêc thuyền gắn với sông, với biển, với
cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người
dân chài; chiếc thuyền là biểu tượng cho
bức tranh thiên nhiên về biển.
- Chiếc thuyền ngoài xa là hình ảnh gợi
cảm, có sức gợi về sự bấp bênh, dập dềnh
của những thân phận, những cuộc đời trôi
nổi trên sóng nước.
=> Nhan đề chiếc thuyền ngoài xa hàm
chứa ẩn ý của nhà văn:
- Khái quát giản dị về mối quan hệ giữa
NT và đời sống. Là ẩn dụ về cái nhìn NT-
Sự hấp dẫn và làm nên thành công cho tác
phẩm thể hiện trước hết ở tình huống
truyện, một tình huống bất ngờ và đầy
nghịch lí.
H: Em hãy chỉ ra tình huống đặc sắc trong
truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa?
Tình huống truyện là hoàn cảnh riêng tạo
nên bởi sự kiện đặc biệt khiến cuộc sống

năm sau. Anh thấy chiếc thuyền ngoài xa
trong làn xương sớm đẹp như tranh vẽ.
Phùng nhanh chóng bấm máy thu lấy 1
tấm hình không dễ gì gặp được trong đời.
- Khi chiếc thuyền vào bờ, Phùng thấy 2
vợ chồng hàng chài bước xuống. Anh
chứng kiến việc đau lòng của vợ chồng
hàng chài: Cảnh người chồng đánh vợ,
đúa con ngăn bố. Những ngày sau cảnh đó
lại tiếp diễn. Phùng không ngờ sau cảnh
đẹp như mơ là bao ngang trái nghịch lí
của đời thường.
=> Tình huống truyện được tạo nên bởi
nghịch cảnh chiếc thuyền ngoài xa với
bao ngang trái trong gia đình thuyền chài.
Gánh nặng mưu sinh đè trĩu trên vai cặp
vợ chồng. Người chồng thành kẻ vũ phu.
Người vợ yêu thương con nên nhẫn nhục
chịu đựng sự ngược đãi của chồng. Cậu bé
thương mẹ, bênh vực mẹ thành ra căm
ghét cha mình.
- Ý nghĩa tình huống truyện:
+ Đối với người nhiếp ảnh Phùng: Nhận
ra sự trật khớp giữa cái đẹp ngoại cảnh
với số phận cực nhọc, tăm tối của con
người sống ngay giữa vẻ đẹp đó.
+ Đối với nhân vật Đẩu: Là người có lòng
tin về sự công bằng của pháp luật. Anh
H: Tình huống này có tác động như thế nào
đến nhận thức, tình cảm của người đọc?

anh mới vỡ lẽ ra một nghịch lí của cuộc
sống “ chưa bao giờ các chú biết như thế
nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên 1
chiếc thuyền không có đàn ông”.
=> Tác động: Lay động mạnh mẽ đến tình
cảm, nhận thức của người đọc khiến họ
không thể bàng quan và nhìn cuộc sống
một cách đơn giản.
2. Hai phát hiện của người nghệ sĩ.
a. Phát hiện 1: Bức tranh thiên nhiên toàn
mĩ.
- Khung cảnh: Chiếc thuyền lưới vó, “
mũi thuyền in một nét mơ hồ… đang
hướng mặt vào bờ”.
- Cảnh “ đắt” trời cho mà cả đời cầm máy
chưa bao giờ được thấy.
- Toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến
ánh sáng đều hài hòa và đẹp, vẻ đẹp đơn
giản và toàn bích.
=> Vẻ đẹp vừa cổ điển, vừa lãng mạn.
- Cảm xúc:
+ Niềm hạnh phúc được khám phá và
sáng tạo.
+ Sự thỏa mãn trong tâm hồn: bắt gặp cái
tận thiện, tận mĩ.
+ Bản thân cái đẹp chính là đạo đức.
=> Phùng là người nghệ sĩ chân chính biết
phát hiện và say mê cái đẹp, có khát vọng
sáng tạo nghệ thuật.