Theo ngửụứi Trung Quoỏc

Theo ngửụứi Aõn ẹoọ

Theo ngửụứi Hi Laùp

Khaựi quaựt

Điều kiện kinh tế - xã hội

Sự gia tăng sản phẩm thặng dư;

Sự phân hóa giai – tầng, lao động & sự xung đột giữa
chúng… đã làm xuất hiện tầng lớp trí thức & đề cao lao
động trí óc;

Cuộc đấu tranh bảo vệ lợi ích của các giai - tầng trên lónh
vực chính trò – tư tưởng.

Tiền đề lý luận

Sự xuất hiện ngôn ngữ viết;

Củng cố & phát triển nền văn hóa tinh thần, xuất hiện tư
duy lý luận (trừu tượng, khái quát, hệ thống,…)

Các hệ thống lý luận xuất hiện, TH ra đời.


Triết học mácxít có đối tượng, nhiệm vụ & mục đích:

Nghiên cứu thế giới trong tính chỉnh thể,

Giải quyết mối quan hệ giữa vật chất & ý thức trên tinh
thần duy vật triệt để,

Làm sáng tỏ các quy luật chung nhất chi phối sự vận
động & phát triển trong tự nhiên, xã hội & tư duy.


Thực chất

Vấn đề về mối quan hệ giữa vật chất & ý thức (giữa tồn tại &
tư duy; giữa tự nhiên & tinh thần; …)

Nội dung

Mặt bản thể: VC hay YT cái nào có trước (quyết đònh)?

Mặt nhận thức: Con người có khả năng nhận thức thế giới?

Cách giải quyết

Mặt bản thể luận

Nhất nguyên luận: 1 trong 2 yếu tố đó có trước (quyết đònh).

Nhò nguyên luận: VC có trước (quyết đònh) mọi hiện tượng VC; YT
có trước (quyết đònh) mọi hiện tượng tinh thần.

Cơ sở lý luận cho giai cấp thống trò phản động.

Chủ nghóa duy vật

Thực chất

Trào lưu tư tưởng TH cho rằng, nguồn gốc, bản chất của mọi
sự vật, hiện tượng, quá trình trong thế giới là vật chất.

Hình thức

CNDV chất phác

CNDV siêu hình

CNDV biện chứng

Nguồn gốc, nguyên nhân tồn tại

Xuất phát từ thực tiễn, xem xét TG từ chính bản thân TG;

Cơ sở lý luận cho giai cấp tiến bộ cách mạng;

CNDV và khoa học có liên hệ mật thiết với nhau.

Cuộc đấu tranh giữa CNDV & CNDT

Động lực phát triển lòch sử TH

Gắn liền với cuộc đấu tranh giữa thần học & khoa học,

TGQ triết học.

Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan

TH là hệ thống tri thức lý luận (trừu tượng & khái quát) về
thế giới & con người.

TH luôn đặt ra và tìm lời giải sâu sắc cho mọi vấn đề
TGQ.

TH thúc đẩy TGQ phát triển một cách tự giác, đưa đến sự
hình thành & phát triển TGQ duy vật & TGQ duy tâm.

Cuộc đấu tranh giữa CNDV & CNDT là cuộc đấu tranh về
TGQ của các giai - tầng đối lập nhau trong xã hội.


Thực chất

Vấn đề về mối quan hệ giữa sự liên hệ & tách biệt, giữa sự
vận động & đứng im.

Nội dung

Mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới cô lập, tách biệt hay liên
hệ, ràng buộc lẫn nhau?

Mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới đứng im, bất động hay
không ngừng vận động, thay đổi?



Thực chất

Phương pháp TH đòi hỏi xem xét sự vật, hiện tượng trong
sự liên hệ, ràng buộc lẫn nhau, luôn vận động, phát triển.

Lý luận TH về mối liên hệ & sự vận động, phát triển của
vạn vật xảy ra trong thế giới.

Hình thức

PBC chất phác

PBC duy tâm

PBC duy vật

Cuộc đấu tranh giữa PSH & PBC

Động lực phát triển lòch sử TH;

Gắn liền với sự hoàn thiện năng lực nhận thức và cải tạo
thế giới của con người.

Phương pháp luận

Đònh nghóa

PPL là lý luận về phương pháp;


trường phái, trào lưu, khuynh hướng TH (CNDV & CNDT, PBC
& PSH, …) & cuộc đấu tranh giữa chúng

Nhiệm vụ

Xác đònh điều kiện, tiền đề xuất hiện; sự đan xen, thâm
nhập, kế thừa lẫn nhau … giữa các tư tưởng, trường phái,
trào lưu, khuynh hướng TH; Phát hiện ra lôgích nội tại chi
phối sự vận động, phát triển của chúng.

Xác đònh thực chất, vai trò của chúng trong đời sống tinh
thần nói riêng, trong lòch sử nhân loại nói chung.

Phương pháp

Dựa trên q.điểm phát triển; kết hợp ng.tắc khách quan với
ng.tắc tính đảng, q.điểm toàn diện với sự xem xét có trọng
điểm, ng.tắc thống nhất lôgích với lòch sử,… để nghiên cứu.

Theo đòa lý

TH Phương Đông,

TH Phương Tây.

Theo thời đại lòch sử

TH cổ đại,

TH trung đại,