class="bi x0 y0 w0 h1"
GS.
BS.
MIRCEA
IFRIM
vr¢N
Sf
VI¢N
HAN
LAM
Y
KHOA
RUMANI
? = ,
ATLAS
GIAI
PHAU
NGIIO'I
Ph;i'n
ncji
tl!Jng
NguiJi d;ch:
as.
Nguyi}n Kim
LQc

~
?
NHA
XUAT

Dr.
Dumilru
Dragoi,
Prof.
Dr.
Mocanu
Gh.
Illustrations
by
E.
P5.1rascuta
Translation
into
English
-
L.M.Roller
Ifrim,
Mircea
Human
Anatomy
Atlas/Mircea
Ifrim
-
Arad:
Servo
-
Sal,
1999.
3
vol.;

nQi
dung
de
cl}p
chu
yeu
Wi
cae
t~mg
(cd
quan).
Tac
ph~m
dUQc
xuat
ban
b§.ng
tieng
Anh
va
18.
cang
trinh
dftu
tien
thuQc
th~
lo~i
nay
cua

Josef
Rainer,
cha
de
cua
nganh
Giai phfru
hQc
Rumani.
Nen
tang
tli
h1dng
khaa
hQc
cua
Rainer
bit
ngu6n
tit
each
ohio
nh~n
c{lu
true
thea
chile
nang:
mQi
dlu

hi~n
mQt
quan
ni~m
Cd
ban
khitc
ella
y
hQc
hi~n
dlili.
D6
chfnh
la
quan
ni~m
Him sang.ICu6n
sach
kh6ng
di
vaa
rno
t8
cae
cau
true
giai
phftu
voi

phlidng
phap
dinh
khu,
nh5m
phrit
huy
tai
muc
t6i
da
t(nh
huu
dl).ng
cua
giai
ph~u
h9C
d6i
voi
thvc
hanh
y
h9
c
.
VOl
nQi
dung
ki€{n

thl1dng.
Thanh
cang
cua
cu6n
sach
bAt
ngu6n
tU
s~
ket
hqp
giua
quan
ni~m
dinh
khu
him
sang
voi
nhung
ky
thu~t
nghien
cuu
moi
nhat
ve
cau
truc

khoa
h9c
truyen
th6ng
dli<;lc
thie't
l~p
bdi
Francisc
Josef
Rainer,
vua
khang
ngung
tie'p
c~n
nhung
kham
pha
moi
nhat
cua
y hQc
hi~n
d\l-i.
Voi mQt
phl1dng
phap
tie'p
c~n

"Atlas
gilli
phftu
ngl1di"
da
d\l-t
toi
mQt
sv
thong
thOling
hiem
tha"y
trong
mQt
Hnh
vvc
v6n
rat
C\l
thJ
la
gi8.i
ph~u
hQc.
Cuan
sach
chuyen
khao
nay,

gin
cua
cu6n
"Atlas
gilli
phftu
ngudi"
la
mQt
nha
gilli
phfru
hQc
co
uy
tin,
voi
tai
nang
va
nhung
c6ng
hie'n
dB.
dU9C
bie't
den
tren
toan
the

v
v"
C6ng
trinh
nay
cua
ong
dl19C
danh
gia
la
mQt
dong
gop c6 gift
trj
cua
n~anh
Giai
ph:iu
hQc
Rumani
cha
gilli
phfru
h9C
toan
the'
gidi.
N6
cling

minh
thea
theo
cau
cham
ngon:
"Ngudi
thay
VI
d\l-i
18.
ngudi
thfry
dEw
t\l-o
nen
nhung
the
h~
h9C
tro
xua't
sa.c
hdn
chfnh
bEm
than
minh",
VI~N
si

119i
dung
vtiqt
qua
khuon
kh6
eua
l;i.11
phb.u
hQc
kinh
di~n.
MQt m;)t,
chung
toi
nhun
m~nh
toi
nhling
chi
tiet
gi~li
phAu
c6
tam
quan
trQng
lam
sang,
va

c6
ffii)t
vai
tro
quan
trQng,
khai
d5.u bdl
quan
ni~m
cua
Giao
:-;11
Feancisc
Rainer
eho
dong:
"Gial
phau
hQc
l:i
m9t
khaa
hQc
cua
cd
th6
song".
Cling
trong

vi
tff
uu
the.
Do
d6.
"arh
Atlas
nay
se
co feh
cloi
v6i
sinh
vien
eua
cac
tnldng
d9-i
hQc
y
khoa,
va
ca
doi
vdi
nhung
bllC
sy
d

ngay.
TCJi
mon,£{
rang,
trong
boi
canh
nhu
v*y, dut1c
bay
to
long
bict
dn
cua
t6i
doi voi
nhung
ngui'J!
th{i~'
v1
d~i
da
dao
U~o
tai
trong
nhieu
nam:
Vi~n

RRobacki,
GS.
TS.
1.
Chiricula.
Dong
thdi,
toi
xin
dim
dn
rat
nhieu
Vi~n
SI
N.
Cajal
va
Vi~n
sl
V.Voiculescu
vi slj
quan
t[lm
nong
nhi~t
va
Slj.
giup
da

Ia
cae
GS.
TS.
Cczar
Niculescu,
GS.
TS.
Dumitru
Dragoi
va
GS.
TS.
Gheorghe
Mocanu,
vi
dli
giup
da
toi
c6
hi¢u
qua
de'
ho:\n
thanh
cu6n
sach
Atlas
nay.

gan
gui
va
suo't
ddi
Vi~n
81
o:i
gianh
cho
tai
tinh
b~n
chan
thanh.
GS.BS.MIRCEAIFRIM
Vi~n
si
Vi¢n
Han
lam
Y
khoa
5
LiJi
lita
3
Lai noi
ddu


mi~ng
chinh
thl1c
25
Nhung
vung
nong
cua
hOC
mi~llg
va
cua
m~t
28
Nen (san) hoc mi$ng 31
lAiai
va
vung
Iuai 32
H
'
lh"
~
'b
'h"
"
38
~
ong
tuyen

hiiu
55
Hau
(H9ng) 55
Vung
duJi
ham
va
vung
mang
tai

65
Vung
d110i
ham

65
Vung
mang
tai

66
Vung
thanh
quan

67
Thanh
quan

Thanh
ngl,iC
93
Vung
vu
(rung
tuyen
vu) 95
Khoang
nb'Vc
97
Mang
ph6i 97
Phc
quan
gac
101
Ph6i 103
Cay
phe
quan
108
Trung
that

116
Trung
tha"t truOc
116
Vung

m~IC
(I'

lang
b1;l-ng)
162
Tfing
treo
kct
m,:tc
trang
ngang
.

179
Vung
dq
day

.179
Vun~
tit
trang-t1;l-Y
t,:tng .
. 189
\lung
gan
.
Vung
Iflch
. 214
CIC
tuyen
tlni<:Jng
th~n
.
. 247
Th('ln

.
~8
NiQu qulin

. 262
e,k
m,)ch
m{m
6
khoang
sau
phuc
m1).C
265
H~
thong
b~ch
huyet
sau

4.
Ch:'ii-u
hong
.
.
273
1\16
diu
.

. 275
Pillir
11l(1C
ehQ.u
hong
276
l:::'lllg
quang
.
. 282
C{IC
cd
quan
sinh
d1;l-e
trong- clla
nam
giai
295
Ni~u
d':lo
nanl
gidi
295
Ule
cd
quan
sinh
d1;l-c
trong
ella nil gioi 299
Vung
am
d(lo 299
Vung
tv
cung 804
Vung
voi
ti':t
eung-bu6ng
trling

335
Clnidng
5.
Mc}t
so
ling
dVng
lam
sang
nC;H-ngoliLi
khoa

341
:l\-19t.
so
ling
d1;l-ng
n9i-ngo~i
khoa
343
Chu'dng
6.
Nhung
khili
ni~m
vE'!
giai
phhu
in
vivo

len
thanh
n~c

365
Binh
chicu
cae
t~mg
trong
6 by.ng
ten
thanh
b1;l-ng
372
Kham
cae
t<,lng
trong
khoang
than
b~ng
d1;l-ng
C1;l

382
Tai
li~u
tham
khao

dau
lit
lJ
cham
ngoai
(inioll).
dlidng nay keo dai
sang
hai
hen
d<.>c
theo
dttdng
ch~m
tren,
toi
mom
chum,
ch~y
yang
qua
mom
nay
toi
phfa
dVdi
ong
tai
ngoai,
roi

trLloc
qQc
thea
bCl
dvoi
eua
xVdng
nay
toi
I}
dim
Wnalhiun).
d
day
du'dng gioi
h~~n
d
hai
ben
gry.p
1,
1hau
khep
kin
yang
gioi
h~n
gilta
dau
va

cai
m<lm)
,:

n~n
dinh
mi~ng.
____
~~
Tru
INOc
man
khau
cai
(cung
khau
cai-Ilfrn).
'
Hanh
nhan
(amidan)
_____
-=
:;;
khau
cai
•
Tru
sau
man

ho
nnh
mQ.eh
canh.
Nhung
C(1
quan
t~o
nen
phftn dftu
ella
''b¢
may
thu
nh(m
cae
chat"
(Rainer)
tue
la
phftn
tren
eung
clla
h~
tieu
hoa
va
h6
hap,

nAm a
trong
lang
ngl,tc
va
6 bl,mg
1a
"tf,tng", vi
nhin
tha'y
chung
eo
ve
bong
mliQt
(nhay
nhot),
Am
Vat,
va
nAm
trong
m<?t
6
thanh
m?c
(6
mang
ph6-i
hol)c

tren
cung
(xuang
xoan
tren
cung)
Xucmg
cu6n
mOi
Iren
(xuang
xoan
tran)
/ ",.na
boam
Ranh
mOi
sau
N~p
voi-kh~u
cai
L6
h~u
cila
voi
tai
(vOi
nh9
Hanh
nhan

1: Thiel
do
dling
dQc
giila
dau
vii
eel
Oltang
giai h;,ln
dvdj
clla
vung
ed,
phan
deh
cd
va
ngtJe,
la
mQt
dl1dng bAt dftu
tit
dlnh
mom
gai
ella
dot
song
cd

bd
tren
,
-T~lng"
d!ch
III
danh philp I
III'ng
LaM
"vIscera", c6 nghia
chung
ta
cltc
t><>
ph~n
h~c
co quan Irong co Ihl!; a
d~y
Iilc
gl3 lrinh
b~y
ngu6n g6c clla
III
"viscera"
lCu,s1
phillill
tfnh
ngli
c6 nghia la nh/in, b6ng, Iron,
ICm,

rna r¢ng ,,4 chi
C3
nhiAu b¢
ph~n,
co quan khac
khOng
a Irong
16ng
ngl,lC
va
IS
bl,lng,
nhll
mai,
mii)ng, hliu. c6
Ih'
d!ch
til
"viscera" sang li4ng Vii)\
ta
"lang"
ho~c
"co quan".
II
(gQi
li:l
dua
phu
t~l.llg
ra

dung
d6
chi'
cac
bQ
ph*n
cua
h~
thong
tieu
hoa
va
h6
hap
a
phtin
tren
cua
than
th~
(dfiu
va
c6)
la
kh6ng
chinh
X{\C, vi
chung
kh6ng
n~m

ma
d~
toi
dUQc
chung
thi
phal
phflU
tich,
dt
chung
ra
khoi
vung
cd
t.h§
chua
chung.
Cac
"tq.ng" d ph<in
trim
cua
than
ngutii
nay
deu
llam
d
ph
<in

Sf!
mang
ten
eua
phan
tl1dng
ling.
Nhu
the,
d
dau,
ngay
giua
m~t,
co
vung
nuli,
tq.o
nen
bdi
mQt xUdng
ben
ngoai
va
hai
hoc
mili
a
trong
sau,

vung
xudng
mong,
vung
tuy{/n
giap
va
vung
s/.fn
nh6n
(toan
b9
cac
vung
nily hQp
thanh
vung
thanh
quan),
roi
toi
vung
khi
quiin,
n~m
trong
be
sau
cua
ho

d
trong
vung
c6'
truoc
18.
hai
dUdng
thAng
dung,
theo
quy
udc.
v!~ch
W
cae
khop
lic-don
tai
bd
duoi
cua
xtidng
ham
dual.
Tu)'
nhien,
do?-n
dau
cua

bQt Ion: doi
tuyen
dUal
ham
va
d6i
tuyen
mang
tai,
nh6'ng
tuyen
TIlly
mang
ten
cua
cac
vung
tUdng ling.
Cac
tuyen
dUdi
ham
n~m
d
phia
dUal xUdng
ham
dudi,
a
hal

vung
mang
tal
12
va
vung
mi~ng
1a
vung
cd
don,
d
lop
nong
cua
vung
nay
c6
miu
nh6
ra
trl10c (mfru
trudc)
eua
tuyen
nudc
b9t
mang
tai
cung

mQt
dudng
th&ng
nam
ngang
di
qua
die'm goc
mui
(nasion)
(la
di~m
g~p
nhau
giU'a
dudng
khop
mui-tran
va
m~t
phtlng
dung
dqe
giua);
ben
dUal
la
mN
dUdng
thiing

ranh
miii-mci
va
ranh
mui-mi
mdt.
Vung
mlii
c6
hlnh
th~
nhu
mQt
hinh
thap
voi
ba
m~t
ben
va
mQt
day
(gQi
la
thap
mui).
C::tnh
trude,
tue
18.

hai
m~t
nay
trai
chech
sang
hai
ben
tOi
cae
ranh
mlii-ma
va
mlii-mi
mflt,
hai
ranh
nay
l::ti
chinh
lii.
hai
c~nh
ben
cua
thap
mlii. M:;it
ben
thu
ba

b2l
duoi
cua
vach
mlii.
Mili co
be
m~t
ben
ngoni
phil
bai
da,
va
be
m~t
ben
trong
phil
bai
da-niem
m~c
lien
tie'p voi
niem
m~e
h6
hap
cua
cac

cd
va
khung
xudng-sl,m.
Mlii
nh6
ra
truoc
so voi m0-t,
c6
hinh
th~
va
kich
thuoc
rat
thay
dSi.
Phan
dual
cua
cac
m~t
trlloc-ben
cua
mui
di
d9ng
dllQc,
t~o

mui
(nares),
phan
a
ben
ngoai
nhat
cua
16
mili
gQi
In
nhung
diim
canh
milL
Chieu
cao
cua
mili
dllQc
tfnh
W
dilm
goc
miii
(nasion)
toi
ctiim
dudi

s6
mili
tren
to<'m
cau
mang
tinh
chat
thich
nghi
va
thea
lu$.t
Thomson
Buxton
thi
chi
56
nay
tang
len
til
cac
vung
l~nh
toi
cac
vung
am
(hinh

lop d
sau.
Da
dllQc
cung
cap
bai
nhieu
m~ch
mau
va
chua
nhieu
tuyen
bi'i
nhdn.
0
phan
tren,
da
de
tach
khoi
cac
lOp
sau;
nhllng
a
mla
dllOl

mui,
nhllng
hall
nhll
kh6ng
co a
khu
vl.}'c
cac
canh
mili
va
dinh
miii.
•
Lap
Cd
do
cac
cd
bam
da
m(lt
2
t~o
nen,
va
bao
gam
cac

di
toi
va
bam
t~n
va~
da
a
vung
nAm
giua
hai
cung
long
may.
-
Cd
mili
(musculus
nasalis)
bao
gam
hai
phan:
phdn
ngang
(pars
transversa)
ho:)i.c
cd

Phlin
canh
mili
cua
cd
mlii
thi
b:it
nguan
tu
m~t
sau
clla
ranh
mlii-ma
va
den
bam
t~n
vtw
lap
sau
cua
da
d bd
dlldi
cua
hai
I6
miii

ben
mom
tran
cua
xlldng
ham
tren
va
vao
mom
mlii
cua
xlldng
tran
(tuc
mom
{5
mM
trong
cua
xlfdng
tran)
rai
toa
xuong
bam
t~n
vao
lop
sau

den
bam
tan
van
lop
sau
cua
da
a
phan
vach
mlii
di
dQng
(hinh
5).
•
Khung
xUdng-s~n:
Vung
mlii
dUQc
nang
da
bai
mgt
khung
xl1dng-S1,ln.
•
Phan

nay
gidi
hJ;ln
16
hinh
qua
Ie (Wc
1(\
10
trudc
cua
h6c
mui
xudng).
Ll.}'c
nen
cua
dQng
tac
nhai
til'
nhung
ding
a
phia
trudc
cua
cac
ham
truy~n

nen
til
cac
rang
ham
dau
tien
truyen
dQc
theo
cae
dl1dng
ll.}'c
duoi
6 mAt
cua
cac
tr1,l
go rna, roi
cilng
h9i
t1,l
VilO
cac
tr1,l
mlii-tran
noi
tren.
T6ng
ll.}'c

dlldng
khop
lien-tran
hQp
thanh.
Nhl1
Vi~.y,
phan
trl10c
cua
cac
hoc
mlii
duqc
d6ng
khung
bai
hai
tr1,l
khang
ll.}'c,
cac
tr1,l
nay
bao
v~
cho
phan
trl1dc
cua

tiep
khop
voi
nhau
b
tren
dl1dng
giua,
t~o
nen
mgt
vom,
hai
bd
ben
cua
vom
nay
l~i
t\1a
tren
bd trl1dc
cua
cac
mom
tran
Xl1dng
ham
tren,
va

Xl/ong
mUi
chfnh
therc.
13
dudng
giua
ve
phfa
sau,
vom clla
hai
xudng
mlii
tie'p
khdp
vdi
monh
dung
thiing
clla
xudng
sang,
do do vom
nay
tang
cUdng cho
he
thong
nang

tac
dvng
nang
da
cho bd
sau
clla
cae
10
mlii
trudc
clla
ho'c
mlii
xUdng
vil.
vach
mlii
cling
bam
vao
gai
mlii
clla
xlMng
ham
tren.
*
Nih
ben

dudng
giua
thuQc
ve
hai
m;)t
trudc-ben
clla
thap
mlii,
xen
van
giua
xudng
mlii
va
canh
mili
(alae
nasi)
a moi
ben
(hinh
2).
-
Sl.j n
canh
miii
ldn
(cartilago

ngimh
trong
tham
gia
vao
ph§.n di
d9ng
clla
vach
mlii,
va
nganh
ngoai
t9-o
nen
khung
cua
canh
mlii
(hinh
3, 4).
Khoang
trong
giua
nhung
s1,ln
k~
tren
ella
mui

S{ln ph{l, s{ln
canh
mili
nhd,
sl!n
vitng
va
s1j.n
lua;
cay.
Mang
xd
n~m
xen
giua
cac
s1,ln
lien
tiep
vdi
mang
xUdng hol)c
mang
s1,ln
6
d
xung
quanh.
81,1
tiep

sau
vao
trong
cac
hoc mlii,
va
tdi
muc
bd dUdi
clla
nhung
sT/-n
ben
clla
mili
thi
da
tiep
noi
vdi
niem
m9-c
h6
hap
clla
ho'c
mlii. PhAn
da
d
day

l/fiji
cay.
S Mang xUdng. mang sl!n con chJqc 99i
la
ngOl;li
c6t va
ngo~i
sun. Iii
m6
lifln
ket
baa
b9C
a
Mn
ngoaj cac cau truc xUdng
va
sun.
14
Hoc
miii:
Be
m~t
ben
ngoai
ella
vung
mlii
d
ca.

mlii
dUQc
phll
bai
da,
c6
hinh
mQt
ang
vdi
chieu
dai
khoang
15
mm
(gQi
la
tii/n
dinh
mili).
Thanh
ben
ngoai
clla
tien
dinh
Wong
ung
voi
canh

th€m
mili
(limen
nasi),
tuc
la
mue
d do ldp
da
phu
be
m~t
clla
tien
dinh
tiep
noi vdi ldp
niem
m<,lc
h6
hap;
them
'mlii
co
hinh
clla mQt
khe
hinh
tam
giac. 0

ngach
dinh
mili.
Trong
lOp
da
clla
ph~n
dUdi
cac
tien
dinh
mlii,
co
cac
tuyen
b8
nhdn
vil.
nhung
long
rung
(uibrisae), cac 16ng
nay
dai
ra
va
tro
nen
cung

bi
giam.
D~
kham
phkn
truoc
cua
cac
hOc
mlii,
ngudi
ta
811
d1,lng
phudng
phap
soi
mili
va
soi
hoc
mili
tit
phia
trUde.
M~ch
m{lU
va
day
than

trong.
DQng m9-ch
sang
mlii
phan
bo
eho
vung
goc
mlii,
s6ng
mlii
va
tiep
n6i voi
dt;ng m(Lch gac (m6.t) Ia
nhanh
t~n
clla dt;ng
m(Lch mij.t,
d~mg
m~ch
nay
d6i
khi
cung
tach
ra
mQt
nhanh

canh
mili
va
finh
mach
gac (mdt),
ca
hai
deu
la
nhanh
cua
tinh
mg.ch m(it.
H~
thong
tinh
m9-ch
ms;it
tiep
noi a
vung
g6c
trong
cua
mat
voi
tlnh
mg,ch
mat

th~
dftn toi h:).u
qua
viem
tinh
mQ-ch
huyet
khoi
d
xoang
tInh
ml;1ch
hang,
day
1a mi}t
tinh
tq.ng
Him
sang
n$ng.
Mqch
bgch
huyet
(bgch
mgch)
cua
vung
mili
dU9C
phan

thu
nh$-n
b~ch
huye't dt; db
vao
cae
hl;1ch
bl;1ch
huyet
duai
tuyen
mang
tai;
nh6m
duai:
thu
nh$-n
b~ch
huyet
d~
d5.n ve
nh6m
hl;1ch
dudi
ham.
Th,j,n
kinh
V/;in
d9ng
dU9C

rQc
(mili ngoai),
1;\
mi}t
nhanh
t(i.n
cua
day
th:ln
kinh
mili-
mi,
day
than
kinh
nay
1l;1i
1;1
nhanh
t~n
cua
day
than
kinh
m<'it;
nhanh
duai-rong
rQc
chi
ph6i

cho
ph.ln
ben
ngoai
cua
vung
mili;
-
nhanh
mili
ngoai
(day
th.ln
kinh
canh
mili),
la
m¢t
nhanh
cua
day
than
kinh
sang
trude
(day
than
kinh
mili
trong);

thi
nhanh
mili
ngoai
di
len
m~t
ngoai
cua
xudng
mlii
tdi cho xUdng
TIlly
tiep
khdp
vdi cac sl,ln
cua
mlii,
vUQt
qua
gidi
hl;1n
nay
va
tiep
tl,lC
di
ij
dudi
da

H6c mlii
hinh
thanh
mot
he
th6ng
dudng
h.lm
c6
nhieu
ngach,
~~m'
d
ph.ln
trung
tam
cua
khoi
xudng
m;)t,
va
dUQC
phan
thanh
hai
nu:a bdi m(lt
vach
d
chinh
giua

xoang
budm,
va
xoang
sang.
Ve
phia
truoc,
cac
hoc
mili
(xl1dng)
md
ra
ngoai
bAng
hai
16
gQi
la
cac
zJ
mili
trude.
Ve
phia
sau,
cac
hoc
mili

chling,
cac
hoc
mili
la
ph.ln
tren
cung
cua
dudng
ha
hap.
M6i
h6c
mui
c6
b6n
thanh,
d6 la:
thanh
ben
ngoai
khong
deu
d~n
va
thanh
ben
trang,
thanh

h6c
mlii
nen
con
gQi
la
vach
mili
(septum
nasi),
vach
mlii
hQp
bdi
manh
dung
thAng
cua
xudng
sang
(lJ
ph
fin
tren),
xudng
la
mia
ho~c
xudng
ludi

trudc
1,5cm,
dai
khi
co
th~
thay
mQt
16
nha
cua
cd
quan
Jacobson
con
gQi
la
Cd
quan
lei
mia-mili
(organum
vomeronasal),
la
m9t
6ng
nha
di
tich
phoi

biE)t
thanh ba phan: ty-hau (philn miJi),
kMu-hau
(phan
mi~ng)
va
thanh-Mu
(phan Ihanh quan). Neu
sa
d~ng
ng6n
ngu thong Ihltang
thi
c6 the 99i ba phan d6 Ian
11I<;!1
la h9ng-
mOi,
hC;Jng-ml(mg
Ya
h9ng-thanh quan. Trang lai
liE)u
nay
chUng
10i
SLr
d~ng
ca
hai danh philp n6i trAn. Ngoai ra
ty h~u,
kha:u-hau, thanh-hllu con

thudng
la
ndi
xay
ra
chay
mau
cam
(chay
mau
mlii).
*
Thimh
tren
cua
moi hoc mlii
can
g9i
la
fran
hoc
mili,
la
mQt
mang
dai
theo
chieu
tniac-sau,
va

mili
cua
xztdng trein,
mdnh
ngang
cua
xztdng
sang
(can g9i
la
manh
sang:
lamina
cribosa)
va
than
xztdng bztdm.
Tr:ln
hoc mlii
ngan
cach
hoc
mui
vai
h9P
S~J,
va Ia
phan
xu'dng de
gay

va
ngiin
hdn
so
vai
trb.n
cua
h5c
mui.
Scm
hoc
mili
ngan
each
cae
hac
mui
voi hoc
mi~ng.
Ba
phtl.n
tv
truoc
eua
san
hoc roui
hinh
thimh
boi
mom

ong
rang
cUa
(ductus
incisivus)
ho$.c
ong
khdu
cdi trztac.
*
Thanh
ben
ngoai
cua
cae hoc
mui
h9P
thanh
bdi m$.t
trong
cua
cac xVdng
ham
tn2n
va
cdnh
trong
cua
mom
chan

cung
xudng
sang);
xztdng
cuon
mUl dztdi (concha
nasalis
inferior)
con
gri
la
xlidng
xoan
dztdi.
Xztdng
sang
Ia
yeu
to'
ehinh
hinh
thanh
nen
thanh
ben
ngoai
cua
h6c mlii, vi
v*y
xu'dng

ong
l~-ty.
(canalis
naso-lacrimalis),
ong
nay
girli
h~n
d
phia
ngoai
boi
xUClng
ham
tren,
xUdng
l~
va
mom
16
l~
cua
xztdng
cuon
mili
dztdi; 0
phia
trong
bdi
chinh

sau,
nAm
giua
xudng
ham
tren
va
xudng
khftu
cai;
5ng
nay
ngan
cach
hoan
toan
voi
hac
mlii
va
chi
co
10
md
ra
d vom
kh~u
cai;
-
Lr5

clla hoc
mui
di
vao h6c
mui,
do
do
16
buaro-
kh~u
cai
dvqc coi
la
"r6n" clla h6c mili. 8
Cae
xu'dng
ellon
rniii
(ho~e
xu'dng
xoan):
Thanh
ben
ngoai
cua
cac hoc mlii
kh6ng
ph~ng
rna
go

ho(ic xLtdng
xoan
dztai (concha
nasalis
inferior)
la
m9t
xUdng ri€mg
bi~t,
va
13.
xUdng
dai
nha't
trong
so' cac xVdng cuon;
Xl1dng
eu6n
duoi
n§.m
bAc
ngang
qua
10
clla
xoang
ham,
che
kin
ph:ln

tTen
va
giiia
(concha
nasalis
superior
et
media)
kh6ng
phiii
la
cac
xudng
ri€mg rna
1ft
cac
bQ
ph~n
cua
xUClng
sang.
Ed
tren
clla cac
xUClng
cu6n
nay
dinh
va~
khoi

do do
phan
chia
hoc mlii
ra
thanh
hai
Mng: t:lng
tren,
Ia
vung
khltu
gidc
(regio
olfactoria)
va
tang
dudi Ia
viing
h6
hap
(regio
respiratoria).
XVClng
cu6n
giua
keo
dai
ra
trVac va

ra
phia
tru'dc
va
ra
phia
sau,
d~
khop
voi
mao
sang
(hoQ.c
g(j
cuon
trEm)
cua
xu'ong
ham
tn'3n
va
xu'ong khfru cai.
Xuong
cuo'n
tren
nha
hon,
nhl.lng
co
hinh

iren
cuon
(hoi;ic
ngach
buam-sang),
phia
trlioc
cua
ngach
nay
e6
[0
cua
xoang
bu{Jm md vifo
hoc
mlii. M6i xu'dng
eu6n
cung
vui
thanh
ngofri
cua
h6e
mlii d ph:1n
tlldng
ling, gioi
h?n
mQt
khoang

tren
thay
co
2
ho?c
3
16
nha
cua
cac
tf[
bao
sang
sou
(cellulae
posteriors)
md 'laO
ngach
mili
nay.
Ngdch
mUl
giita
(meatus
nasi
medius):
(j
thanh
ben
ngoai

la
xu'dng
thu9c
ve
xu'(1ng
xoun
giU'a;
- MQt
ho~c
nhieu
16
nha
eua
nhU'ng te'
ha(}
sang
tru'oc
va
giU'a
md
ra
d
ben
duoi
va
phia
truoc
eua
b9t
sang

eong,
t\1
tach
ra
di
vao
vitng
de
/nUL
(agger
nasi)
- mQt
vung
16i
l€m
khae
eilng
do
mOt te'
bao
sang
t(l.O
nen
-
mom
m6c
vUQt
qua
16
eua

mOm moe;
-
Phiu
sang
hoi}.e
ong
tran-mili
lien
tie'p
voi
khc
ban
nguy~t,
biit
cheo
khoi
ben
xUdng
sang;
day
la
mQt "6ng
thong
nh6
len"
eao
tren
d6
hinh
thanh

Hlp
d
phia
duoi bdi
mom
ham
cua
xliong
euon
du'oi;
xoang
ham
md
vao
ngaeh
mfi:i
giua.
NH~m
mfJ-c
mlii:
Niem
m~c
phil
thanh
ben
ngoai
cua
hoc
mlii
dinh

luon
sau
vao
trong
nhf1:ng
xoang
cr;rnh
hoc
miii
va
nhung
tt
bao
sang
(gqi
chung
la
eac
xoang
hoi).
Rieng
xoang
ham
thi
kh6ng
nhu'
vi}.y,
vi
niem
m~c

Cac
16
eua
tat
ca.
eac
xoang
hdi
deu
md
'lao
ngach
mG.i
giU'a
la
do
chung
c6
cung
mQt
nguon
goe
ph6i
thai
voi
h6c
mlii
tlidng
l1:ng,
ttl

vung
kha-c
nhau:
vung
d
phia
trlioc
phiing
nhan,
vung
d
phia
sau
c6
cae
ngaeh
vi
c6
nhU'ng
xudng
euon
va
vung
tren
la
vung
khuu
giae.
Cae
m\lch

ngu6n
phV
la
nhung
nhanh
cua
dqng
mt;Ich
milt
va
d(jng
mqch
mij t.
• D(jng
mr;zch
buam-kh6.'u
cdi
(a.
sphaenopaiatina)
ehui
qua
I6
bl1dm-
khdu
eai
(du'qc coi nhu'
"ron"
cua
hoc mili)
d~

mr;zch
mui
trong
(con gqi
la
di)ng
mr;zch
vach
mui)
se
tach
ra
nhung
nhanh
mlii
tren
va
ngoai
d~
phan
ph6i
cho
vung
eua
xuong
cu6n
tren,
r6i
di
che'eh

til
phia
truoc
ra
phfa
sau,
-
Nhiing
dQng m(Lch
mui
ngoai,
doi
khi
hqp
nha't
thanh
m9t
than
chung,
ph
an
bo'
cac
nhimh
cho
cac
xUdng cuo'n
mili
va
cho

d9ng
m~lch
sang
nay
cung
cap
mau
cho
vling
khuu
giilC
va
cho
niem
m~c
clla
vung
truoc
xUdng cuo'n,
cilng
nhu
cho
xoang
tran;
-
d¢ng
mqch
dudi-vach
miii,
la

cac
d9ng
mJ;lch
da
mo
ta
a
tren
no'i
tiep
voi
nhau.
H:lu
het
nhung
trudng
hqp
chay
mau
cam
(chay
mau
mui)
n<ii-ng
thlidng
xay
ra
d
phia
sau

luoi
nong
a
trong
niem
mJ;lc
va.
mQt
mQ-ng
sau
a
trong
c6t-mQ.c
(ngo<;li
cot).
Nhung
tInh
mQ-ch
trong
xUdng
chay
thiing
tdi ''ron'' clla hoc mili,
va
la
nguan
chay
mau
trong
phiiu

mqch hang,
con
mQt
ph:ln
nh6
qua
nhung
ti~u
Hnh
m:;lch
d~
de;
vao
tlnh
mqch
mi,it.
Mach
bach
huyet
(bach
mach)
tao
nen
nhung
~J;lng
1uoi
phong
ph-d.
n&m'
a

khiu
ceti
mAm, trong
mOt
s6
Illi
lio?u
tieng
Vio?l
Inioc
day
cOn
g9i la man hau. Trang tai
li~u
nay
chung
16i
chi d!ch la man
kh.1u
cai hoitlc
kh.1u
cai mem vi thea
ti6ng Latin thl chi c6 hai tlt -palatum molle", "velum palatinum"
de
chi phan nay, va
l?oi
Ihw[ll
ngG'
lieng
Anh

hinh
gidc
quan
(khriu
gidc)
dUQc
dam
baa
bdi
day
th:ln
kinh
khuu
giac,
bao
g6m
nhigu
sqi
xuat
phat
til
vung
khuu
giac
clla
niem
m~c
mui,
va
t~p

la
nhung
b6
sqi
tn,lc
clla
cac
te
bao
clla
niem
mac
khuu,
cac
te'
bao
khuu
giac
nay
n&m
rai
'rac,
xen
l.ftn
giua
nhilng
te
bao
nang
dB

bdi
sQi
trl,lc
ella
chung,
sau
khi
nhilng
sQi
trl,lc
nay
da
chui
qua
nhung
10
clla
manh
ngang
xudng
sang.
Tit
day
nhilng
xung
thftn
kinh
khuu
giac
se

duqc
dam
bao
bai
nhung
nhanh
tan
cling
clla
ddy
than
kinh
budm-khilu
cai,
m9t
nhimh
clla
day
than
kinh
ham
tren,
day
nay
lQ-i
Ia
nhanh
thu
hai
clla

cac
xUdng cuo'n
giua
va
duoi,
day
thiln
kinh
miii-khtlu
cai
(n.
naso-palatinus)
thi
chi
phai
cam
giac
a
vach
mlii,
va
nhung
nhanh
clla
nhung
day
thftn
kinh
khAu cai
trudc

xuat
phat
til
hqch
chan
budm-khtlu
cai
honc
hach
budm-khtlu
ccii.
Nhung
sqi
than
ki~h
thl,l'c
v~t
k~
tren
di
tdi
hach
bt1dm-kh~u
cai
la
nhung
sdi
tach
ra
tl1

mQ.ch
canh
trong,
va
tU
cac
day
thiln
kinh
da
thong
qua
day
than
kinh
m(it
va
ddy
than
kinh
thi¢t.hau.
Day
thftn
kinh
mlii
trong
ho~c
day
than
kinh

(wong
s6ng
mOi)
Mom
Iran
xuong
ham
tren
_
Sun
ben
cua
mOi
:::r
~'<i
~
S~n
phl,l
cua
mOi
"'az~
~~2~
r
S~n
canh
mOi
16'11
f) (t
ru
ngoai)

_______
~
xL/l1l1g
sang
Sun
b'n
cua
mui
~
•
Sun
vech
mOi
_____

(sun
Ie
mia)
Sun
canh
mOi
16n
__
-
(tru
trong)
Gai
mQi
trvoc
Xlfang

Manh
trang
mom
chan
buOm
Manh
nam
ngang
wang
khau
cai
Mom
khau
cai
wong
ham
tfen
Hinh
3.
Cae
s~n
eua
rniii
(n
h
in
W
ph
ia
ben

Sun
vaeh
rnaii

-~~1
t1
(vach
gii1a
mOil
LOng
mOi
Gai
mOi
\rude
Hinh
4.
Cac
s~n
clla
mui
(nhin
tit
ben
dlfai)
Xuong
Iran
H6c
rnlt
(6
rn't)


Tj
(Iru
ngoai)
Sun
canh
mOi
Ian
(tnJ
trong)
Sun
vach
mUi
(v
ach
giDa
mOil
xuong
mOi
(wong
56ng
mOil
Khemi
_ :;7
Sun
ml
mal
~:::=
~L.~~-_
Co

Hinh
5.
Thap
mui
(khung
xlfang·s~n
va
cac
ca)
20
Xoang
tran

,!i
DOng
mach
mang
nila
Wac
~~~~~~;
~~~i
Gai
tran
Xuang
mGi
(xllang
s6ng
muil
Day
th~n

cu6ng
kh(tu,
cae
day
tMn
kinh
khw
g(ae,
d¢ng
m<;lch
sang
tnIac
Cae
day
thAn
kinh
kh(ru
giae
trang,
dOng
m<;leh
vaeh
mui
Mimh
sang
(manh
ngang
xllang
sang)
Xoang

==~~:
~:~~~~~~~::;C
Sun
canh
mOi
ian
Dinh
mGi
caL
dOng
magh
vaeh
mGi
Hanh
I)han
hau
(amldan)
Mac
hau-n~n
LO
mGi
sau
Vach
mOi
(phan
di
dOng)
__
/
Day

kMu
cal
(khau
cal
m~m)
,.
~
L_
Cung
truac
d6t
d¢i
'
Ti~u
thi~t
(Iurn
gal
L
___
Khau
cai
Xl fOl1g
(khau
cai
cling)
Hinh
6.
Cae
m~eh
mau

va.
clmg
nh*n
khong
khi
tit
cac hoc milL
Nhling
xoarlg
cq.nh
miii
phitn
bo
thanh
bon nh6m: cac
xoang
sang,
xoang
tran,
xoang
bU'om,
va
xoang
ham:
cac
xoang
nay
tlll.fdng
hay
bi

xoang
m~t
Cae xoang nay (fl/oe goi t6n theo t6n ella
xlIClng
ehlta cae
xoang
<'6
Cae
te
bao sang
(Sinus ethmoidalis seu labyrinthus ethmoidalis)
(Xoang
sang
ho~c
me
cung sang)l1
Cac
te
bao
sang
vo-j
soluqng
tit
8
den
10
te
bao,
hinh
thanh

ve
phia
ben
ngoai
chung
du·qc
ngan
each
hoan
toan
voj cac hoc
mAt bdi
manh
hoc
m6.t
cua
xUdng
sang.
Cac
te
bao
sang
lien
quan:
ve
phia
tren
vo-i
mang
nito cling va

b6n ella xl/dng sang, lam eho eae kh6i xl/ong nay
e6
cau true
roit
phltc
tiilP
boi nhieu h6e, ngaeh nhe,
t~p
h9P
nhiJng h6e,
ngaeh (f6 (fl/ge
g<;l;
t6n
130
mit
eung sang.
21
cae
bie'n
chung
a
mlmg
nao
va
nao
khi
bi
viem),
ve
phia

xoang
tnln,
xoang
nay
co
th~
dUQe
eOlIa
m9t
te' bao
siwg-trcin
ZJn.
Xoang
tran
(Sinus frontalis)
La
hoc hdi co
hinh
thap
ba
ml\it
va
m9t
day,
xoang
tran
xuat
hi~n
trong
giai

quan
voi
mc:mg
nao
va
qua
cae
lap
mang
nao
lien
quan
vdi
thuy
tran
eua
d(Li
nao
(qte
trU:de
eua
ban
edu
d(Li
nao).
Thanh
trong
eua
xoang
trim

day
eua
cae
xoang
tran
va
lien
quan
voi hoc mAt
va
xudng
sang.
Xoang
tran
th6ng
voi
ngaeh
mili
giua
bdi
6ng
tran-
mui,
ong
nay
c6
16
md
VaG
phlu

n~m
d
hai
ntia
ben
eua
than
xU:dng
bU:dm,
hai
xoang
hai
ben
dUQc
ngan
each
vai
nhau
bdi
m9t
vach
rat
mango
Cae
xoang
buom
lien
quan:
ve
phia

m(Lch
hang,
trong
xoang
tinh
m9-ch
nay
con
chua
d9ng
m~eh
canh
trong,
va
cac
day
thlln
kinh
SQ
so
III,
IV,
VI>
va
VI,
con
ve
phia
duoi
thi

an
nay
eua
hau,
nhung
16
bi
lap
bdl
m9t
mang
ngan
niem
m~e,
va
bi
khoi
xltdng
cu6n
giiLa
ehe
khuat
tam
nhin.
Xoang
bllom
co
thJ
co
kfch

mom
chan
bu:um,
ho:;i.e
thong
voi
6ng
thi
gicic,
hoi;ie
voi
xoang
ham,
eilng
nhu
voi
ngaeh
d
mom
n~n
cua xr.tdng
cham.
Xoang ham
(Sinus maxillaris seu antrum Highmori )
(Xoang
ham
ho~c
hang Highmor)
Xoang
ham

eua
than
xUdng
ham
tren,
We
la
hinh
thap
c6
bon
mi;it
bEm
(deu
gQi
Ia
thanh
xoang)
vdi
mQt
day
huang
VaG
phia
trong.
Thanh
trude
tudng
ling
voi h6'

thanh
duoi-thai
dUdng) lier
quan
voi h6'
chan
buam-kha'u
cui,
trong
be
day
cua
thanh
nay
c6
day
than
kinh
huy~t
ding
sau
(ho~e
day
than
kinh
rang
sau)
di
V':W
d~

tiep
tl,1e
vai
ong
du:Ji
0"
mdt.
Ranh
duoi
6
mAt
lam
thanh
mQt gd xt1dng
10i
vao
b€m
trong
xoang.
Thanh
trong
eua
xoang
tlie 1a
day
thap,
tudng
ling
voi
thanh

RSnh
19i-m~:
r::lnh
ti;lo
nAn
bai m¢t bAn
(b€m
ngoai) la
m-\il
trong
rna
va ben
kia,
(ben trong)
Iii
Ic;!i
phu
bO
huy~t
rang (be
dU'Oi)
cua xll<lng ham
tr€m.
qua
vb.
phan
lOn
18
bi
lap

xo::mg
ham.
Bd
truck
cua
xoang
ham
tUdng
ling
vdi
ong
miii·l¢.
Bd
duoi
cua
xoang
lien
quan
voi
r~
cua
hai
rang
ham
IOn
dau
tien
va
rAng
ham

doi.
Xoang
nha
vdi
th~
tich
dudi
8
centimet
kh6i
co
th&
la
binh
thudng
ho<!c
do h$,u
qua
cua
qua
trlnh
nhi~m
khuftn
mq.n
tinh.
Xoang
tan
voi
th~
tich

x/.Ldng
go
ma,
ve
phia
duoi
uAm
trong
be
dily
cua
b(t
huy¢t
rang
cua
vom
khftu
cai,
va
ve
phi
a
sau-tren
cung
co
th&
co
ngach
n:lm d phAn
tren

cua
mi~ng,
nen
b(i
phQ.n
nay
c6
chU'c
nang
la
hoan
thilnh
giai
do~n
dau
cua
qua
trinh
ti€m
hoa,
va
ki§m
so
at
cha't
luqng
cua
thlic
an
bAng

rna
am
thanh
philt
ra
W
thanh
quan
se
duqc
t~o
thanh
l(ji n6i
phat
ra
ro
rang
va
co
th~
hiJu
dUQc
(hinh
7).
H6c
mi~ng
ca'u
t<:J,o
nen
bdi

thanh
cua
h6c
mi~ng.
1J
H6"c
mi('mg co the con goi
liiI
6
mj~ng
Cac
thanh
d
nang
cua
ml!?ng
chinh
la
cac
vung
nang
cua
m.$,t,
bao
gom: cac moi,
cAm
va
vung
cd
dn.

ludi
va
hai
ben
la
cac
vung
cua
cac
tuye'n
nuac
bQt
duoi
ham
va
duai
ludi.
Vg
phia
sau-ben,
h6c
mi~ng
lien
quan
voi
hai
vtlng
Ian
c~n:
vung

Ion
hoc
mi~ng.
Hoc
mi~ng
rnb
ra
phia
truac
bbi
khe
mi~ng
(rima
oris),
khi
cac
moi giil
yen
d
tu
the
bat
d(ing,
thi
khe
nay
chi
la
m!)t
khe

18
md
thudng
xuyen,
gQi
1<\
tiin
dinh
hau
ho<}.c
h9ng-mi¢ng
(eo hfiu-
mi~ng,
hO{lc
eo h9ngj15, eo co
hinh
cua
mQt
cung
voi
chieu
cong
lorn
nhin
xu6ng
phia
dUOl
va
ra
sau,

man
khdu
crii),
va
d
phia
duai
boi
ndi
tiep
n6i
giua
hai
phfin
day
va
than
cua
luai.
Khi
hai
cung
rang
(ham
rang)
tren
va
duoi
khep
l1i1i

khoang
th~.t
sv
khi
no
chU'a
cac
th~
tich
chat
rAn,
chat
long,
ho~c
hdi
khi,
ho<!c
khi
14
Hl1v
cling
99i la
hpng
hai
tU
nay coi
nhl1
dong nghia, la
do~n
thCl'

co
vOi-Mu
). Trong lai li$u nay
lu
Hl1v va
H9ng
dU'QC
dllng thay cho nhau va la dong nghfa.
,~
Eo
h9ng-mi~ng
la
16
thong giii'a h6c mi(lng
va
phan
mi~ng
clla
h;!iu
(h9ng-mi~ng
ho.(\c
khBv- hliu). Trang
mQt
s6 tai lieu
Giai phliu
h9C
10
nay
c'lI1<;1c
99i la eo-h9n9. Trong lai

Khau
cai
xlIang
(khau
cai
clffig)
Man
khau
ca
i
(khau
ca
i
mem)

-f
Ti~u
Ihi¢t
(i
llcri
gal
;,
Mep
(mO
i,
m"ngj
__
Eo·hong
(eo-hau)


.
tnJOc
man
khau
ca
i
(cung
khau
cai·llIm)
-J
T
~f

M~I
tren
ILlcri
(illng
ILlm)
'
/
~
'=
===-
,
Mat
dllrn
ILlrn
r V
dLlm
ILlcri

IU:oi
n,lt
ra
sau,
ho~c
khi
chuy~n
djch
hai
ham
rang
cach
xa
nhau
ra
(ha
mi~ng);
khoang
cach
giua
hai
ham
rang
khi
mifi!ng
ha
r{mg co
th~
Wi
4-5 cm,

i~ng
(bit
huy¢t
rang)
cua
cac xl1dng
ham
phan
chia
h6c
mi~ng
ra
lam
hai
phan:
-
Phan
n~m
0
phia
ngoai
cac
ham
rang
gQi
180
ti€n
dinh
mi¢ng;
-

qua
m(>t
khoang
tr6ng
du
ng
th~
n
g,
nllrn 0 ph
ia
sau
cua
cac
rang
ham
cu6i
cung
gQi
la kh
oang
sau-
riing
ham,
khoang
nay
v~n
tr6ng
n
gay

ng
l,1
a rna
chieu
cong
16m
hl10ng
ra
sau,
dl1qc gidi
h~n
0
giua
m(>t
ben
(phia
tr
l1C1c-ngoai)
13
rnoi
va
rna, va
ben
kia
(phia
sau··t
rong)
180
cac
cung

t~o
nen
cac
ranh
c
ua
phiu
tiin
dink
tren
va
dl1(ji
(ho~c
con
gQi
18.
vam tie'n
dink
mi~ng
'8
CUllg rang
ho~e
ham rang va
biJ
huy~1
rang eua cae
l(u'Clng
ham c:6lfli phu
~lfc;lc
goi chung la cung rang-Ic;li

inferioris:
ham
moi
tren
va dudi).
d
phia
rna
cua
tien
dinh
mi~ng,
ngang
vdi
muc
rang
ham
tren
thu
hai
co
10
rna
va~
mi¢ng
eua
6'ng
Stenon,
Wc
la

sau
cua
khoimg
nay
la
mQt
n€(p,
n:im
trong
be
day
CUll.
nep
18.
day
ch6ng
chan
budm-hiun,
huang
thiing
dung,
khi
ha
to
ITIi~ng
thi
nhin
thiy
nep nay
a

ehieu
tren-duai,
phfin
sau
r¢ng
hdn
phftn
trudc;
kieh
thuoc
cua
hoc
mi~ng
chinh
thuc
cung
Iii
kich
thuoe
cae
ehieu
cua
di.c
cung
rang
(haITI
ran~),
Wc
la: dUdng
klnh

18.
2,6
em
neu
do
khoang
giua
hai
rang
ham
be
d
hai
ben.
Hoc
mi~ng
chinh
thue
gioi
h~n
a
phia
trEm b6i
vbm
kh6u
cai
xudng
eo
niem
m\l-C

bdi
cung
ding
va
bai
bd
xUdng
co
19i
ehe
phu
cua
cac
xUdng
ham
(We bd
huy~t
ding
cua
dic
xUdng
ham
tren
va
dudi)17. d
phia
sau,
hoe
ml~ng
chinh

to,
va
thanh
dung
thiing
cua
tien
dinh
h.lu,
ph.ln
nay
cua
hoc
mi~ng
chinh
thuc
nftm
giua
hai
viing
chan
budm-khdu
ccii
d
hai
ben,
do d6
e6
th@
van

10i
len
thanh
mQt
khoi
IOn
van
trong
hOc
mi~ng
ehfnh
thuc,
va
cung
voi
eung
rang-IQi d
hai
ben
gidi h?-n eae
d.nh
gqi
la
ranh
huy¢t-ludi.
Ranh
huy¢t-lu?!i
(a
moi
ben)

cua
tuyen
nude
bQt
duoi
luai
nho
len,
v
nay
a
phia
sau
tiep
sat
vdi
miu
nha
ra
truoc
cua
tuyen
nude
bot
dudi
ham,
cung
vdi
5ng
bai

V
hinh
mao
ga,
nen
gQi
la
mao
duai
IUdi.
a
tren
dUClng
giGa,
c6
ham
lu?!i
(frenulum
linguae),
khoang
1
cm
phfa
sau
ch6
bam
cua
ham
nay
co mQt u

Wharton
co
10
cua
ang
bai
xuU"t
ehinh
cua
tuyen
dudi
1uai,
gQi
18.
ong
Rivinus.
Tuyen
nuoe
bQt
duai
lUdi con eo
nhieu
ong
bai
xuit
phV
(tu
10·12
ong)
cung

bel
lJuy~t
nMg, c6
niem
m~c
mi~ng
phu 99i la
11);.
D~
cho
dli
hinh dung,
m91
so
5ach giao
khoa
liang
Vi~t
99i
t~p
hQp
cac rang va cac bo
huy~t
rang c6
I~i
phu
nhu'lay
la cung rang
It:;Ji.
25

mi~ng,
niem
m~c
mi~ng
rat
khac
bi~t
va
c6
cau
truc
thich
nghi
voi nhi1ng
giai
do:;tn
tien-
tieu
hO{l
khac
nhau
cua
kh6i
thuc
an.
'Bi1t dAu tU
10
mi~ng
(khe
mi~ng)

miOc
b9t
mioc_nhaylH (c6
ca
te
baa
tict
nuoc
b9t
loang
va
te
baa
tiet
nuoc
nhay),
rat
nha,
n~m
rai
rac
trang
tfing
bi~u
m6.
Can
phai
n6i rftng
cac
tuyen

cua
moi
va
rna
quQ.t
len
phu
bd
huy~t
rang
cua
cac
xUdng
ham,
t.hi
niem
m:;tc
mi~ng
I:;ti
thich
nghi
voi mQt
chuc
nang
moi, d6
la
chiu
suc
ep.
Do v$.y,

phu
lien
t\).c
tu
m:;it
tien
dinh
(m$-t t.ruoc-ngoai)
cua
cac
bd
huy~t
ding
sang
m*t
Ivai
(m:;it
sau
trong)
cua
cac bd
nay,
Iuan
qua
cac
khe
giua
cac
rang,
va

c6
rang
nay,
hinh
thanh
mQt
lui
cling
vong
quanh
rang,
tui
cung
nay
nang,
rna
trong
be
day
l:;ti
c6
chua
doStn
yang
tran
cua
day
chling
huy¢t-rang;
do do

nUoe nhay. eon (!Ude 99i la
luy6n
pha
ho~e
luyen
hon
h9P,
26
d
phia
mQ.t
Iudi
(m$-t
sau-trong)
cua
bd
huy~t
rang
cua
cac
xUdng
ham,
thl
1Qi
khong
c6
cung
tfnh
chat
gi6ng

no
nhv
khi
trinh
bay
a
phftn
IQi.
0
day
thuc
an
dUQc
t$.p
trung
l~i
va
t~o
ncn
kh6i
(Cl,lc)
thuc
an
truoc
khi
nu6t.
N
goai
ra,
d

chat
xd (s9i)
kf!
tu
gioi h:;tn
sau
cua
vom kh&u cM
xtidng,
df!
tra
thanh
m(>t
niem
m<:lC
dai
chiic
nhung
mem
m?i
hdn,
c6
cd
cha't
cua
tuyen.
Niem
m?c
nay
phu

huy~t
rang
d xUdng
ham
dudi
thi
nhanh
chong
ma't
tinh
chat
xd
(S(li)
va
chuyf!n
thanh
niem
m:;tc
cua
vung
dvoi
Iudi
va
cua
Ivai;
niem
mQ.C
nay
Iat
phfin

so
sanh
voi
nicm
m?c
cua
moi
va
rna
dli9c.
Khong
dung
IJ;li
voi phfrn
niern
m:;tc
phu
m:;it trEm
cua
Ivai,
a
day
chung
Wi
chi
nhan
mJ;lnh
r~ng
Cali
true