Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 1 -
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KINH TẾ NGOẠI THƯƠNG KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài: GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Giáo viên hướng dẫn: Tiến sỹ Bùi Ngọc Sơn
Sinh viên thực hiện: Bùi Trọng Tuấn
Lớp: A2
Khoá: CN9
Hà nội, tháng 5/2003

Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 2 -

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo - Tiến sỹ Bùi Ngọc Sơn –
người đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình giúp đỡ em – cùng các thầy cô giá

Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 3 -
giải quyết tranh chấp cũng phải từng bước đổi mới về pháp luật nội dung cũng như ph
á
luật tố tụng để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.
Ở Việt Nam, thực tiễn cho thấy các văn bản pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh
t
ngày càng bộc lộ những hạn chế. Hệ thống văn bản hướng dẫn còn thiếu đồng bộ và chậ
m
được ban hành, chưa phù hợp, chưa thống nhất dẫn đến cách hiểu và vận dụng sai. Đây
l
vấn đề nổi cộm trong thực tiễn áp dụng pháp luật.
Tuy nhiên, việc tìm hiểu nghiên cứu về giải quyết tranh chấp kinh tế trong điều ki
ệ
hiện nay vẫn còn mang tính chất thời sự có ý nghĩa về lý luận cũng như thực tiễn.
Đề tài " Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và gi
ả
pháp" sẽ góp phần làm rõ thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế của Toà án kinh tế và c
á
Trung tâm trọng tài phi Chính phủ, phân tích rõ những khó khăn, thuận lợi hiện nay của c
á
cơ quan tài phán cũng như những hạn chế của các văn bản pháp luật kinh tế hiện hành, tr
ê
cơ sở đố kiến nghị một số vấn đề cần sửa đổi bổ sung trong hệ thống pháp luật kinh tế c
h
phù hợp với thực tiễn hoạt động của nền kinh tế thị trường.
Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về ki
n
tế xã hội và tư duy. Ngoài ra đề tài cũng vận dụng phương pháp phân tích tổng hợp để là
m

+ Khái niệm và đặc điểm
+ Cách thức th
ương lượng
+ Một số bước thương lượng, đàm phán để gỡ rối khi các bên tranh chấp đều
bế tắc
2. Giải quyết tranh chấp bằng hoà giải:
3. Giải quyết tranh chấp bằng toà án:
+ Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ quyền hạn của toà án kinh tế
+ Nguyên tắc tố tụng vụ án kinh tế và các nguyên tắc xét xử tranh chấp kinh

Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 5 -
tế của toà án kinh tế;
+ Thẩm quyền của toà án các cấp;
4. Giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài kinh tế:
- Khái niệm và những ưu thế cơ bản của trọng tài kinh tế
- Trung tâm trọng tài (Pháp lệnh số 08/ UBTVQH 11)
+ Khái niệm, đặc điểm, thẩm quyền của Trung tâm trọng tài
+ Thành lập chấm dứt hoạt động của Trung tâm trọng tài
- Giải quyết tranh chấp kinh tế của Trung tâm trọ
ng tài kinh tế
Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt nam
Chương II: Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt nam hiện nay

I. Các loại tranh chấp kinh tế phổ biến ở nước ta hiện nay:

1. Tranh chấp phát sinh do một bên vi phạm nghĩa vụ giao hàng hoặc thực hiện
lao vụ
2. Tranh chấp phát sinh do một bên vi phạm nghĩa vụ thanh toán và tiếp nhận
hàng hoá công việc

CHƯƠNG I
TỔNG QUAN VỀ PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT
TRANH CHẤP KINH TẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
I. KHÁI NIỆM TRANH CHẤP KINH TẾ VÀ TỐ TỤNG KINH TẾ
1. Khái niệm tranh chấp kinh tế:

Trong điều kiện nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường với sự
tham gia của nhiều thành phần kinh tế có chế độ sở hữu khác nhau, các quan hệ
kinh tế ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp. Mục đích tìm kiếm lợi nhuận chẳng
những là động lực trực tiếp thúc đẩy quá trình mở rộng các giao lưu kinh tế, mà còn
là lý do tồn tại của các chủ thể
kinh tế.
Cùng với sự phát triển của các quan hệ kinh tế và dưới sự tác động trực tiếp
của quy luật cạnh tranh, tranh chấp kinh tế cũng trở nên phong phú hơn về chủng
loại, gay gắt, phức tạp hơn về tính chất và quy mô. Chính vì vậy, việc áp dụng hình
thức và phương thức giải quyết tranh chấp sao cho phù hợp, có hiệu quả là một đòi
hỏi khách quan để bảo vệ quyề
n và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh doanh,
bảo đảm nguyên tắc pháp chế Xã hội Chủ nghĩa, thông qua đó góp phần tạo môi
trường pháp lý lành mạnh để thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế.
Tranh chấp kinh tế là tranh chấp biểu hiện những mâu thuẫn hay xung đột về
quyền, nghĩa vụ giữa các nhà đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện
dịch vụ trên thị
trường nhằm mục đích sinh lời. Như vậy tranh chấp kinh tế có thể
phát sinh trong cả quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Tuy nhiên, dù tồn tại
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 7 -
dưới hình thức nào và có thể bắt nguồn từ nguyên nhân khách quan và chủ quan
khác nhau, nhưng đặc trưng chung của tranh chấp kinh tế là luôn gắn liền với hoạt
động kinh tế và chủ thể tham gia chủ yếu là các nhà doanh nghiệp. Về bản chất, mỗi

- 8 -
Trong điều kiện kinh tế thị trường sự đa dạng về đối tượng cũng như sự xuất hiện
của các thị trường yếu tố phi truyền thống đã làm phát sinh nhiều tranh chấp mới
như tranh chấp về thương hiệu, Ly- xăng, tranh chấp về quảng cáo
Những tranh chấp kinh tế xảy ra mà được cơ quan toà án có thẩm quyền giải quyết
theo một trình t
ự thủ tục nguyên tắc nhất định thì được gọi là "Vụ án kinh tế".
2. Khái niệm tố tụng kinh tế:

Tố tụng kinh tế là một chế định pháp luật quan trọng của pháp luật kinh tế, là
tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh những quan hệ tố tụng giữa cơ quan
toà án và người tham gia tố tụng, trong quá trình toà án giải quyết các vụ án kinh tế
để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng. Cũng có thể
hiểu tố tụng kinh tế là quá trình cơ quan toà án có thẩm quy
ền giải quyết các vụ án
kinh tế theo một trình tự nhất định.
Với nội dung khái niệm tranh chấp kinh tế như trên có thể thấy các tranh chấp
kinh tế hiện nay là rất đa dạng và phức tạp, các chủ thể của nền kinh tế được mở
rộng hơn trước và phạm vi hoạt động cũng đa dạng hơn trước. Vì vậy, pháp luật áp
dụng cho việc giải quy
ết các tranh chấp kinh tế phải linh hoạt và mềm dẻo hơn, các
cơ quan tài phán vừa phải nâng cao trình độ nghiệp vụ của mình, vừa phải thay đổi
phương pháp giải quyết tranh chấp kinh tế cho phù hợp với nền kinh tế mở như hiện
nay của nước ta.
II. SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA VIỆC BAN HÀNH PHÁP LUẬT VỀ
GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP KINH TẾ
1. Sau chiến thắng mùa xuân 1975, cả nước ta bước vào giai đoạn lịch sử mới xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cơ chế quản lý cũ tập trung, quan liêu bao cấp trong thời
kỳ chiến tranh đã không phát huy tác dụng tích cực mà còn làm trì trệ sự phát triển
kinh tế, gây nhiều hiện tượng tiêu cực trong xã hội, trước tình hình trên Đại hội

kỹ thuật tiên tiế
n và kinh nghiệm kinh doanh của các quốc gia có nền kinh tế phát
triển. Vấn đề đặt ra là khi mở rộng các quan hệ kinh tế chúng ta buộc phải xem xét,
chấp nhận những tập quán thương mại quốc tế và các nguyên tắc của luật pháp quốc
tế về các lĩnh vực thương mại kinh doanh quốc tế.
Mở rộng các mối quan hệ kinh tế quốc tế đã tác động tích cực vào nền kinh tế
củ
a chúng ta làm các hoạt động kinh doanh trở nên đa dạng, sôi động và đương
nhiên dẫn đến sẽ có phát sinh các tranh chấp trong hoạt động kinh tế ngày càng
nhiều và gay gắt. Các chủ đầu tư nước ngoài vào Việt Nam họ đều quan tâm đến sự
bảo đảm về mặt pháp lý cho hoạt động kinh doanh của mình và pháp luật phải bảo
đảm đầy đủ các quyền và lợi ích chính đáng của họ khi nảy sinh các tranh chấp.
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 10 -
Chính vì vậy khi tiến hành đầu tư vào Việt Nam ngoài các yếu tố đảm bảo về
mặt pháp lý cho hoạt động kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thì các chủ đầu tư cũng
đặc biệt quan tâm đến việc giải quyết các tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh
doanh, giải quyết các tranh chấp phải nhanh chóng, có hiệu lực mới bảo đảm quyền
lợi chính đáng của họ.
III. CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
Việc chuyển đổi nền kinh tế ở nước ta từ cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp
sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đã làm thay đổi quan niệm về
một loạt vấn đề xung quanh các chế định hợp đồng kinh tế (HĐKT), tranh chấp
kinh tế, tài phán kinh tế, quyền tự do của các bên tranh chấp trong việc lựa chọn cơ
quan, tổ chức giải quy
ết tranh chấp kinh tế, vị trí của cơ quan tài phán kinh tế trong
bộ máy Nhà nước v.v.
Từ năm 1987 - 1990, nước ta đã có nhiều cố gắng để tiếp tục phát huy vai trò
của trọng tài kinh tế. Do đó năm 1989 Nhà nước đã ban hành Pháp lệnh Hợp đồng
kinh tế và năm 1990 ban hành Pháp lệnh Trọng tài kinh tế với mục đích làm cho hai

quan hệ hợp đồng của mình mà không có sự tham gia của bên thứ ba.
b. Đặc điểm:
- Thương lượng là một phương pháp tự giải quyết tranh chấp của các bên.
- Thương lượng không mang tính chấ
t bắt buộc trừ khi hợp đồng có quy định và
không đòi hỏi sự can thiệp hành chính của bất cứ một thiết chế nào. Thương lượng
được áp dụng tương đối phổ biến để giải quyết tranh chấp kinh tế thời gian và chi
phí giành cho cuộc thương lượng thông thường phụ thuộc vào tính chất và trị giá
tranh chấp. Tuy nhiên, trong thực tế thương lượng lại phụ thuộc vào thiện trí của
các bên và cách th
ức thương lượng là thương lượng trực tiếp hay thông qua thư tín,
telex, fax
Việc giải quyết tranh chấp bằng thương lượng nhằm gạt bỏ các ý kiến bất
đồng để đạt tới sự thống nhất, thiện trí là một phương pháp giải quyết tranh chấp rất
phổ biến ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các quốc gia Á Đông.
Theo Điều 7 Pháp lệnh hợp đồng kinh tế
: “ Các tranh chấp phát sinh khi thực
hiện hợp đồng kinh tế được giải quyết bằng cách tự thương lượng giữa các bên với
nhau hoặc đưa ra trọng tài kinh tế”. Phương thức thương lượng này đẩy nhanh tốc
độ giải quyết tranh chấp giữa hai bên bày tỏ thái độ tôn trọng bên vi phạm hợp đồng
cũng như để hai bên hiểu rõ nội dung sự việc, nội dung tranh chấp dẫn đến sự
thiện
trí của cả hai bên.
- Trong các hợp đồng kinh tế, tại điều khoản về xử lý tranh chấp thường được ghi: “
Các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng trước hết được giải
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 12 -
quyết thông qua đàm phán, thương lượng giữa các bên. Nếu tranh chấp không giải
quyết được bằng thương lượng sẽ được đem ra xét xử tại (toà án hoặc trọng tài)
theo quy tắc của (toà án, trọng tài) phí xét xử sẽ do bên thua kiện chịu” điều này

đi tới thống
nhất, sự bình tĩnh sẽ mang lại cho cả hai bên một thái độ tích cực làm cho việc giải
quyết tranh chấp đi theo hướng thuận lợi.
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 13 -
Hai bên lần lượt đưa ra các giải pháp của mình, tránh tranh luận cái nào tốt và
hợp lý hơn cái nào. Sau đó, tất cả các giải pháp được gộp thành một bản danh sách
lần lượt sắp xếp chúng theo thứ tự cho là thích hợp nhất. Sau khi phân loại các
phương án đã hoàn thành, đôi bên mới bắt đầu trình bày lý do việc lựa chọn của
mình, bằng cách trên mới vượt qua được một số “điểm chết” trong quá trình thảo
luậ
n, đây là tiền đề để cho việc tìm kiếm một phương án khả thi nhất. Cuộc thảo
luận nhờ đó chuyển hướng từ chỗ bế tắc sang chọn lựa một giải pháp tối ưu nhất.
Bước 2: Xem xét nội dung chính của vấn đề:
Trong trường hợp này cần thiết phải tập trung vào vấn đề chính của cuộc thảo
luận thay vì cân đong đo đế
m xem phương án nào nặng nhẹ hơn, xem xét lại vấn đề
từ đầu từ chỗ khúc mắc mà hai bên chưa có cách giải quyết, tránh sa đà vào các
cuộc tranh luận ngoài lề nếu cảm thấy phương án đưa ra không được phía bên kia
chấp nhận, tiếp tục đặt lại vấn đề chính yếu nhất mà cả hai bên đều có ý định đạt
được trong buổi gặp gỡ.
Chọn một phương án nào đó tối
ưu nhất cho cả hai bên, đề nghị bên kia cũng
nghiên cứu trên tinh thần xây dựng và với yêu cầu phải bám sát mục tiêu chính của
cuộc thương lượng chỉ có như vậy mới không rơi vào bế tắc một lần nữa.
Khi có quá nhiều vấn đề được nêu ra nhưng rút cục hai bên đều không đạt
được sự thống nhất cần thiết, các bên đương sự cần phải biết cách chẻ nhỏ vấn
đề
đặt riêng từng cái một để dễ dàng nhất trí được với nhau về cách giải quyết. Nếu
thấy cần thiết đại diện của các bên chủ động rút lại các vấn đề của mình, lần lượt

các hình thức giải quyết tranh chấp bằng toà án hoặc trọng tài do vậy đặc trưng của
việc hoà giải là cho phép duy trì mối quan hệ làm ăn lâu dài và đưa ra những giải
pháp hữu hiệu. Các bên có thể xoá bỏ vai trò củ
a người hoà giải vào bất cứ thời
điểm nào mà họ muốn, người hoà giải không áp đặt quan điểm riêng của mình cho
các bên mà để các bên thoả thuận và thể hiện bằng văn bản có giá trị bắt buộc cho
cả hai bên. Khi người hoà giải nắm được các sự kiện, nguyên nhân các tình tiết của
vụ tranh chấp đồng thời lại biết được những chi tiết riêng tư trong lập trường của
t
ừng bên thì họ có thể tháo gỡ hoặc góp phần làm giảm đi những bất đồng, những
rào cản và khác biệt trong quan điểm của các bên theo những cách thức, lập luận,
dẫn dắt của mình nếu chỉ có các bên tranh chấp với nhau cùng với những lập trường
riêng của họ thì không thể giải quyết nổi.
Nhìn chung hoà giải là phương pháp giải quyết tranh chấp nhanh, tiết kiệm
chi phí, nỗ lực giải quy
ết tranh chấp của các bên cùng với sự đóng góp của hoà giải
viên sẽ làm cho tiến trình hoà giải diễn ra nhanh chóng và mang lại kết quả theo
mong muốn của các bên.
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 15 -
3. Giải quyết tranh chấp kinh tế bằng tòa án.
3.1 Cơ cấu tổ chức của toà án kinh tế.
a. Cơ cấu của toà án trong điều kiện mới:
Toà án kinh tế được tổ chức thành tòa chuyên trách trong hệ thống tòa án
nhân dân như: Tòa dân sự, Toà hình sự, gồm có: Tòa kinh tế Tòa án nhân dân tối
cao, Tòa kinh tế thuộc Tòa án nhân dân cấp Tỉnh, Thẩm phán chuyên trách xét xử
các vụ án kinh tế ở Toà án cấp Huyện.
• Ở Trung Ương: Toà án nhân dân tối cao có toà án kinh tế tồn tại độc lập và
song song với các toà chuyên trách khác nh
ư: Toà hình sự, Toà dân sự, Toà lao

tổn thất về kinh tế, mà còn có tác dụng bảo vệ và khôi phục quyền lợi của các doanh
nghiệp, các nhà kinh doanh, tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển.
Mặt khác khuyến khích các cá nhân và tổ chức trong nước cũng như ở nước ngoài
yên tâm bỏ vốn để đầu tư phát triển đất nước.
Ngày 16/3/1994 Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh thủ t
ục
giải quyết các vụ án kinh tế, theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ
chức tòa án nhân dân, từ ngày 1/7/1994 giải quyết tranh chấp kinh tế được chuyển
sang tòa kinh tế - Tòa chuyên trách trong hệ thống Tòa án nhân dân. Ngày
28/6/1996 Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm soát nhân dân tối cao đã ban hành
Thông tư liên nghành số 04 TTLT hướng dẫn áp dụng Pháp lệnh thủ tục giải quyết
các vụ án kinh tế. Trong đó quy định tổ chứ
c toà kinh tế nằm trong hệ thống tòa án
nhân dân với vai trò như những tòa chuyên trách khác, có thẩm quyền giải quyết các
tranh chấp kinh tế phát sinh trong nền kinh tế thị trường.
3.2 Nguyên tắc tố tụng vụ án kinh tế:
Nguyên tắc giải quyết các vụ án kinh tế là những tư tưởng chỉ đạo đối với
việc giải quyết các vụ án kinh tế được các quy phạm pháp luật về tố tụng kinh tế ghi
nhận qua nh
ững nội dung và đặc trưng cơ bản của tố tụng kinh tế. Việc tuân thủ các
nguyên tắc của tố tụng kinh tế là cơ sở cho việc đảm bảo giải quyết vụ án kinh tế
khách quan, đúng luật, đặc biệt cần phải tuân thủ những nguyên tắc sau đây:
3.2.1 Nguyên tắc tự định đoạt

Đây là nguyên tắc cơ bản trong tố tụng kinh tế, nó xuất phát từ quyền tự do
kinh doanh, tự do giao kết hợp đồng của các chủ thể kinh doanh. Theo nguyên tắc
này, thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế đã quy định cho đương sự được quyền khởi
kiện, quyền yêu cầu toà án bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, có quyền lựa chọn
Toà án giải quyết tranh chấp trong những trường h
ợp nhất định. Nguyên đơn được


Đây là nguyên tắc đặc trưng của tố tụng vụ án kinh tế, bởi lẽ nó chi phối tất
cả các thời hạn tố tụng trong việc giải quyết vụ án kinh tế, nhanh chóng về thời gian
là đòi hỏi của các chủ thể kinh doanh khi giải quyết vụ án.
3.2.5 Nguyên tắc xét xử công khai:

Đây là nguyên tắc hiến định đối với hoạt động của toà án. Trong một số
trường hợp pháp luật cho phép toà án được xử kín: Khi xét xử các vụ án kinh tế, toà
án có thể xét xử kín nếu xét thấy cần giữ bí mật Nhà nước hoặc bí mật của đương sự
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 18 -
theo yêu cầu chính đáng của họ. Bí mật của đương sự trong tranh chấp kinh tế
thường là bí quyết về kinh doanh như phát minh sáng chế có liên quan trực tiếp
đến hiệu quả hoạt động của người kinh doanh, nếu bí quyết đó bị tiết lộ thì sẽ đem
lại hiệu quả xấu cho doanh nghiệp đó vì vậy họ có quyền đề nghị toà xét xử kín.
3.3 Thẩm quyền giải quyết vụ
án kinh tế của toà án.
3.3.1 Thẩm quyền của Toà án:

Khi có vụ tranh chấp kinh tế xảy ra, đương sự phải khởi kiện tại toà án có
thẩm quyền hoặc các toà án phải xem xét và xử lý vụ án đúng thẩm quyền theo qui
định của pháp luật tố tụng.
Chúng ta hiểu thẩm quyền của toà án ở các mặt sau đây:
- Thẩm quyền chung;
- Thẩm quyền của toà án các cấp;
- Thẩm quyền của toà án theo lãnh thổ;
- Thẩm quyền theo sự lựa chọn củ
a nguyên đơn;
a. Thẩm quyền chung của toà án:
Theo qui định của pháp luật tố tụng thì toà án có thẩm quyền giải quyết các

- Không có nhân tố nước ngoài.
b.1 Thẩm quyền của toà án kinh tế - toà án nhân dân cấp Tỉnh
- Sơ thẩm: Những vụ án kinh tế trừ những vụ án thuộc thẩm quyền của toà án nhân
dân cấp Huyện. Tuy nhiên trong những trường hợp cần thiết toà án cấp Tỉnh có thể
lấy những vụ án kinh tế thuộc quyền của toà án nhân dân cấp Huyện lên để giải
quyết do vụ án đó có nhiề
u tình tiết phức tạp, có ảnh hưởng đến an ninh chính trị
hoặc vì lý do cần thiết nào đó.
- Phúc thẩm: Những vụ án kinh tế mà bản án, quyết định Sơ thẩm chưa có hiệu lực
pháp luật của toà án cấp dưới bị kháng cáo, kháng nghị theo qui định của pháp luật
tố tụng.
- Giải quyết việc phá sản doanh nghiệp theo qui định của pháp luật.
Tóm lại, thẩm quyền xét x
ử của Toà án Nhân dân cấp Tỉnh đối với các vụ án
kinh tế là: Giám đốc thẩm, Tái thẩm; các vụ án mà bản án, quyết định có hiệu lực
pháp luật của toà án cấp dưới bị kháng cáo, kháng nghị.
b.2 Thẩm quyền của toà kinh tế - toà án nhân dân tối cao:
♦ Giám đốc thẩm, Tái thẩm những vụ án mà bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp
luật bị kháng nghị theo qui định của pháp luật tố t
ụng. Toà kinh tế - toà án nhân dân
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 20 -
tối cao không có quyền xét xử sơ thẩm đồng thời chung thẩm các vụ án kinh tế như
toà hình sự toà án nhân dân tối cao.
♦ Về phúc thẩm: Toà án Nhân dân tối cao có các Thẩm phán kinh tế được phân
công giải quyết và có thẩm quyền:
• Phúc thẩm những vụ án mà bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp
luật của toà án cấp dưới trực tiếp bị kháng cáo, kháng nghị theo qui định của pháp
luật t
ố tụng.

4. Giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài

4.1 Khái niện và những ưu thế cơ bản
a. Khái niệm:
Trọng tài là một tổ chức trung gian được thành lập ra và có thẩm quyền giải
quyết các tranh chấp kinh tế và tranh chấp khác phù hợp với pháp luật của nước
trọng tài. Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là một phương thức giải quyết mà ở
đó trọng tài với tư cách là người thứ 3 độc lập phán xử và quyết đị
nh tranh chấp của
các bên. Đó thông thường là một cơ quan trung gian được các bên đương sự giao
tranh chấp để xét xử. Phán quyết của trọng tài thông thường mang tính chất chung
thẩm được áp dụng phổ biến nhất hiện nay.
b. Những ưu thế cơ bản của trọng tài:
Cùng với việc quyết định chuyển giao việc xét xử tranh chấp kinh tế từ trọng
tài kinh tế sang tòa án, Chính phủ Việt Nam chủ trương so
ạn thảo và ban hành Pháp
luật về trọng tài kinh tế phi Chính phủ, nhằm tạo điều kiện cho các bên tranh chấp
thực hiện quyền tự do định đoạt phương thức giải quyết tranh chấp của mình.
Vấn đề đặt ra ở đây là tại sao việc giải quyết các tranh chấp kinh tế đã có toà
án kinh tế theo Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế, vậy trọng tài phi
Chính ph
ủ được thành lập nhằm mục đích gì? Có các nguyên nhân sau đây:
Một là: Thủ tục tố tụng của toà án có thể qua nhiều cấp xét xử khác nhau, điều đó
không phù hợp với đòi hỏi của các nhà kinh doanh về mặt thời gian. Các nhà kinh
doanh muốn vụ tranh chấp được phán quyết nhanh chóng bằng thủ tục đơn giản,
phù hợp với công việc kinh doanh của họ;
Hai là: Các nhà kinh doanh có quyền tự do kinh doanh theo luật định
đồng thời
cũng có quyền lựa chọn cơ quan tài phán trong việc giải quyết tranh chấp về kinh tế.
Họ muốn "chọn mặt gửi vàng" vào cơ quan tài phán mà họ tín nhiệm, muốn có

diện cho Trung tâm, có Ban điều hành và các trọng tài viên có Chủ tịch, Phó chủ
tịch, Tổng thư ký.
b. Đặc điểm: Trọng tài là phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt
động thương mại được các bên thoả thuận và được tiến hành theo trình tự, thủ tục tố
tụng do Pháp lệnh trọng tài thương mại ban hành ngày 25/2/2003.
Tranh chấp giữa các bên được giải quyết tại Hội đồng trọng tài do Trung tâm
trọng tài tổ chức hoặc tại Hội đồng trọng tài do các bên thành lập (Điều 2 Khoản 1
và Điều 4).
- Về hình thức: Trọng tài thương mại là tổ chức phi Chính phủ;
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 23 -
- Tổ chức hoạt động: Để tổ chức và hoạt động theo Điều lệ và Quy tắc tố tụng của
mỗi Trung tâm phù hợp với quy định của các văn bản pháp luật hiện hành nhưng
không được trái với những qui định của Pháp lệnh số 08/2003 UBTVQH 11;
- Một đặc điểm nữa là: Các quyết định của Hội đồng trọng tài là Chung thẩm, các
bên phải thi hành;
- Đặ
c điểm thứ tư là: Các bên có quyền thoả thuận lựa chọn Trung tâm trọng tài để
giải quyết tranh chấp.
4.2.2 Thẩm quyền:

Theo qui định của Pháp lệnh số 08/PL/2003 UBTVQH 11 trọng tài có thẩm
quyền giải quyết các vụ tranh chấp phát sinh trong “hoạt động thương mại” theo sự
thoả thuận của các bên bằng văn bản hoặc hình thức văn bản khác như thư, điện
báo, telex, fax, thư điện tử
Hoạt động thương mại là một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân, tổ
chức kinh doanh bao gồm: mua bán hàng hoá, cung ứng d
ịch vụ; phân phối; đại
diện, đại lý thương mại; ký gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng; tư vấn; kỹ
thuật; li – xăng; đầu tư; tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò; khai thác; vận

+ Họ và tên, địa chỉ, nghề nghiệp của các sáng lập viên;
+ Điều lệ của Trung tâm trọng tài;
+ Văn bản giới thiệu của Hội luật gia Việt nam;
- Đơn xin phép thành lập Trung tâm trọng tài gồm có các nội dung sau:
+ Ngày, tháng, năm viết đơn;
+ Họ và tên, địa chỉ, nghề nghiệp của các sáng lập viên;
+ Lĩnh vực hoạt động của Trung tâm trọng tài:
+ Địa điểm dự định đặt trụ sở của Trung tâm trọng tài;
- Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được Giấy phép thành lập, Trung tâm
trọng tài phải đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp Tỉnh, Thành phố trực thuộc TW nơi
Trung tâm trọng tài đặt trụ sở, hết thời hạn này mà Trung tâm trọng tài không đăng
ký thì giấy phép bị thu hồi.
- Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày được c
ấp giấy đăng ký hoạt động Trung tâm
trọng tài phải đăng báo hàng ngày của TW hoặc báo Địa phương nơi đăng ký hoạt
động trong 3 số liên tiếp về những nội dung chủ yếu sau:
+ Tên, địa chỉ, trụ sở của Trung tâm trọng tài
+ Lĩnh vực hoạt động của Trung tâm;
+ Số giấy đăng ký hoạt động, cơ quan cấp, ngày, tháng, năm cấp;
+ Thời điểm bắt đầu hoạt động của Trung tâm trọng tài;
Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp
- 25 -
Trung tâm trọng tài, phải niêm yết tại trụ sở những nội dung trên và danh
sách trọng tài viên của Trung tâm trọng tài.
c. Chấm dứt hoạt động:
Điều 18 Pháp lệnh Trọng tài thương mại số 08/2003 UBTVQH 11 thì Trung
tâm trọng tài chấm dứt hoạt động trong các trường hợp sau:
- Các trường hợp qui định tại Điều lệ của Trung tâm trọng tài;
- Bị thu hồi Giấy phép thành lập;
Khi chấm dứt hoạt động, trung tâm trọng tài ph