TRƯỜNG ĐH HÙNG VƯƠNG TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CÔNG NGHỆ SAU THU HOẠCH
LÊ VĂN TRUNG
QUI TRÌNH SẢN XUẤT, CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN
HẠT LÚA GIỐNG TẠI TRẠI GIỐNG CÂY TRỒNG
LONG PHÚ
Ngành: Công Nghệ Sau Thu Hoạch
BÁO CÁO RÈN NGHỀ MỘT THÁNG
SÓC TRĂNG –NĂM 2011
GIẤY XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP
2
CHẤM ĐIỂM BÁO CÁO RÈN NGHỀ 1 THÁNG
3
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CÔNG NGHỆ SAU THU HOẠCH
BM: 01-RN
LỜI CẢM ƠN
4
MỤC LỤC
Chương 1: Giới thiệu………………………………………………… ………….……4
Chương 2: Nội dung và Phương pháp thực hiện ……………………….…….……… 5
2.1 Thời gian thực hiện………………………………………………………… 5
2.2 Địa điểm thực hiện………………………………….……………………… 5
2.3 Tổng quan về Trại giống Long Phú……………………….………………… 5
2.4 Phương tiện …………………………………………….…………… …… 5
2.5 Qui trình sản xuất, chế biến và bảo quản hạt lúa giống…….…………………5
2.5.1 Sản xuất hạt giống lúa………………………………………………….……6
2.5.2 Chế biến hạt lúa giống 8
a. Làm khô hạt giống 8
b. Làm sạch hạt lúa………………………………….………………… ……12
2.5.3 Bảo quản hạt giống……………………………………………………… 16

khoảng 1/3 diện tích đất canh tác trên toàn thế giới. Khoảng 144,1 triệu ha đã được sử dụng
để trồng lúa và khoảng 50% dân số trên thế giới là ăn gạoviết như vậy là không được, viết lại
cho hay hơn.
Đồng Bằng Sông Cửu Long có diện tích canh tác lúa chiếm 40% và sản lượng lúa
chiếm 50% so với cả nước. Đây cũng là vị trí địa lý thuận lợi, là trung tâm kinh tế, văn hóa
của vùng, hoạt động lúa gạo xuất khẩu thu hút sự chú ý của nhiều doanh nghiệp trong và
ngoài nước. Nhưng cơ sở vật chất cho công nghệ sau thu hoạch của các loại nông sản nói
chung và cho lúa gạo nói riêng vẫn còn xếp vào trình độ yếu so với các khu vực sản xuất
nông nghiệp trong và ngoài nước. Nhiều năm tới, Đồng Bằng Sông Cửu Long sẽ phát triển
thành thị khá nhanh lúc đó diện tích lúa sẽ bị thu hẹp nhưng chỉ tiêu về sản lượng vẫn tiếp tục
tăng. Đó là một bài toán khó cho chiến lược an toàn lương thực của khu vực và của cả nước.
Chúng ta cần có những giống lúa mới cho năng suất cao và phẩm chất tốt đồng thời phải nâng
cao trình độ sản xuất, hoàn thiện hệ thống sản xuất, chế biến và bảo quản hạt giống .
Sóc Trăng là một trong những tỉnh thuộc khu vực ĐBSCL có diện tích canh tác lúa khá
lớn. Nhưng hàng năm việc người nông dân sử dụng hạt giống chưa đạt tiêu chuẩn để sạ, cấy
còn rất cao. Chủ yếu là tự để giống và trao đổi giống cho nhau. Người dân chưa chú ý nhiều
đến việc lựa chọn hạt giống tốt để gieo sạ nhằm tạo ra được hạt lúa đạt tiêu chuẩn về chất
lượng và cho xuất khẩu.
Trong canh tác lúa, hạt giống đóng vai trò quan trọng chính vì thế hiện nay hạt giống
lúa cần được chú trọng và đầu tư đúng mức. Để có được hạt giống tốt thì các khâu từ sản
xuất, chế biến và bảo quản phải tốt. Sau đây xin giới thiệu về một quy trình chế biến hạt lúa
giống đạt tiêu chuẩn, hàng năm đã cung cấp một lượng hạt lúa giống có chất lượng cho bà
8
con nông dân trong và ngoài tỉnh để gieo sạ trên đồng ruộng của mình, đó là qui trình sản
xuất, chế biến và bảo quản hạt lúa giống tại Trại giống cây trồng Long Phú.
9
CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN
2.1. Tổng quan về Trại giống Long Phú
Trại giống cây trồng Long Phú với chức năng, nhiệm vụ là đơn vị nghiên cứu và
tuyển chọn những giống cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương, đồng thời sản

4.2. giải thích quy trình (em giải thích từng công đoạn của quy trình)
Qui trình bao gồm 3 khâu chính:
2.5.1 Sản xuất hạt lúa giống
Để có được một giống lúa đạt năng suất, chất lượng tốt và phù hợp với điều kiện
canh tác của địa phương thì phải trải qua các bước sau đây:
Hình 1: Ruộng cấy khảo nghiệm các giống lúa mới của Trại giống Long Phú
Sau khi nhận các bộ giống từ các Viện, Trường về thì tiến hành khảo nghiệm để
so sánh năng suất, khả năng chống chịu sâu bệnh của từng giống. Ban đầu các giống sẽ
được cấy với diện tích nhỏ khoảng 15 m
2
và có 3 lần lặp lại. Từ đó chọn ra những
giống đạt yêu cầu.
Kế đến các giống đạt yêu cầu sẽ được gieo cấy ra diện tích rộng hơn khoảng
1000 m
2
cho mỗi giống và tiếp tục loại bỏ các giống không đạt năng suất, bị nhiễm sâu
bệnh.
Hình 2: Ruộng sản xuất thử của Trại giống Long Phú
Cuối cùng các giống có năng suất cao, phẩm chất tốt, chống chịu tốt với sâu
bệnh sẽ được nhân giống để bán cho bà con nông dân.
Hình 3: Ruộng nhân giống của Trại giống Long Phú
2.5.2 Chế biến hạt lúa giống
12
a. Làm khô hạt giống
Bể chứa lúa và khu vực lò sấy cần được vệ sinh thật kĩ trước khi đưa lúa lên lò để
sấy.
Hạt lúa giống sau khi được máy gặt đập liên hợp cắt từ ngoài đồng vào thì đổ
ngay lên bể chứa lúa của lò sấy có lót một lớp lưới cước bên dưới. Lớp lúa trên bể
chứa lúa có độ dày từ 50 – 55 cm là tốt nhất.
Hình 4: Lúa sau khi được đưa vào trong bể của lò sấy

Cần phủ bạt và cài bạt cho thật kĩ để tránh cho hơi nóng thoát ra bên ngoài sẽ làm
cho lúa lâu khô. Sau khi phủ bạt không nên thường xuyên mở bạt mà phải chờ cho
đúng thời gian rồi mới mở bạt kiểm tra.
ình 8: Các cửa hông được mở khi cho hơi nóng đi từ trên xuống
Hình 9: Sơ đồ mô phỏng lò sấy lúa không đảo chiều

Hình 10: Dụng cụ lấy mẫu lúa để kiểm tra và máy đo ẩm độ hạt
14
b. Làm sạch hạt lúa
Trước khi thực hiện việc làm sạch hạt giống nhằm tránh cho giống khỏi bị lẩn thì
cần phải vệ sinh máy giê và khu vực quanh máy giê cho thật kĩ. Việc vệ sinh cho máy
giê được thực hiện bằng cách dùng chổi quét những hạt lúa còn sót lại trên thành và
bên trong máy giê.
Do hạt lúa khi thu vào còn lẩn nhiều tạp chất, hạt cỏ dại và hạt lép lửng cho nên
cần phải được làm sạch. Việc làm sạch hạt lúa gồm 2 giai đoạn: làm sạch sơ bộ và làm
sạch hoàn toàn.
Giai đoạn làm sạch sơ bộ hay còn gọi là giê thả. Cách làm như sau: lúa được đưa
lên bồn chứa đặt cách mặt đất khoảng 1,5 m. Phía bên dưới đặt một chiếc quạt gió có
đường kính 0,8 m, sau đó cho lúa rơi từ từ xuống và bật quạt gió nhằm loại bỏ bớt tạp
chất, hạt cỏ dại, những hạt lép lửng. Chỉ lấy những hạt lúa tốt còn lẩn ít tạp chất, hạt
cỏ và hạt lép lửng.
Hình 11: Lúa được giê thả trước khi làm sạch hoàn toàn
Giai đoạn làm sạch hoàn toàn là loại bỏ tiếp các tạp chất, hạt cỏ dại, hạt lép lửng
còn sót lại sau khi được giê thả để cho lúa giống đạt được những tiêu chuẩn mà Việt
Nam qui định khi sản xuất hạt lúa giống.
Tiêu chuẩn chất lượng: Theo TCVN 1776 – 2004
Cấp giống Độ thuần Độ sạch Hạt cỏ dại Nẩy mầm Độ ẩm
Nguyên chủng ≥ 99,9% ≥ 99% ≤ 5 hạt/kg ≥ 80% ≤ 13,5%
Xác nhận ≥ 99,5% ≥ 99% ≤ 10 hạt/kg ≥ 80% ≤ 13,5%
Sau khi lúa được làm sạch sơ bộ, lúa tiếp tục được làm sạch bằng máy giê. Cần vệ


Hình 16: Lúa giống sau khi được đóng bao
Việc bảo quản lúa giống trong kho được lâu dài và an toàn rất quan trọng. Bởi
không bảo quản tốt thì hạt giống có thể bị nấm mốc, chuột, sâu, mối, mọt tấn công phá
hại. Cho nên kho chứa phải đạt được các tiêu chí sau đây: kho phải cao ráo, kín đáo,
thoáng mát, không bị mưa tạt, dột….
Trong trường hợp lúa giống bị chuột, sâu, mọt, mối tấn công thì có thể khắc
phục hiện tượng này bằng cách sử dụng thuốc hóa học dạng xông hơi để diệt trừ
chúng. Trước khi xử lý dùng bạt phủ kín lúa giống sau đó đặt thuốc rồi đóng kín cửa
kho lại khoảng 1 tuần sau thì mở lớp bạt ra và dọn sạch sẽ bả thuốc.
Trong quá trình sấy, bảo quản không đúng cách có thể xảy ra một hiện tượng
ngoài mong muốn như ẩm độ tăng, hạt giống mất sức nẩy mầm, mốc… để khắc phục
hiện tượng này thì trong quá trình sấy ẩm độ phải đạt và bảo quản phải đúng cách như
giới thiệu ở trên. Thông thường khi làm tốt các khâu thì hạt giống bảo quản được 6-9
tháng và tỷ lệ nẩy mầm của hạt giống vẫn còn đạt tiêu chuẩn như qui định.
Hình 17: Lúa được chất thành từng cây trong kho bảo quản
2.6 Tận dụng các phụ phẩm
Nguồn phụ phẩm sau khi chế biến hạt giống khá lớn cho nên có thể tận dụng các
phụ phẩm này vào nhiều mục đích khác nhau nhằm làm tăng lợi nhuận cho đơn vị.
- Các hạt lững dùng để chăn nuôi gia cầm hoặc xay ra thành cám cho gia súc, cá
ăn…
- Đối với những hạt lép hoàn toàn thì đem ủ cho hoai mục để làm phân hữu cơ
bón cho cây trồng như lúa, cây ăn trái,,
17
Qua theo dõi qui trình chế biến hạt lúa giống tại Trại giống cây trồng Long Phú tôi có
một số nhận xét về qui trình này như sau:
*Ưu điểm:
Sản xuất ra được hạt lúa giống đạt tiêu chuẩn
Đơn giản, dễ thực hiện.
Áp dụng được cho nhiều giống khác nhau.

21