Những vấn đề cần lưu ý về tăng huyết
áp
Tăng huyết áp (THA) được coi là “kẻ giết người thầm lặng” bởi nó thường không
có triệu chứng như chúng ta vẫn thường nghĩ (đau đầu, bừng mặt…) cho đến khi
gây ra những biến chứng nguy hiểm. Riêng ở người cao tuổi THA có một số điểm
cần chú ý trong các phát hiện, phòng ngừa cũng như điều trị.
Theo thống kê chung ở các nước đã phát triển như Hoa Kỳ, châu Âu, tỷ lệ THA ở
người trên 70 tuổi là từ 40 - 60%. Thống kê sơ bộ ở Việt Nam (2007), tỉ lệ THA ở
người trên 70 tuổi cũng xấp xỉ 40%. Một con số đáng báo động!

Một số điểm đặc biệt
Khi tuổi càng cao, một loạt các vấn đề liên quan đến sự lão hóa của mạch máu đã
xảy ra như: sự xơ cứng thành mạch, giảm sự đàn hồi của thành mạch, giảm khả
năng giãn mở, rối loạn chức năng lớp tế bào nội mạc mạch máu Đó là chưa kể
người có tuổi thường có tỉ lệ bị xơ vữa động mạch cao hơn, chức năng thận kém
hơn từ đó dẫn đến THA. THA ở người cao tuổi có thể có một số đặc điểm cần
lưu ý sau:
Tỉ lệ THA ở người có tuổi tăng không có nghĩa là sự tiến triển sinh lý bình thường
theo lứa tuổi.
THA ở người cao tuổi thường gặp là kiểu THA tâm thu đơn độc (tức là chỉ có số
huyết áp tâm thu tăng, còn huyết áp tâm trương không tăng hoặc tăng ít không
tương xứng). Thực tế, đây cũng là một thể THA nguy hiểm chứ không phải là ít
nguy hiểm hơn THA tâm trương như một số quan điểm sai lầm trước đây.
Người cao tuổi thường đi kèm theo một số bệnh lý mạn tính khác (như bệnh phổi
mạn tính, bệnh khớp, sa sút trí tuệ…) nên việc điều trị cần một số chú ý đặc biệt.
Người cao tuổi rất dễ bị biến chứng tụt huyết áp khi đứng (tức là huyết áp đo được
khi đứng thấp hơn đáng kể khi ngôi hoặc đã gây những cơn choáng/ngất khi đứng
dậy đột ngột). Đây cũng là môt điêm cần lưu ý khi điều trị bởi các thuốc hạ huyết
áp đều có thể có nguy cơ gây tụt huyết áp khi đứng.
Ở người cao tuổi thường có tăng trở kháng mạch máu, giảm nồng độ renin huyết
thanh (một chất nội tiết, có ảnh hưởng đến THA), tỉ lệ phì đại tâm thất trái tăng

Chú ý các bệnh đi kèm và các chống chỉ định của các thuốc (ví dụ: khi có bệnh
phổi mạn tính tắc nghẽn thì cần cảnh giác với thuốc chẹn bê ta giao cảm).
Chú ý sự tương tác với các thuốc đi kèm.
Tránh các thuốc hạ huyết áp nhanh, mạnh vì có thể gây tụt huyết áp (đặc biệt các
thuốc hạ huyết áp loại gây giãn mạch trực tiếp hoặc thuốc chẹn kênh calci loại tác
dụng nhanh như là nifedipine tác dụng nhanh).
Liều dùng bắt đầu thấp và tăng từ từ theo khả năng chịu đựng của bệnh nhân.
Chú ý điều chỉnh liều thuốc theo chức năng thận, gan của bệnh nhân. Nên dùng
thuốc càng đơn giản càng tốt (loại dùng một lần trong ngày, loại viên kết hợp nếu
cần ), tránh sự quên thuốc hoặc quá liều đối với bệnh nhân cao tuổi. Dùng thuốc
nào là do thầy thuốc quyết định, nhưng ở người cao tuổi các thuốc nhóm sau
thường được dùng: lợi tiểu, thuốc chẹn kênh calci loại tác dụng kéo dài, thuốc ức
chế men chuyển vì các nghiên cứu cho thấy lợi ích bảo vệ của thuốc các nhóm
với người cao tuổi. Việc dùng thuốc là lâu dài (suốt đời), không bao giờ được
ngưng thuốc đột hoặc dừng thuốc khi không có ý kiến của thầy thuốc.
Mục tiêu cần đưa con số huyết áp về dưới 140/90mmHg (nếu không có chỉ định
đặc biệt khác), tuy vậy ở những người rất cao tuổi (>85 tuổi), việc hạ huyết áp là
cần từ từ và từng bước với con số huyết áp ban đầu có thể cao hơn đôi chút, và ở
mức bệnh nhân có thể chịu đựng được. Hãy luôn chi chép lại những khó chịu hoặc
những bất thường khi dùng thuốc để báo lại cho thầy thuốc