PHÁT TRIỂN KHU KINH TẾ BIỂN TRONG BỐI CẢNH
TÁI CƠ CẤU NỀN KINH TẾ - GÓC NHÌN TỪ TAM NÔNG

TS. Nguyễn Đức Kiên
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội

Nghị quyết 02 NQ/TW ngày 04/02/2007 của Hội nghị Trung ương 4 khóa
X về Chiến lược biển Việt Nam đến 2020 đã xác định “Phấn đấu để kinh tế biển
và ven biển có đóng góp 53 – 55% GDP cả nước và 55 – 60% kim ngạch xuất
khẩu…”. Với mục tiêu đặt ra như vậy, Nghị quyết đã chỉ ra một số nhiệm vụ
trọng tâm phải giải quyết như nâng cao đời sống ven biển, đưa thu nhập bình
quân đầu người cao gấp 2 lần trung bình cả nước, xây dựng một số thương cảng
có tầm cỡ khu vực, hình thành một số tập đoàn kinh tế mạnh, xây dựng một số
khu kinh tế mạnh ở ven biển…
1. Quá trình hình thành và phát triển của khu công nghiệp, khu chế
xuất…
Về chủ trương, quan điểm của Đảng, Nhà nước ta trong việc thực hiện đột
phá trong lĩnh vực công nghiệp để phát triển kinh tế đất nước là nhất quán. Thực
tế từ những năm 1980 đến nay đã chứng minh rõ sự phát triển này.
- Sau năm năm đổi mới, với chính sách bình thường hóa quan hệ với
Trung Quốc, chúng ta đã từng bước tiến hành mở cửa và khôi phục tất cả các
cửa khẩu đã có với Trung Quốc và nhân rộng ra toàn tuyến biên giới trên bộ với
Lào và Campuchia. Việc hình thành các khu kinh tế biên mậu ở vùng xa trung
tâm cả nước, nơi có đông đồng bào dân tộc sinh sống, cơ sở hạ tầng yếu kém,
trình độ phát triển xã hội còn lạc hậu, mức sống của đồng bào vào loại thấp nhất
cả nước đã phát huy tác dụng to lớn trong khu vực và các tỉnh có đường biên
giới. Mô hình khu kinh tế cửa khẩu trong những năm 80 của thế kỷ trước chủ
yếu dựa vào nội lực, lấy thương mại tiểu ngạch làm trọng tâm phát triển, lợi
nhuận thu được giai đoạn trước khi có Luật Ngân sách Nhà nước được chủ yếu
để lại địa phương để đầu tư cơ sở hạ tầng. Điển hình của mô hình này có thể nêu
lên là: Tân Thanh (Lạng Sơn), Móng Cái (Quảng Ninh), Cầu Treo (Hà Tĩnh),

- Các chính sách thu hút đầu tư chủ yếu từ nguồn vốn ngân sách Nhà
Nước và miễn giảm thuế TNDN, tiền sử dụng đất,…
- Việc xây dựng các khu kinh tế, khu công nghiệp ở thời điểm hiện nay đã
mất tính hấp dẫn với nhiều nhà đầu tư do các nước trong khu vực cũng đang áp
dụng các chính sách ưu đãi tương tự như Việt Nam nhưng môi trường đầu tư
của họ thông thoáng hơn.
- Quy hoạch phát triển các khu không cân đối với nguồn lực tài chính để
thực hiện nên việc đầu tư ban đầu bị kéo dài.
3. Một số đề xuất trong triển khai giai đoạn 2011-2020
- Đổi mới và thống nhất định hướng phát triển: tập trung nguồn lực hạn
hẹp của Nhà Nước để đầu tư phát triển khu vực ven biển trước. Khi có hiệu quả
và lợi nhuận thì đầu tư ngược lại vùng núi, biên giới để nâng dần đời sống đồng
bào, hạn chế khoảng cách giàu nghèo để đảm bảo ổn định xã hội.
- Trên cơ sở định hướng chiến lược như vậy phải chọn 2 - 3 khu kinh tế
biển để đầu tư dứt điểm trong giai đoạn 2012-2015. Tiêu chí để chọn các khu
này phải gắn với quá trình tái cơ cấu nền kinh tế.
- Ở phía Bắc chọn khu vực Hải Phòng là trung tâm phát triển kinh tế biển
với điểm nhấn là cụm cảng nước sâu Lạch Huyện và toàn bộ các địa phương Hà
Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên là khu vực hậu cần.

3
- Ở phía Nam chọn Bà Rịa- Vũng Tàu làm điểm đột phá với khu vực này
chọn CN dầu khí làm mũi nhọn, cùng với các cảng của thành phố Hồ Chí Minh
sẽ là cửa ngõ của cả vùng Đông Nam Bộ, vùng động lực phát triển kinh tế của
cả nước.
- Khu vực miền Trung sẽ chọn khu Dung Quất, Chu Lai làm cửa ngõ đột
phá với cửa ngõ nối quốc tế là cảng Đà Nẵng.
- Trong quá trình tái cơ cấu nền kinh tế cả nước chúng ta dự báo ngành
CN dệt may- da giày sẽ còn có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế,
xã hội nước ta. Thực tế mấy năm gần đây xu hướng dịch chuyển cơ cấu sản xuất