Mấy ý kiến về phương pháp đánh giá kết quả học
tập trong trường Đại học
LÊ THỊ BÍCH THỌ
Thạc sĩ, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Luật TP. HCM

Đánh giá kết quả học tập là một khâu quan trọng
trong quá trình đào tạo. Việc kiểm tra đánh giá kết
quả học tập không chỉ nhằm mục đích đánh giá kết
quả quá trình học tập của người học (sinh viên) mà
còn là nguồn thông tin ngược (phản hồi) giúp người
dạy (thầy) nắm bắt được chất lượng, phương pháp
của việc giảng dạy để từ đó có những điều chỉnh
thích hợp cho công tác giảng dạy của mình. Như vậy
việc đánh giá kết quả học tập của người học có mối
quan hệ chặt chẽ với việc giảng dạy của người thầy.
Tuy nhiên, làm thế nào để việc đánh giá kết quả phản
ánh trung thực, chính xác, đầy đủ những kiến thức
mà người học tiếp thu được và làm thế nào để có
phương pháp đánh giá kết quả học tập thích hợp vẫn
là những điều mà các nhà quản lý giáo dục, các nhà
giáo quan tâm.
Việc đánh giá kết quả học tập ở các Trường Đại học
được áp dụng theo các qui chế hiện hành của Bộ giáo
dục và đào tạo về tổ chức thi, kiểm tra và công nhận
tốt nghiệp. Các qui chế này được áp dụng cho các đối
tượng học khác nhau theo cách phân chia đối tượng
chính qui và các hình thức không chính qui (chuyên
tu, tại chức, mở rộng). Tuy nhiên về hình thức đánh
giá kết quả học tập, cách tính điểm trung bình chung
cho toàn khóa học là không có sự khác nhau lớn. Sự
khác nhau cơ bản ở đây là điều kiện để được dự thi

học một cách chủ động, rèn luyện khả năng lập luận
logic, phân tích, tổng hợp kiến thức môn học. Hạn
chế của hình thức này là tính chính xác và khách
quan trong đánh giá bị hạn chế. Do số lượng câu hỏi
trong một đề thi không nhiều và không bao trùm toàn
bộ nội dung môn học nên dễ đưa đến tình trạng học
tủ, quay cóp. Vì thời gian thi có hạn, khối lượng kiến
thức của môn học được yêu cầu trong đề thi chỉ
chiếm một phần rất nhỏ trong toàn bộ chương trình
của môn học nên kết quả thi có khi không phản ánh
đúng chất lượng của người học. Do vậy, khả năng có
những sinh viên bị điểm kém chưa chắc đã kém hơn
so với sinh viên thi cùng môn học được điểm cao do
“trúng tủ”.
Để khắc phục những hạn chế của hình thức này, nâng
cao tính chính xác và khách quan của việc đánh giá
kết quả học tập và đảm bảo yêu cầu đào tạo của nhà
trường, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh đã có
những đổi mới, hoàn thiện các biện pháp đánh giá kết
quả học tập trong sinh viên. Cụ thể:
+ Sử dụng ngân hàng đề thi. Đảm bảo người dạy
không cắt xén chương trình và người học không học
tủ, học trọng tâm và đảm bảo tính khách quan, vô tư
trong thi cử.
+ Tổ chức cắt phách bài thi. Bộ phận làm phách
không phải là các giáo viên chấm thi.
+ Thường xuyên thay đổi bộ đề thi, đổi mới cách ra
đề thi để đảm bảo tính chính xác, tính thời sự của đề
thi và hạn chế việc sinh viên tự thu thập đề thi và giải
trước.

pháp tư duy để xử lý công việc, nói cách khác là học
phương pháp học. Điều này đưa đến một thực tế nếu
đề thi ra vào phần giáo viên không đề cập đến trên
lớp sẽ gặp phản ứng của người học và giáo viên
thường sử dụng giờ trên lớp chỉ để giảng thay vì
hướng cho người học cách tự học. Và đây cũng là
cách thi dễ tạo cho người học vi phạm qui chế thi. Vì
vậy theo chúng tôi cần có các đề thi theo hướng cho
sinh viên được sử dụng tài liệu để giải quyết các vấn
đề cụ thể hoặc phân tích, tổng hợp kiến thức. Cho đến
nay phần lớn đề thi của các môn khoa học pháp lý
được thiết kế theo hướng cho sinh viên được sử dụng
văn bản pháp luật, có một số môn học đề thi đã cho
phép sinh viên được sử dụng không chỉ văn bản pháp
luật mà sử dụng bất cứ tài liệu nào. Tuy nhiên, việc ra
các đề thi loại này không phải là đơn giản.
Hai là, do thời gian làm bài đối với một học phần
được giới hạn trong một khoảng thời gian ngắn nên
việc làm bài và chấm bài cũng chỉ giới hạn ở việc
chấm ý nên dù là bài tự luận thì sinh viên cũng không
có khả năng rèn luyện kĩ năng viết.
Ba là, theo qui chế hiện hành thì để được dự thi hết
học phần sinh viên phải đạt điểm từ 5 trở lên cho trên
50% tổng số học trình của mỗi môn học2. Về điểm
này, trên thực tế thực hiện cũng có nhiều vấn đề cần
xem xét. Thông thường các bài kiểm tra học trình
được thực hiện không báo trước nên hầu như sinh
viên chưa có sự chuẩn bị kỹ, thời gian làm bài lại rất
ngắn nên điểm rất thấp. Vì vậy, việc kiểm tra học
trình trên thực tế mang ý nghĩa kiểm tra việc có mặt

đem lại nhiều ưu điểm bởi tính khách quan, nhanh
chóng và nội dung rộng, song việc áp dụng chúng để
thi kết thúc học phần đối với các môn khoa học xã
hội nhân văn, đặc biệt là luật học là vấn đề theo
chúng tôi cần phải có sự nghiên cứu kĩ lưỡng. Riêng
tôi cho rằng đối với các môn khoa học pháp lý thì thi
trắc nghiệm là không thích hợp vì không thể lấy
phương pháp toán học để đánh giá khoa học xã hội,
nhất là đối với khoa học pháp lý, một ngành khoa học
thực tiễn. Vì vậy, đối với các môn khoa học pháp lý,
phương pháp này chỉ nên áp dụng trong kiểm tra học
trình để kiểm tra các kiến thức đã được xác định
trong luật, các vấn đề thuần tuý lý luận.
Ngoài các hình thức đánh giá nêu trên, nhà trường
còn sử dụng các hình thức khác như viết tiểu luận
thực tập, tiểu luận môn học, khoá luận tốt nghiệp…
Các hình thức này có ưu điểm là tạo cho sinh viên
bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa
học, rèn luyện kỹ năng viết, lập luận logic, vận dụng
thực tiễn…
2. Đánh giá kết quả học tập của năm học
Kết quả học tập của một năm học được tính bằng
điểm trung bình chung học tập. Điểm trung bình
chung học tập được xác định bởi các điểm thi học
phần, điểm tiểu luận, bài tập hoặc kết quả nghiên cứu
khoa học của sinh viên. Sinh viên có kết quả từ 5,0
trở lên và số học trình còn nợ không quá 25% tổng số
học trình của năm học sẽ được xét lên lớp, những
sinh viên có điểm trung bình chung từ 4,0 đến cận 5,0
phải tạm ngừng tiến độ học tập từ 1 đến 2 học kỳ để

học sinh. Theo đó điểm trung bình chung của một
sinh viên được tính bằng điểm trung bình chung học
tập và trung bình chung rèn luyện. Mức điểm trung
bình chung rèn luyện cao nhất cho một sinh viên
được hưởng là 1,2 và bị trừ là 0,6 điểm. Về vấn đề
này chúng tôi cho là cũng cần có sự cân nhắc. Chúng
tôi sẽ trở lại vấn đề này trong một bài viết khác.
3. Đánh giá kết quảchung toàn khóa học
Điểm trung bình chung được tính bằng điểm trung
bình chung học tập và điểm rèn luyện. Kết quả học
tập toàn khoá học sẽ được chia thành 7 mức: xuất sắc
(từ 9 đến 10), giỏi (từ 8 đến cận 9), khá (từ 7 đến cận
8), trung bình khá (từ 6 đến cận 7), trung bình (từ 5
đến cận 6), yếu (từ 4 đến cận 5) và kém (dưới 4)5.
Việc phân loại học sinh như trên áp dụng đối với tất
cả các ngành học theo chúng tôi là chưa phù hợp,
chưa quan tâm đến tính đặc thù của từng ngành học.
Thực tế áp dụng các qui chế của Bộ trong những năm
gần đây cho thấy tỷ lệ sinh viên đạt loại khá toàn
khoá học còn thấp (chiếm khoảng 10% trên tổng số
sinh viên tốt nghiệp). Kết quả đạt loại giỏi rất hiếm
hoi, có khóa có và có khóa không, và nếu có thì cả
một khóa sinh viên tốt nghiệp mới có 1 sinh viên và
sinh viên đạt loại xuất sắc không có. Kết quả này phụ
thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Tuy nhiên, ở đây
chúng tôi chỉ muốn đề cập đến một yếu tố là tính đặc
thù của khoa học xã hội nói chung và luật học nói
riêng. Đối với khoa học xã hội thì việc một sinh viên
đạt được điểm giỏi là rất khó khăn, bởi lẽ đó là môn
khoa học như đã nói ở trên là việc xác định đúng sai

& ĐT ngày 11/2/1999 của Bộ giáo dục và đào tạo,
Khoản 2, điều 10.
2 Xem trên, Điều 8, khoản 1(b).
3 Xem trên, Điều 4.
4 Xem trên, Điều 5, khoản 2 (a).
5 Xem trên, Điều 11.