10

Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXV, số 1A-2006Nhân nhanh giống hoa đồng tiền
bằng kỹ thuật nuôi cấy mô

Mai Văn Chung
(a)
, Phùng Văn Hào
(b)Tóm tắt. Nghiên cứu xây dựng quy trình nhân giống vô tính cây đồng tiền bằng
kỹ thuật nuôi cấy mô in vitro, bớc đầu, chúng tôi thu đợc kết quả: Chồi đỉnh ngọn
trớc khi đa vào nuôi cấy in vitro đợc khử trùng kép bằng cồn 70
0
trong 1 phút và
HgCl
2
0,1% trong 10 phút; Môi trờng nhân nhanh chồi đồng tiền: MS + 50g/l
saccaroza + 6,5 g/l agar + 1,5mg/l BAP + 15% nớc dừa; Môi trờng ra rễ cho chồi
đồng tiền: MS + 50g/l saccaroza + 6,5 g/l agar + 1,0 mg/l -NAA.

I. Đặt vấn đề
Cây đồng tiền (Gerbera jamesonii B.) là một loài thuộc họ Cúc (Asteraceae)
cho hoa quanh năm. Hoa đồng tiền đợc coi là một trong 10 loại hoa đẹp nhất
trên thế giới (chỉ xếp sau hoa hồng, cúc, cẩm chớng, lay ơn) [2, 4].
ở

11
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXV, số 1A-2006đa vào môi trờng dinh dỡng nuôi cấy trong 2 tuần. Các mẫu sống, bật chồi
đợc chuyển sang môi trờng nhân nhanh và nuôi. Sau 4 tuần, chồi in vitro đợc
nuôi trong môi trờng tạo rễ 1 tháng trớc khi đa ra vờn ơm.
Mẫu in vitro đợc nuôi trong điều kiện nhiệt độ 25
0
2
0
C, cờng độ ánh sáng
2000lux, thời gian chiếu sáng 12h/ngày [5, 6].
3. Nội dung và phơng pháp nghiên cứu
Để xây dựng quy trình nhân giống in vitro, chúng tôi đã tiến hành những nội
dung nghiên cứu sau:
+ Nghiên cứu ảnh hởng của loại hoá chất, nồng độ và thời gian khử trùng
đến tỷ lệ sống của mẫu với các thí nghiệm đợc bố trí: Khử trùng mẫu bằng H
2
O
2

nồng độ 10, 15 và 20% trong 10 - 15 phút; bằng HgCl
2
0,1% trong 5 - 15 phút.
+ Nghiên cứu ảnh hởng của chất điều tiết sinh trởng BAP (6-benzylamino
purin) tới khả năng nhân chồi đồng tiền in vitro. Môi trờng nuôi cấy chồi đợc
sử dụng là [MS (Murashige and Skoog, 1962) + 50g/l saccaroza + 6,5g/l agar] bổ
sung BAP với các nồng độ từ 0,1 - 2,0mg/l. Hệ số nhân chồi trong các thí nghiệm
đợc tính theo công thức

2
O
2

20 15 20 14 (70) 6 (30)
0,1 5 20 13 (65) 7 (35)
0,1 10 20 4 (20) 16 (80)

HgCl
2

0,1 15 20 9 (45) 11 (55)

12

Mai Văn Chung - Phùng Văn Hào, Nhân nhanh giống hoa , tr.

10-15Kết quả bảng 1 cho thấy: sử dụng H
2
O
2
ở các nồng độ 10% và 15% để xử lý
mẫu đồng tiền trong thời gian 10 phút cho tỷ lệ nhiễm khá cao (từ 60 - 75%),
chứng tỏ hiệu quả khử trùng mẫu của các thí nghiệm này thấp. Khi H
2
O
2

2. ảnh hởng của BAP đến khả năng nhân chồi in vitro
Sau khi lựa chọn đợc loại hoá chất, nồng độ và thời gian khử trùng thích
hợp, chúng tôi đã tiến hành xử lý mẫu với số lợng lớn để nhân nhanh và tìm
hiểu ảnh hởng của BAP - một loại chất kích thích sinh trởng thực vật - đến
khả năng nhân chồi đồng tiền in vitro.
Bảng 2. ảnh hởng của BAP đến khả năng nhân chồi đồng tiền in vitro.
Sau 2 tuần nuôi cấy Sau 4 tuần nuôi cấy Nồng độ
BAP (mg/l)

Số mẫu

Số chồi Hệ số nhân Số chồi Hệ số nhân
0,0 50 50 1,00 58 1,16
0,1 50 55 1,10 102 2,04
0,5 50 102 2,04 110 2,20
1,0 50 148 2,96 215 4,30
1,5 50 155 3,10 307 6,14
2,0 50 145 2,90 246 4,92
Qua bảng 2, chúng tôi nhận thấy: không có BAP, sinh trởng và phát triển
của chồi đồng tiền in vitro kém, hệ số nhân chồi chỉ đạt 1,16 sau 1 tháng nuôi
cấy. Khi bổ sung BAP vào môi trờng dinh dỡng (MS + 50g/l saccaroza + 6,5g/l
agar), sinh trởng của chồi tăng tỷ lệ thuận với thang nồng độ BAP từ 0,1 - 1,5mg/l,

13
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXV, số 1A-2006hệ số nhân chồi cao nhất đạt đợc ở nồng độ BAP 1,5mg/l (sau 2 tuần nuôi cấy là
3,10, sau 4 tuần là 6,14). Tiếp tục tăng nồng độ BAP lên 2,0 mg/l thì hiệu quả xử
lý đã giảm xuống.

vitro
Các chồi đồng tiền có khả năng tạo rễ và phát triển lá khác nhau trong môi
trờng có nồng độ -NAA khác nhau sau 4 tuần nuôi cấy (bảng 4).

14

Mai Văn Chung - Phùng Văn Hào, Nhân nhanh giống hoa , tr.

10-15Bảng 4. ảnh hởng của NAA đến khả năng phát triển rễ và lá của chồi
đồngtiền in vitro.
Nồng độ -
NAA (mg/l)
Số chồi
% số chồi
ra rễ
Số rễ/ cây

Dài rễ
(mm)
Số lá /cây

0,0 50 40 2,3 12,4 4,6
0,1 50 32 2,6 19,3 4,3
0,5 50 84 3,0 26,1 3,9
1,0 50 90 3,1 30,8 4,6
1,5 50 80 3,4 24,6 3,6


+ Môi trờng tạo rễ cho chồi đồng tiền in vitro:
MS + 50g/l saccaroza + 6,5 g/l agar + 1,0 mg/l -NAA.

15
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXV, số 1A-2006
Tài liệu tham khảo

[1] Lê Trần Bình, Hồ Hữu Nhị, Lê Thị Muội, Công nghệ sinh học thực vật trong
cải tiến giống cây trồng, NXB Nông nghiệp, Hà Nội, 1997.
[2] Đặng Văn Đông, Đinh Thế Lộc, Hoa đồng tiền, NXB Lao động - Xã hội, Hà
Nội, 2004.
[3] Trần Thị Lệ, Lê Dung, Hoàn thiện quy trình nhân giống cây hoa đồng tiền
bằng công nghệ in vitro, Tạp chí Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Số 10
(2005), 80 - 82.
[4] Nguyễn Xuân Linh, Hoa và kỹ thuật trồng hoa, NXB Nông nghiệp, Hà Nội,
1998.
[5] Đỗ Năng Vịnh, Công nghệ sinh học cây trồng, NXB Nông nghiệp, Hà Nội,
2002.
[6] M. R. Fowler, Plant cell culture, laboratory techniques, In Encyclopedia of
cell, Wiley, New York, 2002.

SUMMARY

Rapid multiplication of Gerbera (Gerbera jamesonii B.)




19
§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXV, sè 1A-2006
20

NguyÔn V¨n Dòng, Vµi nhËn xÐt vÒ kh«ng gian , tr. 16-22



21
§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXV, sè 1A-2006