1 KỸ THỤÂT BẢO QUẢN GỖ BẠCH ĐÀN, KEO
LÀM TRỤ CHỐNG THANH LONG BẰNG CHẾ PHẨM XM5
Trương Quang Chinh
Phòng NC Bảo quản Lâm sản
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Thanh long là một trong số cây trồng nông nghiệp mang lại giá trị kinh tế cao. Diện tích trồng thanh
long ngày càng được mở rộng tại các tỉnh miền Trung, miền Nam nước ta. Thời gian sinh trưởng và
phát triển của cây thanh long kéo dài trên 10 năm, do đó trụ chống thanh long cần có độ bền cao, đảm
bảo độ cứng vững suốt thời gian sử dụng. Trước đây, người trồng thanh long vẫn thường dùng gỗ lõi
của các loại gỗ quý rừng tự nhiên để làm trụ thanh long. Hiện nay, các loài gỗ quý này rất khan hiếm,
không còn đáp ứng được nhu cầu sử dụng. Vì vậy, đòi hỏi cần có sự thay đổi trong việc sử dụng
nguyên liệu làm trụ chống thanh long.Trong sản xuất hiện nay đang dùng trụ bằng bê tông. Trụ bê
tông có ưu điểm bền vững, song với điều kiện thời tiết nắng nóng của miền Trung, trụ bê tông dễ hấp
thụ nhiệt, gây ảnh hưởng không tốt cho cây thanh long. Keo, bạch đàn là những loài cây chủ lực trong
trồng rừng sản xuất và còn được trồng phân tán để đáp ứng nhu cầu sử dụng gỗ của các địa phương.
Gỗ bạch đàn và keo có tính chất cơ lý đáp ứng được yêu cầu làm trụ cho thanh long. Nhược điểm cơ
bản của chúng là độ bền tự nhiên kém, nếu sử dụng ngoài trời làm trụ thanh long, phần gỗ tiếp giáp
với đất dễ bị nấm mục và mối tấn công mãnh liệt gây hư hại nặng trong thời gian 4 - 5 năm, không phù
hợp với thời gian trồng và thu hái thanh long. Để góp phần đa dạng hoá loại hình trụ chống cho thanh
long, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã tiến hành nghiên cứu thành công kỹ thuật bảo quản gỗ
bạch đàn và keo bằng chế phẩm XM5, đảm bảo đủ điều kiện về độ bền để sử dụng làm trụ chống cho
thanh long. Nhiều mô hình sử dụng gỗ bạch đàn, keo được bảo quản bằng chế phẩm XM5 làm trụ
chống cho thanh long, nọc tiêu… đã được xây dựng tại các vùng trọng điểm như: Quảng Bình, Bình
Thuận, Bình Dương, Bà Rịa Vũng Tàu, Đồng Nai…và thu được những kết quả khả quan, được thực
tiễn sản xuất tiếp nhận.
MỘT SỐ ĐỐI TƯỢNG SINH VẬT HẠI CHỦ YẾU GỖ BẠCH ĐÀN, KEO LÀM TRỤ CHỐNG THANH
LONG

Xén tóc hại gỗ khô có đặc điểm nổi bật là con cái trưởng thành sau khi giao phối đẻ trứng vào
những kẽ nứt của gỗ. Độ ẩm từ 12–20%, chưa phát hiện loài xén tóc này đẻ trứng trong gỗ còn tươi,
ẩm độ gỗ cao. Trứng đẻ tập trung 10, 20, 30 quả có khi đẻ 1–2 quả. Hai năm hoàn thành một thế hệ,
có khi 3 năm mới hoàn thành một thế hệ. Giai đoạn sâu non gặm gỗ tạo thành đường hang rỗng làm
mất ứng lực gỗ, làm mất giá trị sử dụng gỗ.
GIỚI THIỆU CHẾ PHẨM BẢO QUẢN LÂM SẢNXM
5
Chế phẩm XM
5
được sản xuất theo dự án sản xuất thử nghiệm mã số KC 07. DA 01/06 - 10 do
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam làm chủ trì ở dạng bột và dạng cao, hoạt chất chính là hỗn hợp
muối kim loại bao gồm hai thành phần sau:
CuSO
4
.5H
2
O và K
2
Cr
2
O
7
hay Na
2
Cr
2
O
7
: ở dạng tinh thể, háo nước, màu xanh nâu, có tính sát
trùng, kháng nấm, có khả năng hoà tan tốt trong nước, thấm sâu và ổn định chế phẩm trong tre, gỗ.

gồm các nội dung sau đây:
a) Gỗ nguyên liệu.
- Gỗ bạch đàn, keo và có thể áp dụng cho cả các loài gỗ rừng tự nhiên, rừng trồng khác.
- Gỗ có đường kính ≥18cm, chiều dài ≥2m đảm bảo kích thước tiêu chuẩn làm trụ thanh long.
- Gỗ được bóc vỏ trước khi ngâm tẩm.
b) Chế phẩm XM
5
có dạng bột được pha với nước sạch tại nồng độ dung dịch 15%
Ví dụ: Ta cần 100kg dung dịch đạt nồng độ 15%, thì cần 15kg chế phẩm XM5 dạng bột hoà tan
trong 85kg nước sạch.
c) Trang thiết bị ngâm tẩm.
- Bể ngâm bằng gạch xây hoặc kim loại.
- Thùng, bể pha và chứa dung dịch thuốc.
- Máy bơm, cân.
- Bảo hộ lao động khẩu trang, găng tay, ủng…
d) Các bước ngâm tẩm.
- Xếp gỗ vào bể tẩm, đóng chốt ghìm gỗ chống nổi.
- Bơm dung dịch chế phẩm XM
5
vào bể, gỗ phải chìm dưới dung dịch chế phẩm 10cm.
- Thời gian ngâm: Đối với gỗ có độ ẩm ≥50% ngâm 20 - 25 ngày. Với gỗ có đổ ẩm <50% ngâm 10 -
15 ngày.
- Vớt gỗ, kết thúc quá trình ngâm. Gỗ được vớt và kê xếp dưới mái che để gỗ khô từ từ và thuốc
ổn định trong gỗ.
e) Kiểm tra nồng độ dung dịch chế phẩm XM5 sau mỗi lần ngâm tẩm và pha bổ sung
- Dùng ống đong, lấy 1000ml dung dịch chế phẩm trong bể ngâm. Dùng Bomme kế số 196 đo nồng
độ dung dịch trong ống, đọc vạch chia độ, đối chiếu với 1000ml dung dịch chế phẩm pha đạt nồng độ
15%. Xem sự chênh lệch giữa các vạch đo của dung dịch trước và sau ngâm.
Cách tính lượng thuốc bột thêm vào bể ngâm sau mỗi mẻ tẩm:
(kg)

- Gỗ được bóc vỏ trước khi tẩm.
- Nilon quấn gỗ, giấy cuộn mềm.
b) Thuốc bảo quản XM
5
dạng cao, hàm lượng hoạt chất: 20%.
c) Các bước tiến hành
- Gỗ được bóc sạch vỏ kể cả vỏ lụa, cắt bỏ các mấu mắt.
- Chuẩn bị đà kê gỗ, bạt nilon ủ gỗ.
- Dùng chổi mềm quét chế phẩm XM
5
dạng cao lên mặt khúc gỗ sao cho chế phẩm phủ kín toàn bộ
bề mặt khúc gỗ. Định mức quét 0,5kg chế phẩm/1m
2
bề mặt gỗ.
- Dùng giấy cuộn mềm, quấn băng lượn sóng toàn bộ khúc gỗ, quấn tiếp một lớp ni lông có tiết
diện bằng lớp giấy mềm bao bên ngoài.
- Bịt hai đầu khúc gỗ tẩm bằng túi nilông rồi mang kê xếp thành đống và ủ bạt kín (có đà kê cao từ
10 – 20cm).
- Xếp các khúc gỗ đã quét chế phẩm dạng cao thành một đống.
- Dùng giấy dầu, bạt phủ kín đống gỗ để hạn chế gỗ thoát ẩm.
- Để nguyên đống gỗ như vậy trong khoảng 25- 30 ngày, rỡ bạt ủ gỗ giữ nguyên ni lông quấn gỗ và
có thể đưa ra trồng ngoài vườn làm trụ chống cho thanh long
AN TOÀN LAO ĐỘNG
Công nhân làm công tác ngâm tẩm bảo quản gỗ phải mang bảo hộ lao động, rửa tay bằng xà
phòng sau khi kết thúc quá trình ngâm tẩm, nước rửa dụng cụ có dính XM
5
đổ xuống bể chứa riêng để
tiêu huỷ, không đổ xuống ao hồ, sông, suối.