Sở Giáo dục - Đào tạo
Thái Bình

Đề thi chọn học sinh giỏi lớp 12 THpt Năm học 2009-2010
Môn thi: Ngữ Văn
Thời gian làm bài: 180 phút
(không kể thời gian giao đề)
Câu 1. (8,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (không quá 600 từ) về điều ông Ha-san, hiền triết
ngời Hồi giáo đã quả quyết trớc khi qua đời:
Điều thiết yếu trong cuộc sống là luôn làm một học trò.
(Theo Quà tặng dâng lên thầy cô - NXB Trẻ 2008, trang 112)
Câu 2. (12,0 điểm)
Ngời Trung Quốc xa cho rằng: Thơ hay nh ngời con gái đẹp, cái để
làm quen là nhan sắc nhng cái để sống với nhau lâu dài là đức hạnh;
chữ nghĩa là nhan sắc của thơ, tấm lòng mới là đức hạnh của thơ.
(Theo Ngữ văn 11 - Sách giáo viên - NXB Giáo dục 2006, trang 170)
Anh (chị) hiểu nh thế nào lời nhận định trên? Dựa vào những gợi ý trong
nhận định, hãy làm rõ vẻ đẹp của một bài thơ hay đã đợc học trong chơng
trình Ngữ văn lớp 12.
(Lựa chọn một trong số các bài thơ sau: Tây Tiến - Quang Dũng; Việt Bắc - Tố
Hữu; Đất nớc - Nguyễn Khoa Điềm; Đàn ghi ta của Lor-ca - Thanh Thảo; Sóng - Xuân
Quỳnh.)
Hết
Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Sở Giáo dục - Đào tạo
Thái Bình

Kỳ thi chọn học sinh giỏi lớp 12 THpt Năm học 2009-2010

Hớng dẫn chấm môn Ngữ Văn

~ Tầm nhìn đợc mở rộng, trí tuệ luôn vận động
~ Hiểu biết các mặt của đời sống xã hội, con ngời, thiên nhiên
~ Làm chủ đợc cuộc sống của mình, chủ động trớc mọi tác động của
ngoại cảnh
~ Làm cho cuộc sống của bản thân, gia đình, xã hội có ý nghĩa hơn, tốt
đẹp hơn.

(Nêu vài tấm gơng về tinh thần học hỏi không ngừng để biểu dơng).
- Lời biếng, bằng lòng với những gì mình đã có, không thờng xuyên học
hỏi dẫn đến nhiều hạn chế, bất cập:
~ Kém hiểu biết

bị động trong cuộc sống
~ Không theo kịp bớc tiến của thời đại (tụt hậu).
~ Nhận thức sai lệch các vấn đề của cuộc sống

hành động sai lầm.

(Nêu vài hiện tợng lời biếng, không chịu học hỏi để phê phán).
- Luôn làm một học trò nhng phải biết chọn lựa đối tợng, nội dung học hỏi:
Nên học những điều tốt đẹp, hữu ích cần phải biết những điều xấu xa để tránh:
Sự cần thiết phải học tập, học hỏi không ngừng: Cuộc sống xã hội, vũ trụ
rộng lớn và không ngừng vận động, biến đổi để tồn tại, con ngời phải hiểu biết
về nó. Những tri thức về thiên nhiên, xã hội, con ngời là kết quả của sự học tập.
Luôn làm một học trò thực sự là điều cần thiết trong cuộc sống.
3. Nêu ý nghĩa, rút ra bài học:
- ý nghĩa: Tầm quan trọng của việc học tập, học hỏi không ngừng.
- Bài học: Bồi dỡng lòng ham học, tinh thần khiêm tốn học hỏi, ý thức tự
học, tích cực tham gia xây dựng xã hội học tập
* Cách cho điểm:

có ngôn ngữ đẹp, hấp dẫn, có nội dung cảm xúc phong phú, lắng đọng, sâu sắc
Trong hai phẩm chất đó, ngời xa đề cao, nhấn mạnh yếu tố nội dung - cảm xúc
của thơ, tức là đề cao sức sống lâu bền; coi sức sống lâu bền là tiêu chí quan trọng
đánh giá giá trị của thơ.
- Nhận định này cũng nói đến mối quan hệ giữa ngôn ngữ thơ
(hình thức) với cảm xúc thơ (nội dung): là một chỉnh thể nghệ thuật, ngôn ngữ và
cảm xúc thơ quan hệ mật thiết, hữu cơ với nhau nh phần hồn và phần xác của cơ
thể con ngời. Thơ hay là thơ có sự hài hòa giữa nội dung và hình thức. Nhà thơ
phải sử dụng ngôn ngữ thơ phù hợp với cảm xúc đợc nói tới
Đây là quan niệm hợp lý, có sức thuyết phục (Tơng tự quan niệm của
Xuân Diệu: Thơ hay nh con gà ngon hay của Tố Hữu: Thơ hay là thơ không
thấy thơ đâu ).
2. Vẻ đẹp của một bài thơ hay:
Có thể tách thành hai luận điểm: Vẻ đẹp của ngôn ngữ thơ
Vẻ đẹp của nội dung cảm xúc trong thơ.
Hoặc làm nổi bật hai luận điểm đó trong quá trình phân tích theo bố cục của
bài thơ. Bằng cách nào, ngời viết cũng phải bám sát văn bản (bài thơ) để làm nổi
bật vẻ đẹp của ngôn ngữ thơ (Nghệ thuật sử dụng từ ngữ, hình ảnh, các biện pháp
tu từ, ngôn ngữ mang tính tạo hình, giàu giá trị gợi tả, biểu cảm, có âm điệu
giọng điệu đặc sắc ) và vẻ đẹp của nội dung cảm xúc trong thơ (Cảm xúc của
nhân vật trữ tình, cảm xúc của chủ thể trữ tình).
Khẳng định sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của bài thơ.
* Cách cho điểm:
Điểm giỏi (9,5đ - 12,0đ): Đáp ứng tơng đối đủ các yêu cầu về kỹ năng, kiến thức
(Phần giải thích có thể cha sâu sắc); mắc < 2 loại lỗi.
Điểm khá (7,5đ - 9,0đ): Đáp ứng khoảng 2/3 yêu cầu về kỹ năng, kiến thức
(Phần giải thích có thể cha đầy đủ, phần phân tích thơ có thể cha sâu sắc); mắc < 3
loại lỗi.
Điểm trung bình (6,0đ - 7,0đ): Đáp ứng đợc khoảng 1/2 yêu cầu về kỹ năng,
kiến thức (Phần giải thích và phân tích thơ còn chung chung, sơ sài); mắc < 5