Cytokinin –
Chất kích thích sinh trưởng

Cytokinin.

Việc phát hiện ra xytokinin gắn liền
với kỹ thuật nuôi cây mô tế bào
thực vật. Năm 1955 Miller và
Skoog phát hiện và chiết xuất từ
tinh dịch cá thu một hợp chất có
khả năng kích thích sự phân chia tế
bào rất mạnh mẽ trong nuôi cấy mô
gọi là kinetin (6- furfuryl -
aminopurin - C
10
H
9
N
5
O). Letham
và Miller (1963) lần đầu tiên đã
tách được xytokinin tự nhiên ở
dạng kết tinh từ hạt ngô gọi là
zeatin và có hoạt tính tương tự
kinetin. Sau đó người ta đã phát
hiện xytokinin có ở trong tất cả các
loại thực vật khác nhau và là một


Vai trò đặc trưng của xytokinin là
kích thích sự phân chia tế bào mạnh
mẽ. Vì vậy người ta xem chúng
như là các chất hoạt hóa sự phân
chia tế bào, nguyên nhân là do
xytokinin hoạt hóa mạnh mẽ quá
trình tổng hợp axit nucleic và
protein dẫn đến kích sự phân chia
tế bào.

Xytokinin ảnh hưởng rõ rệt lên sự
hình thành và phân hóa cơ quan của
thực vật, đặc biệt là sự phân hóa
chồi. Người ta đã chứng minh rằng
sự cân bằng giữa tỷ lệ auxin (phân
hóa rễ) và xytokinin (phân hóa
chồi) có ý nghĩa rất quyết định
trong quá trình phát sinh hình thái
của mô nuôi cấy in vitro cũng như
trên cây nguyên vẹn. Nếu tỷ lệ
auxin cao hơn xytokinin thì kích
thích sự ra rễ, còn tỷ lệ xytokinin
cao hơn auxin thì kích thích ra
chồi. Ðể tăng hệ số nhân giống,
người ta thường tăng nồng độ
xytokinin trong môi trường nuôi
cấy ở giai đoạn tạo chồi. Ở trong
cây rễ là cơ quan tổng hợp
xytokinin chủ yếu nên rễ phát triển

quan hệ tương tác với auxin,
xytokinin làm yếu hiện tượng ưu
thế ngọn, làm phân cành nhiều.
Xytokinin còn ảnh hưởng lên các
quá trình trao đổi chấtnhư quá trình
tổng hợp axit nucleic, protein,
chlorophin và vì vậy ảnh hưởng
đến các quá trình sinh lý của cây.

+ Cơ chế tác dụng của xytokinin:

Tác dụng chủ yếu của xytokinin là
kích thích sự tổng hợp ADN, ARN
trong tế bào. Thông qua cơ chế di
truyền xytokinin tác động lên quá
trình sinh tổng hợp protein, từ đó
ảnh hưởng đến sự tổng hợp protein
enzyme cần thiết cho sự phân chia
và sinh trưởng của tế bào. Hiệu quả
của xytokinin trong việc ngăn chặn
sự già hóa có liên quan nhiều đến
khả năng ngăn chặn sự phân hủy
protein, axit nucleic và chlorophin
hơn là khả năng kích thích tổng
hợp chúng. Có lẽ xytokinin ngăn
chặn sự tổng hợp mARN điều
khiển sự tổng hợp nên các enzyme
thủy phân.