Một số biểu hiện tâm thần
trong bệnh lý não

1. Loạn thần: Loạn thần thường gặp ở những bệnh nhân có bệnh sa sút trí
tuệ, bệnh hạch nền hoặc đột quỵ. Có hai biểu hiện chính của loạn thần là hoang
tưởng và ảo giác.
- Hoang tưởng là một rối loạn tâm thần trong đó có những vấn đề mà bệnh
nhân nhận thấy nhưng không có trong thực tế. Một số bệnh nhân có thể có một
tình trạng cận hoang tưởng, vd : ý nghĩ tự cao. Điều này không có nghĩa chắc chắn
bệnh nhân có loạn thần.
- Ảo giác có thể là ảo thị, ảo thanh, ảo khứu hoặc cảm giác bản thể. Áo
khứu và ảo giác về cảm giác da không thường gặp, hầu hết là ảo thanh và ảo thị.
Ảo thanh thường gặp kèm với hoang tưởng, trong khi ảo thị thường đơn độc và
thứ phát liên quan đến tổn thương cơ quan.
- Điều trị: Sau một rối loạn về chuyển hóa, rối loạn có co giật, sốt hoặc các
yếu tố khác gây hoang tưởng và ảo giác nhẹ, bệnh sẽ thoái lui, thì điều trị có thể
được bắt đầu thông thường với thuốc an thần. Haloperidol liều thấp 0.5- 2 mg
được thử đầu tiên cho hầu hết những bệnh nhân thoái hóa não.
- Ảo thị thường khỏi, ảo thanh không khỏi nhanh như ảo thị và hoang tưởng
có thể không khỏi hoàn toàn, thường ít có hiệu quả với thuốc an thần.

2. Rối loạn hành vi: Rối loạn hành vi có thể gặp cùng với loạn thần.
- Nguyên nhân: Một nghiên cứu cho thấy nguyên nhân có thể gây rối loạn
hành vi như là tác dụng phụ của thuốc, động kinh cục bộ hoặc bệnh nhân đang có
một hoang tưởng hệ thống.
- Điều trị: Điều trị chung cho hầu hết các rối loạn hành vi là dùng thuốc an
thần với liều thấp có thể. Đã có một số thành công với những điều trị mới như
Carbamazepine, Di valproex sodium, và Trazodone với liều thấp.
3. Đột quỵ: Khoảng 400.000 người mỗi năm bị đột quỵ do lấp mạch huyết
khối. Biểu hiện tâm thần thường gặp trong đột quỵ.
- Trầm cảm thường gặp trong đột quỵ. Một nghiên cứu thấy rằng 27%

myeline. Trầm cảm trong xơ cứng rãi rác ước lượng khoảng từ 14% đến 27%.
Bệnh có cải thiện khi dùng thuốc chống trầm cảm ba vòng. Amantadine giúp giảm
mệt mỏi. Trạng thái không ổn định chiếm khoảng 18% bệnh nhân xơ cứng rãi rác
và hoàn toàn đáp ứng với thuốc an thần liều thấp.
- Bệnh Alzheimer có thể đi kèm với trầm cảm, hoang tưởng, ảo giác và rối
loạn hành vi. Trong một nghiên cứu 120 bệnh nhân ngoại trú theo dõi bệnh
Alzheimer, 13% có trầm cảm nặng, 30% có trầm cảm nhẹ, 7% có ảo giác và 4%
có hoang tưởng.Một phần ba bệnh nhân không có chẩn đoán về bệnh lý tâm thần
kèm với bệnh Alzheimer.

ThS. BS. HUỲNH THỊ THÚY HẰNG
Chuyên Khoa Nội Thần Kinh - BV Hoàn Mỹ Sài Gòn