Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
Lời mở đầu
Thực hiện đờng lối đổi mới của Đảng và Nhà nớc, nền kinh tế của đất nớc ta
đã có những bớc phát triển nhảy vọt với tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nớc
( GDP ) bình quân 7%/năm, cơ cấu ngành nghề ngày càng đa dạng, phong phú theo
hớng công nghiệp, dịch vụ. Đặc biệt trong 15 năm đổi mới vừa qua, các ngành dịch
vụ ở nớc ta đã có bớc phát triển đặc biệt và đóng góp đáng kể vào nền kinh
tế.Trong cơ cấu các ngành dịch vụ, ngành du lịch ngày càng có vị trí và vai trò
quan trọng, đặc biệt khi Việt Nam thực hiện quá trình hội nhập nền kinh tế thế giới,
tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế.
Để ''Du lịch thực sự trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn'', một yêu cầu không
thể thiếu đó là vai trò quản lý Nhà nớc về Du lịch. Bởi lẽ, thông qua quản lý Nhà n-
ớc về Du lịch, Nhà nớc sẽ định hớng cho du lịch phát triển về mọi mặt, khai thác
lợi thế tối đa với mục tiêu đem lai lợi nhuận đóng góp ngày càng nhiều cho nền
kinh tế. Cùng với sự ra đời của Tổng cục du lịch năm 1992, hệ thống cơ quan quản
lý Nhà nớc về du lịch đã đợc hình thành đồng bộ ở nớc ta từ trung ơng đến địa ph-
ơng. Hệ thống cơ quan quản lý đó đã thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nớc trên
lĩnh vực du lịch, thể hiện bằng việc tạo lập môi trờng pháp lý về du lịch, xây dng
các chơng trình phát triển du lịch quy mô toàn quốc, ngành, địa phơng tổ chức thực
hiện các chơng trình du lịch, quản lý hệ thống doanh nghiệp hoạt động du lịch,
phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động du lịch, nâng cao vị thế du lịch Việt
Nam trên trờng quốc tế...
Sự phát triển và đóng góp của công tác quản lý Nhà nớc về du lịch trong việc
phát triển ngành du lịch nớc ta trong thời gian vừa qua là rất quan trọng. Tuy
nhiên, trong tiến trình đổi mới, trớc những biến đổi sâu sắc trong cả nớc và thế giới,
Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
1
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
ngành du lịch nớc ta đang đứng trớc thời cơ và thách thức to lớn trong việc phát
triển.
Để đáp ứng đợc những điều kiện đổi mới, công tác quản lý Nhà nớc về du lịch

đáo và khác lạ với quê hơng, không nhằm mục đích sinh lời đợc tính bằng đồng
tiền''.
Hiện nay, tổ chức du lịch thế giới WTO (Word Torism organisation) đã thống
nhất khái niệm du lịch phản ánh các mối quan hệ có tính bản chất bên trong làm cơ
sở cho việc nghiên cứu các xu hớng và quy luật phát triển của nó. Theo đó '' Du
lịch là tổng thể của những hiện tợng và những mối quan hệ phát sinh do sự tác
động qua lại khách du lịch, ngời kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại và cộng
đồng dân c địa phơng trong quá trình thu hút và lu giữ khách du lịch''(2). Định
Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
3
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
nghĩa này đã nêu bật lên đợc mối quan hệ, tác động qua lại của cả hệ thống con ng-
ời, tổ chức thực hiện du lịch.
Nh vậy, du lịch đợc coi nh một quá trình mà ở đớ có sự gặp nhau giữa lợi ích
tinh tần của khách du lịch và lợi ích kinh tế của ngời kinh doanh du lịch. Nhu cầu
của khách du lịch càng cao thì đòi hỏi của hệ thống tổ chức thực hiện, kinh doanh
du lịch càng phải hoàn thiện.
2. Vị trí và vai trò của ngành du lịch trong quá trình công nghiệp hoá, hiện
đại hoá và hội nhập quốc tế ở nớc ta.
Hoạt động du lịch trên toàn thế giới mặc dù co giai đoan bị ngng trệ do chiến
tranh thế giới thứ I và thứ II, nhng từ thập kỷ 60 trở lại đây, du lịch đã dần phát
triển với tốc độ nhanh.Sự phát triển của kinh tế thế giới đã tạo điều kiện cho nhân
loại mơe rộng và tăng cờng hoạt động du lịch. Du lịch đã và đang trở thành hiện t-
ợng kinh tế xã hội phổ biến, thành ngành kinh tế mũi nhọn của một số nớc, ngành
''công nghiệp không khói''. Hiện nay, ngành ''công nghiệp'' này chỉ đứng sau công
nghiệp dầu khí và ô tô. Đối với các nớc đang phát triển thì du lịch đợc coi là một
trong những cứu cánh để vực dậy nền kinh tế ốm yếu của quốc gia.
Nớc ta là một nớc đang phát triển, nền kinh tế trong những năm gần đây đã có
nhiều bớc phát triển so với thời kỳ những năm 80 song so với một số nớc trong khu
vực thì nền kinh tế của chúng ta vẫn còn thấp kém bởi nớc ta phải trải qua hai cuộc

gọi là quản lý hành chính kinh tế là sự tác động của Nhà nớc đối với toàn bộ nền
kinh tế bằng quyền lực của Nhà nớc thông qua các công cụ nh: pháp luật, chính
sách, chơng trình phát triển kinh tế, làm cho các thành phần kinh tế phát triển theo
một trật tự, quỹ đạo nhất định với mục tiêu phát triển tối đa các nguồn lực trong và
ngoài nớc nhằm phát triển kinh tế.
Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
5
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
Du lịch là một ngành kinh tế tơng đối mới mẻ đối với các nớc đang phát triển,
đặc biệt là đối với nớc ta. Tuy vậy đây là một ngành kinh doanh dịch vụ mang tính
chiến lợc trong giai đoạn phát triển của đất nớc. Do vậy, quản lý Nhà nớc về du lịch
là hết sức cần thiết. Bởi vì quản lý Nhà nớc về du lịch chính là làm cho du lịch phát
triển đúng định hớng xã hội chủ nghĩa, phát huy mọi tiềm năng du lịch, thu hút
ngày càng nhiều khách du lịch đóng góp vào ngân sách Nhà nớc.
Quản lý Nhà nớc về du lịch là quá trình tác động của Nhà nớc đến du lịch thông
qua hệ thống chính sách pháp luật với mục tiêu phát triển du lịch đúng định hớng
của Nhà nớc tạo nên trật tự trong hoạt động du lịch, làm cho du lịch thực sự là một
ngành kinh tế mũi nhọn. Đối tợng của quản lý đó chính là hoạt động du lịch, cơ
quan tổ chức hoạt động du lịch và cả chính các du khách.
2. Sự cần thiết của quản lý Nhà nớc về du lịch.
2.1_ Đối với nền kinh tế thị trờng ở nớc ta.
Thực tế chỉ ra rằng, mọi nền kinh tế đều cần có sự quản lý của Nhà nớc. Song do
tính đa dạng của thực tiễn ở các nớc là khác nhau, do đó, việc quản lý Nhà nớc ở
mỗi nền kinh tế, mỗi quốc gia là không giống nhau. Thực tế cho thấy, nền kinh tế
muốn phát triển nhanh đòi hỏi đất nớc phải có cơ sở hạ tầng (phục vụ sản xuất và
đời sống) hiện đại, lĩch vực mà ngoài Nhà nớc ra không ai đảm nhiệm đợc. Cho
nên ngời ta ngày càng ý thức rõ kinh tế phát triển ngày càng cao, xã hội hoá sản
xuất ngày càng mở rộng, thị trờng ngày càng phát triển, càng cần có sự quản lý của
Nhà nớc về kinh tế.
ở nớc ta, trong quá trình xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận

cũng nh thúc đẩy tăng trởng và phát triển kinh tế.
Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
7
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
- Tạo ra sự thống nhất trong tổ chức và phối hợp các hoạt động của cơ quan quản
lý Nhà nớc về du lịch. Đồng thời giúp cho việc khai thác các thế mạnh của từng
vùng, từng địa phơng đạt kết quả. Hơn nữa, phát huy lợi thế so sánh của quốc gia
trong phát triển du lịch quốc tế.
- Du lịch là một ngành kinh tế mũi nhon của nớc ta. Nó liên quan đến nhiều
ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau do vậy cần có sự quản lý của Nhà nớc để điều hoà
mối quan hệ giữa du lịch với các ngành, các lĩnh vực liên quan.
Tóm lại, khi nền kinh tế của đất nớc cần đến sự quản lý của Nhà nớc thì công tác
quản lý đối với một ngành trong nền kinh tế là tất yếu khách quan.
3. Chức năng và nội dung của quản lý Nhà nớc về du lịch.
3.1_ Chức năng quản lý.
a_ Chức năng hoạch định.
- Nhà nớc thực hiện chức năng hoạch định để định hớng hoạt động du lịch, xác
lập các chơng trình, các dự án, cụ thể hoá các chiến lợc, đặc biệt là các lộ trình hội
nhập khu vực và quốc tế.
- Thiết lập khuôn khổ pháp lý thông qua việc ban hành và tổ chức thực hiện các
văn bản quy phạm pháp luật về du lịch, tạo ra môi trờng pháp lý cho hoạt động du
lịch.
- Chức năng hoạch định giúp cho các doanh nghiệp du lịch có phơng hớng hình
thành các phơng án chiến lợc, kế hoạch kinh doanh. Nó vừa giúp tạo lập môi trờng
kinh doanh vừa cho phép Nhà nớc có thể kiểm soáthoạt động của cacs doanh
nghiệp và các chủ kinh doanh du lịch trên thị trờng.
b_ Chức năng tổ chức và phối hợp.
- Nhà nớc bằng việc tạo lập các cơ quan và hệ thống tổ chức quản lý về du lịch,
sử dụng bộ máy này để hoạch đinh các chiến lợc, quy hoạch, các chính sách,các
văn bản quy phạm pháp luật... đồng thời thực hiện những vấn đề thuộc về quản lý

9
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
- Phát hiện những lệch lạc, nguy cơ chệch hớng hoặc vi phạp pháp luật và những
quy định của Nhà nớc.
- Kiểm tra đánh giá sức mạnh của hệ thống tổ chức quản lý du lịch của Nhà nớc
cũng nh năng lực của đội ngũ cán bộ công chức quản lý Nhà nớc về du lịch.
- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dỡng và phát triển nguồn nhân lực du
lịch, nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch, môi tr-
ờng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá, thuần phong mỹ tục của dân tộc.
3.1_ Nội dung quản lý Nhà nớc về du lịch
Tại điều 41 của pháp lệnh về du lịch có quy định nội dung quản lý Nhà nớc về
du lịch nh sau:
- Ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về du lịch.
- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lợc, quy hoạch, kế hoạch và chính sách
phát triển du lịch.
- Quy định về tổ chức bộ máy quản lý Nhà nớc về du lịch, về việc phối hợp của
các cơ quan Nhà nớc trong việc quản lý Nhà nớc về du lịch.
- Tổ chức và quản lý công tác xúc tiến và hợp tác quốc tế về du lịch.
- Cấp, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận.
- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo...
Thực tế đã chỉ rõ, hoạt động du lịch trong cơ chế thị trờng cũng nh trong nền
kinh tế thị trờng định hớng xã hôị chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay rất cần đến sự điều
hành, quản lý của Nhà nớc. đặc biệt trong xu thế toàn cầu hoá, khu vực hoá của
hoạt động du lịch, việc hợp tác, liên kết luôn đi liền với cạnh tranh đòi hỏi mỗi nớc
phải có chiến lợc phát triển tổng thể du lịch. Xuất phát từ điều kiện của mình, mỗi
nớc phải vừa biết phát huy đặc thù, huy động nội lực để tăng khả năng hấp dẫn
khách du lịch, vừa phù hợp với thông lệ quốc tế, tranh thủ đợc điều kiện bên ngoài
Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
10
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp

Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
12
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp
hàng, biệt thự, hàng ngàn phơng tiện, hàng vạn cán bộ công nhân viên có trình độ
và kinh nghiêm để phục vụ khách du lịch trong và ngoài nớc. Tình hình hoạt động
kinh doanh du lịch ngày một phong phú đa dạng và là một lĩnh vực không thể thiếu
đợc trong ngành du lịch.
Do trực thuộc một bộ, không mang tính kinh tế, cha đợc sự chỉ đạo phù hợp về
mặt chuyên môn và đặc biệt còn non về mặt hoạt động kinh doanh, nhiều công ty
lâm vào tình trạng thua lỗ, vi phạm quy chế, pháp luật, gây thiệt hại không nhỏ cho
nền kinh tế nớc nhà. Bên cạnh đó còn phải kể đến công tác quản lý cha sát với thực
tế, chuyên môn do trình độ thấp kém nên sản phẩm du lịch khá đơn điệu, chất lợng
thấp. Bản chất của du lịch không chỉ là một ngành kinh tế nên công tác tổ chức,
quản lý còn một số vớng mắc nhất định, hiệu quả của hoạt động du lịch cha đồng
bộ.
2
. Bộ máy quản lý của Tổng cục du lịch.
Xuất phát từ mục tiêu, phơng hớng phát triển của mỗi quốc gia, từ chức năng
nhiệm vụ của ngành du lịch mà mỗi quốc gia thiết lập một hệ thống cơ quan quản
lý Nhà nớc tơng ứng nhằm đảm bảo hiệu lực quản lý và sự linh hoạt. Các nớc trên
thế giới và trong khu vực châu á - Thái Bình Dơng lựa chọn những mô hình tổ
chức hệ thống cơ quan quản lý Nhà nớc khác nhau.
ở nớc ta, bộ máy quản lý hành chính Nhà nớc về du lịch cấp Trung ơng hiện nay
ở nớc ta là Tổng cục du lịch, dới Tổng cục du lịch là các Sở du lịch và Sở thơng mại
du lịch.
Trần Văn Long Lớp du lịch 41B
13
Chính phủ
Tỉnh ,Thành phố Tổng cục du lịch
Quản lý nhà nớc về du lịch-Thực trạng và giải pháp