BỆNH ĐẬU MÙA
( Smallpox )
(Kỳ 1)
I. ĐẠI CƯƠNG:
1. Định nghĩa:
Bệnh đậu mùa là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virut đậu mùa (virut
variola) gây nên, lây chủ yếu bằng đường hô hấp. Bệnh dễ gây thành dịch lớn, tỷ
lệ tử vong cao nên được xếp vào nhóm "bệnh tối nguy hiểm".
Lâm sàng có hội chứng nhiễm trùng - nhiễm độc toàn thân nặng, ban từ dát
sẩn tiến đến phỏng nước và hoá mủ, để lại sẹo vĩnh viễn.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trường hợp mắc bệnh đậu mùa cuối
cùng được ghi nhận là năm 1977, ở Somali. Năm 1980, WHO đã tuyên bố bệnh
đậu mùa đã được tiêu diệt trên toàn thế giới nhờ có chương trình tiêm chủng
vacxin đậu mùa trên toàn thế giới. Tuy nhiên, vì tính chất nguy hiểm của bệnh nên
những hiểu biết về bệnh vẫn cần được quan tâm.
2. Mầm bệnh:
Là virut đậu mùa (virut variola, thuộc họ Poxviridae), có kích thước tới 300
micromet. Là một loại virut rất khỏe, sống được rất lâu, ở vẩy đậu sống được 1
năm, ở nhiệt độ từ 4-20°C virut sống được nhiều năm, đề kháng tốt với dung dịch:
phenol, glycerin, và nước đá; nhưng lại dễ bị diệt ở nhiệt độ trên 55°C và dung
dịch xanh metylen, thuốc tím, Iốt.
3. Nguồn bệnh:
Nguồn bệnh là người bệnh từ thời kỳ khởi phát cho tới khi tróc hết vẩy.
Thời kỳ lây mạnh nhất là lúc nốt đậu hoá mủ, bong vẩy, không có người lành
mang VR
4. Đường lây: Lây chủ yếu qua đường hô hấp.
- Virut có trong nước bọt, nước mũi bệnh nhân tung ra môi trường xung
quanh khi bệnh nhân ho, hắt hơi và người lành hít phải (lây truyền trực tiếp).
- Virut sống trong không khí - bụi, các đồ vật của bệnh nhân như quần áo,
đồ dùng bị bẩn bởi mủ, vẩy đậu, chất tiết từ đây làm lây cho người lành.
5. Cơ thể cảm thụ:

dài là 15 ngày.
2.2. Thời kỳ khởi phát:
- Khởi phát đột ngột bằng sốt cao và rét run một cách tự nhiên. Sốt cao 39-
40°C, mạch nhanh. Sau vài giờ bệnh nhân rất mệt, đau đầu không chịu được,
chóng mặt ù tai, đau dọc sống lưng, gáy và bả vai trở xuống, khiến bệnh nhân phải
nằm liệt giường ngay từ ngày đầu. Kèm theo đái khó, bí đái.
- Bệnh nhân nôn liên tục, đau vùng thượng vị, mặt xung huyết, viêm kết
mạc, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, mắt long lanh trông vẻ sợ hãi.
- Thường ngày thứ 2 (24-40%) có "tiền ban" giống ban sởi. Nơi hay phát
ban là ở bẹn, ở hai nách, dưới vú. ở mặt không có ban. Sau 1-2 ngày, "tiền ban"
lặn hết thì đến giai đoạn mụn đậu mọc.