BÀI GIẢNG UNG THƯ TUYẾN GIÁP
(Kỳ 2)
GS. Nguyễn Thy Khuê
1.2. Carcinom nang: Chiếm khoảng 5-10% ung thư tuyến giáp.
- Triệu chứng: Ung thư xảy ra trên người đứng tuổi, nữ nhiều hơn nam một
chút. Ung thư cũng thường biểu lộ dưới dạng u đơn độc. Ung thư rất hay xâm lấn
mạch máu và gây di căn đến não, xương, phổi, nhiều khi vị trí di căn có triệu
chứng trước khi phát hiện được ung thư tuyến giáp.
- Cơ thể bệnh:
Đại thể: Nếu mức độ xâm lấn không nhiều, rất khó phân biệt carcinom
nang với adenom nang (u lành tuyến giáp).
Vi thể: Một số ung thư có dạng đặc, với các nang không hoàn chỉnh.
Trong đa số trường hợp nang biệt hóa rất rõ rệt, không khác nang tuyến giáp bình
thường.
- Dự hậu: Tùy thuộc phần lớn ở mức độ xâm lấn. Nếu ung thư xâm lấn ít,
trông giống adenom, vi thể không xâm lấn vỏ hoặc mạch máu, tỷ lệ sống 5 năm
khoảng 85%. Ung thư này có thể hấp thu I
131
nhất là sau khi kích thích bằng TSH,
đây là một đặc điểm giúp cho chẩn đoán và điều trị.
1.3. Ung thư không biệt hóa (ung thư thoái sản): Chiếm khoảng 3-5% các
loại carcinom tuyến giáp và đây là loại ác tính nhất trong các loại ung thư tuyến
giáp.
- Triệu chứng: Ung thư tuyến giáp hầu như chỉ gặp ở người trên 60 tuổi,
trên 50% bệnh nhân sau khoảng thời gian dài có bướu tuyến giáp hoặc adenom
hoặc carcinom dạng nhú hay dạng nang tiến triển chậm. Thường ung thư tiến triển
nhanh, đau, xâm lấn và chèn ép da, thực quản gây khàn tiếng, nuốt khó, nghe có
ran rít. Sờ có chỗ cứng như đá, có chỗ mềm. Da trên u thường nóng và đổi màu.
Khối u thường lớn, đau, dính vào mô xung quanh và dính khi nuốt. Khối u thường
không bắt I
131

tiên ở chỗ di căn. Hiếm khi u là u lành.
Tế bào cạnh nang tiết ra calcitonin và ung thư cũng tiết chất này. Đo lượng
calcitonin có thể dùng để chẩn đoán hoặc theo dõi tiên lượng.
U có thể xuất hiện tản phát hoặc có tính gia đình, trong 20% trường hợp.
Thể gia đình thường xuất hiện ở tuổi trẻ hơn, hay xảy ra cả 2 bên, ít di căn đến
hạch bạch huyết hơn và có dự hậu tốt hơn.
Thể gia đình thường nằm trong bệnh cảnh hội chứng Sippel, đa u tuyến nội
tiết typ II (MEN II) kết hợp cường tuyến cận giáp và u tủy thượng thận. Cường
tuyến cận giáp thường do tăng sản, bệnh nhân có thể bị tăng calci máu, sạn niệu. U
tủy thượng thận thường 2 bên và tiết epinephrin, do đó đo VMA và đo
catecholamin toàn phần trong nước tiểu có thể không tăng.
Một dạng hiếm gặp là ung thư tuyến giáp dạng tủy, cường tuyến cận giáp, u
tủy thượng thận kết hợp với u hạch thần kinh, u thần kinh ở niêm, kiểu dạng
marfan gọi là dạng MEN IIa hay MEN III. Do dó bệnh nhân có ung thư tuyến
giáp, nếu có thêm cao huyết áp, sạn niệu thì nên nghĩ đến ung thư tuyến giáp dạng
tủy và đo calcitonin. Calci truyền tĩnh mạch có thể kích thích sự tiết calcitonin.
Chọc hút bằng kim nhỏ cũng là một phương tiện để chẩn đoán.
- Dự hậu: Tùy thuộc tuổi, tình trạng di căn lúc phát hiện bệnh. Bệnh nhân
lớn tuổi dự hậu kém hơn. Tỷ lệ sống sót chung sau 5 năm vào khoảng 50%.
ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TUYẾN GIÁP
1. Carcinom dạng nhú:
- Nếu chưa xâm lấn: cắt thùy giáp bị bệnh, cắt vùng eo giáp và nạo vét
hạch.
- Nếu bệnh nhân có tiền căn chiếu xạ: cắt bỏ cả 2 thùy.
- Nếu có di căn hạch và xâm lấn: cắt bỏ cả 2 thùy.
2. Carcinom nang:
- Điều trị như carcinom dạng nhú.
- Nếu có di căn hạch, xâm lấn, di căn xa: cắt bỏ cả 2 thùy.
3. Carcinom dạng tủy, đa bào:
- Thể tản phát: cắt bỏ thùy bị bệnh.