Làm thế nào để đủ sữa mẹ cho
con bú? Sữa mẹ là nguồn dinh
dưỡng lý tưởng nhất
cho trẻ nhỏ, đặc biệt là
trong 6 tháng đầu.
Ngoài những ưu điểm
trong thành phần của
sữa mẹ so với sữa
nhân tạo, việc nuôi
con bằng sữa mẹ còn
có nhiều lợi ích khác.
Vì vậy, làm thế nào để
đủ sữa cho con bú là
một trong những băn
khoăn của nhiều bà mẹ.

Vì sao trẻ nhỏ cần bú sữa mẹ?

Những lợi ích khi nuôi con bằng sữa mẹ:

- Trong thời gian này, ruột trẻ chỉ tiêu hóa tốt sữa mẹ
cho nên sữa mẹ là thức ăn đầu tiên của trẻ để giúp
ruột trưởng thành tốt. Nếu nuôi trẻ bằng thức ăn khác
(sữa bò, nước cháo, bột khuấy…) trẻ rất dễ bị rối loạn
tiêu hóa gây tiêu chảy.

Suy dinh dưỡng - Một trong những nguyên nhân của bệnh cao huyết
áp, xơ vữa động mạch ở người lớn là do lúc sinh ra
không được bú sữa non của mẹ…

Điều đáng lưu ý trong cơ chế tiết sữa mẹ:

Sự tiết sữa mẹ được điều khiển và duy trì theo cơ
chế phản xạ. Điểm then chốt của cơ chế tạo sữa là
động tác mút vú mẹ của trẻ vì để duy trì sự tạo sữa
của vú thì sữa phải được chảy ra khỏi vú. Vì vậy, trẻ
bú càng nhiều, vú mẹ càng tiếp tục tạo được nhiều
sữa.

Các yếu tố làm giảm bài tiết sữa mẹ?

- Cho con bú chậm sau sinh 2 – 3 ngày sẽ hạn chế
sự hoạt động của tuyến vú vì trẻ bú muộn, vú mẹ
không thể tiết sữa sớm được. Sự tiết sữa càng muộn
càng dễ bị mất sữa.

- Trẻ chỉ ngậm bú núm vú, ngậm bắt vú kém nên
không hút được sữa, dần dần sẽ bỏ bú mẹ. Ngậm bắt
vú sai còn gây hậu quả nứt núm vú, nứt cổ gà.

- Cho bú không thường xuyên, số lần cho bú quá ít
thì sẽ hạn chế sự tiết sữa. Khoảng cách giữa 2 lần
cho bú quá dài, trên 3 giờ, làm cho hai vú tức sữa và

- Cho trẻ bú bình, nhất là trước khi bắt đầu bú mẹ sẽ
ảnh hưởng đến ngậm bắt vú của trẻ.

- Khi trẻ trên 12 tháng: Lượng sữa mẹ giảm dần với
thời gian (nếu trong năm đầu mẹ tiết ra mỗi ngày
1200ml sữa, sang năm thứ hai chỉ còn 500ml, năm
thứ ba 200ml).

- Trẻ được coi như bú tốt nếu không sụt cân trong 5 –
7 ngày đầu tiên, bắt đầu tăng cân trong 12 – 14 ngày
sau và sau đó lên cân đều.

* Những dấu hiệu chứng tỏ trẻ không bú đủ sữa:

- Tăng cân kém, dưới 500g/tháng (trong 6 tháng đầu,
mỗi tháng trẻ tăng cân ít nhất 500g hoặc 125g/tuần).

- Đi tiểu ít, dưới 6 lần/ngày, nước tiểu cô đặc màu
vàng và nặng mùi.

Làm thế nào để người mẹ có đủ sữa cho con bú?

- Tạo sự thoải mái cho người mẹ (không sợ tăng hay
giảm cân nếu có chế độ dinh dưỡng đủ chất, không
sợ ngực xấu…).

- Bắt đầu cho con bú trong vòng 1/2 giờ đầu sau sinh.

- Một số người mẹ thấy khó khăn hay hồi hộp trong
lần bú đầu tiên hay người mẹ có đầu vú tụt vào quá

bình trong ngày bằng 15% trọng lượng cơ thể, chia
làm 6 – 8 bữa tuỳ theo khả năng tiêu hoá của trẻ.

- Không cho trẻ sơ sinh (dưới 1 tháng tuổi) bất cứ đồ
ăn thức uống gì ngoài sữa mẹ trừ khi có chỉ dẫn của
y tế.

- Để con được gần mẹ trong suốt 24 giờ trong ngày.

- Không cho trẻ mút bất cứ loại núm vú giả nào.

- Tránh lao động nặng.

- Để cho cữ bú của trẻ thành công cần có sự hợp tác
giữa mẹ và con: mẹ cần cho con bú sớm, thời gian
các cữ bú phải hài hoà và thoả mãn cả mẹ và con để
tạo ra cảm giác dễ chịu cho mẹ và con.

- Cho trẻ bú theo yêu cầu, khi nào đói trẻ đòi bú,
không gò ép, trẻ tự điều chỉnh giờ bú, tuỳ theo lượng
sữa mẹ. Tuy nhiên, một số trẻ bú yếu nên bồng trẻ
cho bú mẹ mỗi 3 giờ ban ngày và 4 giờ ban đêm. Mỗi
lần chỉ nên cho bú một bên vú. Nếu trẻ bú không hết
sữa cần nặn ra đẻ tuyến vú tạo sữa mới và tránh tình
trạng ứ đọng sữa có thể dẫn đến giảm tạo sữa, abces
vú.

- Biết cách xử lý khi bị tắc tuyến sữa để giữ nguồn
sữa vì sữa mẹ sẽ tạo ra liên tục nếu dòng sữa thông
suốt không bị tắc nghẽn.

- Nên cho trẻ bú cả trong ban đêm nhất là trong 15
ngày đầu khi tuyến vú hoạt động chưa ổn định không
nên thay bằng sữa bò chỉ vì sợ mẹ mệt. Vì nếu không
có động tác bú trong đêm sẽ giảm tiết sữa.

- Người mẹ cần nghỉ ngơi hợp lý. Phải bảo đảm thời
gian ngủ trên 8 tiếng/ngày.

- Thận trọng trong việc dùng thuốc: Khi cho con bú
nên hạn chế dùng thuốc vì một số thuốc qua sữa có
thể gây độc cho trẻ. Sử dụng thuốc tránh thai có
estrogen có thể làm giảm tiết sữa.