'Thần đồng' có thể là dấu hiệu tự kỷ

Các bà mẹ đừng vội mừng khi thấy đứa con 2-3 tuổi của
mình đọc sách vanh vách hay biết làm toán. Các dấu
hiệu được cho là "thần đồng" này có thể là một triệu
chứng tự kỷ - hội chứng rối loạn phát triển ở trẻ em. Tiến sĩ Trần Thị Thu Hà, Phó trưởng khoa Phục hồi chức
năng Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết, cơ sở này từng
tiếp nhận một số ca tự kỷ có dấu hiệu "thần đồng". Gần đây
là một bệnh nhân 15 tuổi. Hồi 2-3 tuổi, cháu đã biết đọc
vanh vách các dòng chữ trên sách báo, trên tường, biển
quảng cáo và được báo chí nêu tên như một hiện tượng
kỳ diệu. Do quá tự hào về con, bố mẹ không để ý đến
những biểu hiện khác lạ, khi nhận ra thì cháu đã lớn. Hiện
cháu học lớp 8 nhưng không theo kịp chúng bạn, bố mẹ cho
đi học chỉ để cháu không khóc đòi mà
thôi.
Những dấu hiệu như sớm biết đọc, biết
làm toán ở trẻ nhỏ được gọi là "khả
năng bất thường". 10% số trẻ tự kỷ có đặc
điểm này. Tuy nhiên, sự thông minh kỳ lạ
này thường chỉ biểu hiện ở một khía
cạnh, còn về tổng thể, trẻ vẫn bị rối loạn
phát triển. Nếu không điều trị, những khả
năng ấy cũng có thể mất đi, chỉ còn lại
một đứa trẻ không có khả năng hòa nhập với cuộc sống.
Mặt khác, nếu những trẻ "thần đồng" được khám ngay hồi
nhỏ, bác sĩ sẽ phát hiện ra những bé tuy đọc vanh vách
nhưng lại không hiểu gì. Nhiều bệnh nhân của tiến sĩ Hà

đảo lộn cấu trúc câu, hoặc ngôn ngữ dập khuôn trùng lặp
(người lớn hỏi gì, trẻ không trả lời được mà lặp lại chính
câu hỏi).
Không biết chơi đồ chơi, chỉ cầm lên đập đập rồi ném. Trẻ
thường chỉ chọn chơi vài thứ nhưng không dùng đúng chức
năng, chẳng hạn với ô tô thì chỉ lật lên, quay bánh xe.
Nhiều trẻ bận tâm dai dẳng đến các chi tiết của vật, có thể
"nghiên cứu" các chi tiết một cách say sưa mê mải, bà mẹ
không biết lại nghĩ con mình có phong thái bác học.
Có sự ham thích kỳ lạ đối với một số đồ vật, chẳng hạn như
lon sữa, cái que, viên sỏi Trẻ tự kỷ thường bị cuốn hút
bởi những vận động khác thường (như vào phòng là nhìn
ngay quạt trần, đèn); và đặc biệt rất thích quảng cáo trên
truyền hình.
Có những cử chỉ tay chân bất thường, dập khuôn như vê
tay, xoắn vặn tay. Do không quan tâm đến ngoại cảnh nên
trẻ tự kỷ gần như không biết sợ. Cháu có thể lao ra đường,
xe cộ qua lại vẫn ngồi yên.
Trẻ tự kỷ không bắt chước như mọi trẻ em khác, không
thích nghi với sự thay đổi. Đang chơi một đồ chơi, nếu lấy
đi hoặc thay đổi vị trí, cháu sẽ lăn ra khóc, đập đầu, giật
tóc
10% trẻ tự kỷ bị điếc nhưng vẫn nghe được một số loại âm
thanh. Nhiều trẻ "giả điếc", bố mẹ gọi thì như không nghe,
nhưng lại rất thính với một số tiếng nhạc. Khứu giác, vị
giác cũng bất thường, có trẻ không chịu ăn cơm, chỉ ăn chất
bẩn, phân.
Phần lớn trẻ tự kỷ rất hiếu động, chạy nhảy, phá phách
không biết mệt. Một số khác lại lờ đờ, không hoạt động.
Tiến sĩ Thu Hà cho biết, tự kỷ chỉ có thể chẩn đoán sau 18

vẫn bình thường. Đến khi các biểu hiện quá rõ ràng, bệnh
mới được phát hiện.
Khó khăn nhiều khi lại đến từ các bậc cha mẹ. Nhiều người
nhận ra các bất thường của con từ rất sớm nhưng không
muốn tin con mình bị tự kỷ. Tiến sĩ Thu Hà cho biết, trong
số trẻ có chẩn đoán tự kỷ, chỉ 1/3 được bố mẹ cho can
thiệp, số còn lại chữa bằng châm cứu, bấm huyệt hoặc
Đông dược. Một số phụ huynh khác cho con điều trị sớm
nhưng không đủ kiên trì, thấy có tiến bộ đã ngừng, sau đó
đưa trẻ quay lại bệnh viện trong tình trạng nặng, phải can
thiệp lâu hơn.
Tiến sĩ Thu Hà khuyên các bậc cha mẹ có con tự kỷ dành
nhiều thời gian chơi với con hơn so với đứa trẻ bình
thường. Trẻ cần được đưa đến nơi công cộng, nơi có đông
người để học nói, học giao tiếp, rèn luyện khả năng tập
trung chú ý. Nếu không có điều kiện trị liệu, việc cho trẻ đi
học mẫu giáo cũng đem lại nhiều lợi ích.