Ngày soạn :
Địa điểm thực tập :
Thời gian thực tập :
BÀI 40: CÁC ĐỊNH LUẬT KÊ-PLE
CHUYỂN ĐỘNG CỦA VỆ TINH
I. MỤC TIÊU:
* Kiến thức:
 Hiểu đúng hệ nhật tâm
 Nắm được ba định luật Kê-ple và xây dựng được định luật Kê-ple III.
 Nắm được các tốc độ của vũ trụ và sự chuyển động của các vệ tinh ứng với các
vận tốc vũ trụ khác nhau.
* Kỹ năng:
 Giải thích được một số hiện tượng vật lý liên quan.
 Vận dụng được ba định luật Kê-ple để giải toán.
II. CHUẨN BỊ:
* Học sinh:
 Ôn lại định luật II Niu-tơn, biểu thức tính gia tốc hướng tâm của vật chuyển
động tròn đều.
 Ôn lại bài định luật vạn vật hấp dẫn.
* Giáo viên:
 Bài giảng powerpoint với các hình vẽ minh họa và hình ảnh một số hành tinh
trong hệ mặt trời.
 Phiếu học tập:
Câu 1:
Cho hai vật m
1
, m
2
chuyển động tròn quanh quả cầu có khối lượng M với bán kính
lần lượt là r
1

- Lớp trưởng đứng lên báo cáo sĩ số lớp.
- Trả bài:
→
Phát biểu: Gia tốc của một vật tỉ lệ
thuận với lực tác dụng và tỉ lệ nghịch với
khối lượng của nó.
Biểu thức:
m
F
a


=
Biểu thức tính gia tốc hướng tâm:

R
v
a
ht
2
=

→
Phát biểu: Lực hấp dẫn của hai vật
(coi như chất điểm) có độ lớn tỉ lệ thuận
với tích của hai khối lượng của chúng và
tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách
giữa chúng.
Biểu thức:
2

mọc ở hướng Đông và lặn ở hướng Tây.
→
Không
→
Lấy mặt trời làm tâm và Trái Đất
 Nếu như Trái Đất quay xung quanh mặt
trời thì tại sao chúng ta lại thấy hiện
tượng Mặt Trời mọc ở đằng đông và lặn
ở đằng tây?
 Trái Đất chuyển động xung quanh Mặt
Trời, vậy các hành tinh khác trong hệ
Mặt Trời thì chuyển động như thế nào?
Chúng ta hãy xem lại quỹ đạo chuyển
động của các hành tinh
→
chiếu slide.
 Như vậy không chỉ Trái Đất mà tất cả
các hành tinh đều chuyển động xung
quanh Mặt Trời và Mặt Trời chính là
trung tâm của vũ trụ
→
Đây cũng chính
là nội dung của một thuyết do nhà bác
học Cô-péc-nic tìm ra vào năm 1543, đó
là thuyết nhật tâm.
- Trước khi thuyết nhật tâm của Cô-péc-
cíc ra đời. Do thường ngày, người ta thấy
Mặt Trời mọc ở đằng đông và lặn ở đằng
tây, nên người ta nghĩ Trái Đất mới chính
là trung tâm của vũ trụ, Mặt Trời và các

Trả lời: Ngoài Trái Đất, các hành tinh
khác đều chuyển động xung quanh Mặt
Trời.
→
Phát biểu thuyết nhật tâm:
“Mặt trời là trung tâm của vũ trụ, Trái
Đất và các hành tinh khác quay xung
quanh Mặt Trời”
→
Không đúng.
→
Thuyết địa tâm.
→
Học sinh suy nghĩ.
* Hoạt động 3:Tìm hiểu định luật Kê-ple I và II
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Đặt vấn đề:
 Nếu như Mặt Trời là trung tâm của vũ
trụ và tất cả các hành tinh đều chuyển
động xung quanh nó thì sự chuyển động
của các hành tinh này như thế nào? Có
tuân theo quy luật nào hay không?
 Chiếu slide mô phỏng chuyển động của
một hành tinh xung quanh Mặ Trời.
 Vậy quỹ đạo chuyển động của nó là gì?
→
elip : Đây chính là nội dung của định
luật Kê-ple I.
→
Chiếu slide.

* Hoạt động 4: Tìm hiểu định luật Kê-ple III.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Thực hiện yêu cầu 1 trong phiếu học
tập:
… Gợi ý: Các vật chịu tác dụng của
những lực nào? Mối liên hệ giữa lực và
gia tốc được thể hiện qua biểu thức nào?
→
Gọi T
1
, T
2
lần lượt là chu kỳ quay của
quả cầu m
1
và m
2
.
Lực chịu tác dụng của ba lực:
P

,
N

,
hd
F

Nhưng trọng lực và phản lực đã triệt tiêu
nhau nên lực gây nên sự chuyển động

a
ht
π
==
;
2
22
2
2
4
2
r
Tr
v
a
ht
π
==
- Tương tự xét cho trường hợp hai hành
tinh quay xung mặt trời.

→
Chiếu slide các bước làm.
- Tổng quát cho các hành tinh:

3
3
2
2
3


=
Chọn chiều dương là chiều hướng về
tâm. Chiếu các phương trình lên chiều
dương đã chọn, lập tỉ số, thay các dữ kiện
vào ta sẽ được kết quả:

2
2
3
2
2
1
3
1
T
r
T
r
=
- Phát biểu: “ Tỉ số lập phương bán trục
lớn và bình phương chu kì quay là giống
nhau cho mọi hành tinh quay quanh Mặt
Trời”
* Hoạt động 5:Bài tập áp dụng.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Yêu cầu học sinh thực hiện yêu cầu 2
trong phiếu học tập.
→
Gọi T

tinh do con người phóng ra dưới với các
tốc độ khác nhau.
* Hoạt động 5: Củng cố kiến thức.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Thuyết nhật tâm.
- Các định luật Kê-ple.
- Tốc độ của vũ trụ và quỹ đạo chuyển
động của các vệ tinh ứng với các tốc độ
khác nhau.
Hội An, ngày… tháng… năm 2010
Giáo sinh thực hiện Giáo viên hướng dẫn