Cách lắp ráp và cài đặt một máy tính để bàn hoàn chỉnh
1.Bo mạch chủ (tức cái mainboard hay motherboard) :
Đây chính là cái nền móng của PC, điều phối hoạt động của các linh kiện khác để tạo thành một
hệ thống. Cũng giống như cái nền móng nhà, bạn cần phải lựa bo mạch chủ tốt (của những hãng
có uy tín, những thương hiệu phổ biến, có chế độ bảo hành tốt và dài ngày, có các chức năng
mới nhất). Với bo mạch chủ, bạn còn phải chú ý tới bộ chipset (hiện có các chipset của Intel,
SiS, VIA, NVIDIA, ATI) Nếu có ý định sử dụng CPU Intel thì tốt nhất là dùng bo mạch chủ có
chipset của Intel, chạy DDR SDRAM (SDRAM PC133 nay đã lỗi thời, chỉ còn chạy cho các hệ
thống Pentium III trở về trước, nhưng giá cũng ngang ngửa, thậm chí có lúc cao hơn DDR). Các
loại bo mạch chủ chạy bộ nhớ RamBus (RDRAM) đắt hơn nhiều chục USD cả về bản thân bo
mạch chủ lẫn bộ nhớ nên chỉ thích hợp cho dân chuyên nghiệp (nhất là về đồ họa,
multimedia, ) hay cho máy trạm, máy chủ.
2. CPU (tức bộ vi xử lý trung tâm) :
Hiện nay, trên thị trường chủ yếu là CPU của hai “đại gia” Intel và AMD. Theo kinh nghiệm,
các CPU của Intel hơn hẳn về tính đa dạng, chạy ổn định (đặc biệt là khi phải làm việc đa
nhiệm – cùng một lúc thực hiện nhiều tác vụ), có tính tương thích cao, làm việc trong môi
trường mạng và multimedia tốt hơn, có bộ nhớ đệm – cache – lớn hơn, Còn các CPU AMD
chạy có vẻ bốc hơn, chơi game rất ngon. Đặc biệt là thế hệ Athlon XP từ 1800+ trở lên có hộp
hẳn hoi, quạt “đặc chủng” và bảo hành 3 năm chạy mát hơn và ngon nhất trong gia đình AMD.
Trong trường hợp dùng CPU Intel, gợi ý là bạn sắm loại Pentium 4 Socket 478. Bởi vì mức
chênh lệch giá giữa Pentium III và Pentium 4 không quá lớn, trong khi dòng Pentium III đã bị
Intel cho “về nơi xa vắng”. Nếu sắm mới, bạn nên chọn thế hệ CPU mới sử dụng công nghệ
0.13 micron và có bộ nhớ đệm L2 Cache lớn (như Tualatin của Pentium III và Celeron socket
478 hay Northwood của Pentium 4). Bộ nhớ đệm lớn sẽ giúp khắc phục phần nào hạn chế về
tốc độ CPU, nhờ tăng tốc độ nạp dữ liệu cho CPU xử lý.
3. RAM (tức bộ nhớ hệ thống) :
Hiện nay, phổ biến là loại DDR SDRAM 266 MHz (PC2100). Các loại SDRAM DIMM có tốc
độ 133 MHz (PC133) ngày càng vắng dần. Loại SDRAM PC100 đã trở nên đồ cổ. RAM “quý-
xờ-tộc” RDRAM (hay gọi là RamBus) thì quá mắc, chỉ chạy cho Pentium 4 với rất ít bo mạch
chủ hỗ trợ (chủ yếu do đắt). RAM “trung lưu” DDR SDRAM là bộ nhớ của tương lai đang ngày
càng chiếm thế thượng phong trên thị trường. Nếu mua máy Pentium III hay AMD trở về trước,

dùng chuẩn AGP và có kèm theo cả Slot AGP để có thể gắn card AGP rời sau này.
6. Ổ đĩa mềm (hay là FDD) :
Hiện nay chỉ còn loại 1,44MB. Gợi ý : Có thể chọn ổ mềm của Mitsumi (Malaysia) hay
Samsung.
7. Màn hình (tức monitor) :
Hiện nay trên thị trường có quá nhiều nhãn hiệu màn hình. Tốt nhất là chọn những nhãn hiệu
quen thuộc, có tên tuổi. Màn hình (loại CRT) phổ biến là các kích thước 14, 15 và 17-inch. Các
loại từ 19-inchtrở lên dành cho những công việc đồ họa chuyên nghiệp.Nếu không có khả
năng tài chính để sắm loại màn hình siêu phẳng (Flat) thì nên chọn loại có màn hình vuông góc
và tương đối phẳng (không nên dùng loại quá “lồi”). Ngoại trừ các màn hình của các hãng nổi
tiếng (có chức năng giảm bức xạ có thể tin cậy được), còn nói chung là bạn nên trang bị thêm
kính bảo vệ. Loại màn hình LCD hiện chưa phổ biến vì quá đắt và cũng chưa làm hài lòng dân
chơi game và xem phim.
8. Bàn phím (keyboard) và chuột (mouse) :
Hiện phổ biến hai chuẩn giao tiếp PS/2 và USB. Nên chọn bàn phím đánh nhẹ, êm và không
dính chữ. Nếu thường xuyên la cà trên Internet, bạn có thể chọn bàn phím có bổ sung các phím
chức năng Internet (giá chừng hơn 10 USD một chút và thường là không cần cài đặt driver gì
hết). Còn loại bàn phím có thêm các phím chức năng Multimedia thì vừa đắt hơn, vừa phải cài
driver, dễ đụng chạm. Hiện nay, bàn phím Mitsumi (phải là hàng Malaysia) giá rẻ (6,5 USD),
gõ êm và nhẹ. Còn chuột thì nên chọn lại có thêm nút cuộn (scroll). Hiện có quá nhiều nhãn
hiệu, model chuột trên thị trường. Để chắc ăn, bạn nên chọn chuột của những hãng có tên tuổi
(một chút xíu cũng được), không cần nhiều nút làm gì cho nó rườm rà, vướng tay. Chỉ cần con
chuột có 2 phím nhấn và 1 nút cuộn là đủ xài.
9. Thùng máy (case):
Bất luận chọn kiểu dáng thùng máy nào, bạn cũng cần chú ý đến chất lượng của bộ nguồn. Máy
tính hoạt động có ổn định và bền hay không phần lơn do chất lượng nguồn điện quyết định. Cần
chú ý là CPU Pentium 4 xài bộ nguồn ATX khác hẳn của Pentium III trở về trước. Nên chọn bộ
nguồn 300W trở lên và có chức năng Autovolt.
Thùng máy có hai loại chính : desktop (dạng nằm, nay đã “xưa rồi Diễm”) và tower (dạng đứng).
Thôi thì có vô số kiểu dáng thùng máy (tuyệt đại đa số được sản xuất ở Trung Quốc, cho dù có ghi

(Socket 370) như trong hình ở bên dưới khe cắm CPU.
Dụng cụ cần thiết: Một vít chữ thập.
Trước khi lắp ráp, để an toàn cho thiết bị, bạn cần khử tĩnh điện trên người bằng cách đeo vòng
khử tĩnh điện có nối đất. Nếu không có, bạn hãy sờ tay vào thùng máy, nền đất để “xả điện” trước
khi làm việc.
- Đầu tiên, bạn đọc sách hướng dẫn đi kèm theo mainboard (user manual) để biết vị trí các jumper
trên main và thiết lập theo đúng thông số đã chỉ dẫn (với các mainboard đời mới, bạn rất ít phải
đụng đến phần này vì tất cả các thiết lập được xác định trong BIOS).
Gắn CPU vào đế cắm (socket):
Bạn cần mở socket ra trước khi gắn CPU vào. Để làm điều này, hãy kéo thanh nhựa (kim loại) nằm
bên cạnh socket lên 900. Cần chú ý trên bề mặt CPU tại một trong bốn góc, có một vạch hình tam
giác, đó là vạch chuẩn dùng định vị, ở trên socket, phần lỗ để cắm CPU vào có một góc (hoặc hai
góc, tùy loại socket) cũng bị vát đi, bạn căn cứ vào đấy để gắn sao cho góc vát của CPU trùng với
góc định vị của socket, sau đó nhẹ nhàng thả CPU ra cho tụt xuống socket - nhớ đừng có ấn nếu
bạn thấy hiện tượng kênh vì sẽ làm cong/gãy chân của CPU. Bôi kem giải nhiệt lên phiến giải nhiệt
ở bề mặt trên cùng của CPU, sau đó gắn quạt giải nhiệt lên. Nhớ cắm điện cho quạt, kiểm tra xem
quạt giải nhiệt có bị kênh lên hay không
Cắm RAM vào khe cắm (slot) của bộ nhớ
Hãy chú ý kỹ thanh RAM ở phần dưới, giữa các vạch nhỏ màu vàng có một chỗ lõm vào (hoặc hai
chỗ, tùy loại RAM). Trên slot cắm RAM của mainboard cũng có một hoặc hai khấc nhô lên, bạn
hãy so cho đúng vị trí rồi hãy kéo hai thanh cài ở hai đầu slot ra, sau đó cắm RAM vào slot. Nếu
bạn cắm đúng, tự động hai thanh cài này sẽ bật ngược lại vị trí ban đầu, kẹp chặt vào khe hình
vòng cung hai bên thanh RAM. Thường có từ hai-ba khe cắm RAM, có đánh số slot hoặc không có
đánh số, bạn có thể cắm vào khe nào cũng được. Một số mainboard đòi hỏi phải cắm theo thứ tự
quy định của nhà sản xuất, việc này có ghi rõ trong sách hướng dẫn.
Trong một số sách hướng dẫn của mainboard cũng có hướng dẫn những phần này, bạn hãy tham
khảo nếu gặp trục trặc khi lắp ráp.
Tiếp theo, bạn mở nắp bên hông nếu thùng máy (case) đứng, hay nắp trên nếu là case nằm, rồi đặt
nằm ngang, phần mở ra hướng lên trên, ướm thử mainboard vào các vị trí bắt ốc trên case, nạy các
miếng kim loại đằng sau case (che các cổng PS/2, serial, parallel) để có thể ướm vừa mainboard


b
a

đ
ầ
u

c
ắ
m
,

c
á
c

đ
ầ
u

n
à
y

b
ố

t
r

Tương tự như trên nhưng nhớ chú ý và cẩn thận khi cắm dây điện nguồn vì rất dễ cắm lệch vị trí
chân (cắm sai đầu điện nguồn có thể làm cháy thiết bị).
Lắp đặt ổ đĩa cứng (HDD)
cũng tương tự
Thiết lập jumper, cắm cáp data, dây nguồn và bắt ốc cố định vào khoang 3,5-inch. Bạn có thể gắn
thêm một quạt giải nhiệt vào mặt dưới của HDD nếu muốn HDD mát hơn trong quá trình hoạt
động. Đến đây, bạn đã hoàn tất cơ bản phần lắp ráp rồi đấy, nhưng đừng vội đóng nắp case lại.
Bạn hãy bật máy tính lên để kiểm tra xem có hoạt động bình thường hay không. Sau đó, trong
quá trình khởi động, bạn vào BIOS của mainboard bằng cách nhấn nút Del hoặc F1 tuỳ loại
BIOS (có mainboard hiển thị thông báo cho biết bấm nút gì để vào BIOS) để chỉnh lại các thông
số lưu trong BIOS. Chú ý: Có mainboard PIII và mainboard cho AMD AthlonXP cũng dùng
nguồn như mainboard P4 (ATX), tuy nhiên dây +12V Connector sẽ thừa ra, không sử dụng.
Đến đây, bạn đã hoàn tất cơ bản phần lắp ráp rồi đấy, nhưng đừng vội đóng nắp case lại. Bạn hãy
bật máy tính lên để kiểm tra xem có hoạt động bình thường hay không. Sau đó, trong quá trình
khởi động, bạn vào BIOS của mainboard bằng cách nhấn nút Del hoặc F1 tùy loại BIOS (có
mainboard hiển thị thông báo cho biết bấm nút gì để vào BIOS) để chỉnh lại các thông số lưu
trong BIOS.
Chú ý: Có mainboard PIII và mainboard cho AMD AthlonXP cũng dùng nguồn như mainboard
P4 (ATX), tuy nhiên dây +12V Connector sẽ thừa ra, không sử dụng.
THIẾT LẬP CẤU HÌNH CƠ BẢN TRONG BIOS
Có nhiều loại BIOS, trong phần này đề cập đến Award BIOS/Phoenix BIOS khá thông dụng trên
thị trường. Các thiết lập sau đây có thể không giống nhau vì mỗi loại mainboard có cơ chế khác
nhau nên bạn cần tham khảo thêm trong sách hướng dẫn, phần BIOS Setup.
- Thiết lập thông số ngày giờ cho máy tính:
Bạn vào Standard CMOS features chọn phần Date/Time. Để chỉnh ngày giờ, bạn ấn Page
Up/Down hoặc gõ số trực tiếp.
- Thiết lập mode hoạt động cho HDD/FDD:
Standard CMOS features => IDE Primary Mater/Slaver, IDE Secondary Master/Slaver. Nếu dùng
FDD, chọn mục Drive A là [1.44M, 3.5in].
- Chọn thiết bị khởi động trước:

• Khi bạn bắt ốc vào hai bên hông của ổ đĩa quang, nếu thấy khay đĩa mở ra khó khăn, hoặc có
trường hợp thiết kế tồi, khay đĩa sẽ không đẩy ra: Bạn hãy nới lỏng ốc ra một chút, tốt nhất là chỉ
nên bắt hai ốc dưới.
• Sau khi bạn bật máy tính lên, đèn Power (thường là màu xanh) không sáng, đèn HDD (thường là
màu đỏ) không sáng, hoặc loa không kêu bíp lúc khởi động: Hãy đảo lại jack cắm của dây
Power/HDD/Speaker, tùy dây nào bị tình trạng này.
• Bạn thấy báo lỗi FDD “Floppy disk(s) fail (40)”và yêu cầu nhấn F1 để tiếp tục: Bạn kiểm tra lại
đầu nối cáp data của FDD, và nhớ là trong BIOS phải cho hiệu lực thiết bị FDD (chọn 1.44MB
3.5in và trong phần Super IO Device => On-board FDC Controller là Enable)
Sau khi lắp ráp, chiếc máy tính của bạn giờ đã hoàn thành 50% rồi đấy. Để máy có thể hoạt
động, bạn cần cài phần mềm vào đĩa cứng. Lần này, xin mách bạn cài hệ điều hành.
Bạn cần chuẩn bị: Một đĩa cài hệ điều hành (Win 98/ ME hoặc Win2K/XP hay Linux), tuỳ bạn
thích dùng hệ điều hành (HĐH) nào. Bài này hướng dẫn bạn cài HĐH của Microsoft Windows vì
nó khá thông dụng. Bạn cần viết số CDKEY của bản Windows sẽ cài ra giấy để dùng khi cần.
Tiến hành phân vùng và định dạng đĩa cứng
•

N
ế
u

b
ậ
t

m
á
y

l


(
Trước khi tiến hành cài đặt HĐH, bạn phải phân vùng và định dạng đĩa cứng để có thể chép dữ liệu
lên đó. Đưa đĩa mềm khởi động (tạo bằng Win9X, bằng cách dùng lệnh “format a:/s”) vào ổ dĩa
mềm (ổ A) đánh lệnh “FDISK” và ấn Enter. Chọn “Y” nếu muốn sử dụng FAT32 cho ổ đĩa cứng
(HDD) có dung lượng lớn hơn 512MB (hoạt động hiệu quả hơn FAT16). Các tuỳ chọn (Options)
sẽ hiện ra:
1. Create DOS partition or Logical DOS drive.
2. Set active partition.
3. Delete partition or Logical DOS drive.
4. Display partition information
- Mục 1 dùng khởi tạo phân vùng chính (Partition Primary), phân vùng mở rộng (Partition
Extended) và phân vùng Logic. Một HDD thường có một phân vùng chính và một phân vùng mở
rộng, trong phân vùng mở rộng được chia thành nhiều phân vùng logic. Ví dụ: HDD của bạn chia
thành ba ổ dĩa, C, D và E thì ổ C là phân vùng chính, phân vùng phụ có hai phân vùng logic là D
và E.
Trong mục nầy còn có các mục con sau:
a. Create Primary DOS Partition
b. Create Extended DOS Partition
c. Create Logical DOS Drive(s) in the Extended DOS Partition
- Ðầu tiên, bạn phải tiến hành mục a - tạo Partition DOS thứ nhất (primary). Vùng này có đặc điểm
là chỉ chứa một ổ đĩa duy nhất có dung lượng chiếm toàn bộ không gian vùng và chỉ ổ đĩa này
được phép khởi động. Nếu bạn không chia nhỏ ổ đĩa cứng vật lý thì bạn cho vùng này chiếm toàn
bộ ổ đĩa vật lý và quá trình fdisk kể như hoàn tất, DOS sẽ tự động chỉ định cho ổ đĩa này là ổ khởi
động. Nếu muốn chia nhỏ ổ đĩa, bạn chỉ định kích thước cụ thể cho vùng này rồi tiến hành mục b.
- Mục b tạo vùng đĩa mở rộng (extended) dành cho DOS. Dung lượng là không gian còn lại của ổ
đĩa vật lý, hay chỉ một phần nếu bạn muốn dự trữ một vùng riêng ngoài tầm kiểm soát của DOS
(dành cho hệ điều hành khác) gọi là vùng Non DOS. Vùng DOS mở rộng này sẽ chứa tất cả các ổ
đĩa Logic mà bạn muốn tạo và bạn tiến hành tạo chúng bằng mục c.
- Khi tạo ổ đĩa Logic, đừng nên tạo quá nhiều (tốt nhất là hai hoặc ba) vì dung lượng còn trống sẽ