ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ LỚP HỌC
BẰNG CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍCH CỰC
Trịnh Thị Quý

Những năm gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng đưa những tin tức về hiện tượng trừng
phạt thân thể trẻ em, tuy chỉ là “con sâu bỏ rầu nồi canh”, song cũng gây ra những bất bình trong xã hội.
Để chấm dứt tình trạng này, chúng ta phải đổi mới phương pháp quản lí lớp học bằng các biện pháp giáo
dục tích cực. Bắt đầu từ sự thay đổi nhận thức về giáo dục kỉ luật, cùng với việc thực hiện đồng thời các
biện pháp như: Thay đổi cách cư xử trong lớp học; Quan tâm đến những khó khăn của trẻ; Tăng cường sự
tham gia của trẻ trong xây dựng nội quy lớp học và các hoạt động xây dựng tập thể lớp kết hợp với việc
tổ chức các hoạt động đa dạng của nhà trường, chúng ta sẽ đẩy lùi được hiện tượng trừng phạt thân thể
trẻ em, xây dựng được môi trường học tập an toàn và thân thiện.

ĐẶC ĐIỂM VÀ MỐI QUAN HỆ THẦY TRÒ
TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
Phạm Ngọc Long
Giáo dục là một trong các nhân tố thúc đẩy sự phát triển của kinh tế - xã hội, tuy nhiên, giáo dục
cũng chịu sự ảnh hưởng ngược lại của các yếu tố kinh tế - xã hội. Vì vậy, khi xã hội thay đổi thì giáo dục
cũng thay đổi. Sự thay đổi của giáo dục được thể hiện từng thành tố của quá trình giáo dục, trong đó, quá
trình dạy học cũng không nằm ngoài sự thay đổi đó. Trong các nhân tố của quá trình dạy học, người dạy
và người học là hai nhân tố trung tâm. Hai nhân tố này cũng thay đổi theo sự thay đổi theo sự phát triển
của xã hội. Vậy quá trình dạy học hiện đại có đặc điểm nào và mối quan hệ thầy trò thay đổi như thế nào
trong quá trình ấy?. Bài viết này giúp chúng ta trả lời phần nào câu hỏi đó.

QUẢN LÍ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ TRONG GIÁO DỤC
VÀ HƯỚNG VẬN DỤNG VÀO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO CỬ NHÂN QUẢN LÍ GIÁO
DỤC TẠI TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI
Nguyễn Thị Ngọc Liên
Chất lượng giáo dục là một trong những mối quan tâm bậc nhất trong chính sách giáo dục của Đảng
và Nhà nước ta. Sự đổi mới có tính hệ thống của giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đã buộc
chúng ta phải tính đến chất lượng giáo dục. Trong xu thế hiện đại hóa nói chung, quản lí giáo dục cũng

người giáo viên chủ nhiệm trong công tác này để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.
ẢNH HƯỞNG CỦA CHỦ NGHĨA THỰC DỤNG LUẬN ĐẾN
TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JOHN DEWEY
Vũ Thị Mai HườngQUÁ TRÌNH CẢI CÁCH THỂ CHẾ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
Ở TRUNG QUỐC (1978-2008)
Nguyễn Quốc Trị
Trên nền tảng của công cuộc cải cách toàn diện đất nước, từ những năm 80 của thế kỉ 20, Trung
Quốc đã tiến hành một cuộc cải cách giáo dục sâu rộng, cải cách từ mục tiêu, chương trình, sách giáo
khoa, phương pháp dạy học, đánh giá và thi cử, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, cải cách thể chế quản lí
giáo dục… Cuộc cải cách giáo dục ở Trung Quốc được xác định là phải bắt đầu từ việc cải cách thể chế giáo
dục: Từ nền giáo dục chịu ảnh hưởng của kinh tế kế hoạch hoá, tập trung, quan liêu chuyển sang xây
dựng một nền giáo dục đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế thị trường, chuyển từ “mô hình kế hoạch
hoá” với đặc trưng là giáo dục đơn nhất, tập quyền cao từ trên xuống sang “mô hình kinh tế thị trường”
với đặc trưng là: quyền tự quyết lớn và tính đa dạng, khả năng lựa chọn cao.
Định hướng và một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy học ở phổ
thông
Các phương pháp dạy học thuyết trình (giảng giải, giảng thuật, diễn giảng), đàm thoại, sử dụng phương
tiện trực quan, hiện nay cần được sử dụng phổ biến trong dạy học ở các trường phổ thông.
I. ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
Định hướng đổi mới PPDH đã được khẳng định trong Nghị quyết TW 4 khoá VII, Nghị quyết TW 2 khoá VIII
và được pháp chế hoá trong Luật Giáo dục (sửa đổi).
Nghị quyết TW 2 (khoá VIII) nêu rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối
truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên
tiến và phương tiện hiện đại vào trong quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu
cho học sinh, nhất là sinh viên đại học.”
Điều 24.2. Luật Giáo dục quy định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động của học sinh; phù hợp với đặc diểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện

làm việc với phương tiện trực quan để hiểu nhanh hơn, hiểu sâu thêm kiến thức bài giảng.
2. Tích cực sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
Dạy học giải quyết vấn đề là phương pháp trong đó giáo viên đặt ra trước học sinh một (hay hệ thống) vấn đề
nhận thức, chuyển học sinh vào tình huống có vấn đề, sau đó giáo viên phối hợp cùng học sinh (hoặc hướng
dẫn, điều khiển học sinh) giải quyết vấn đề, đi đến những kết luận cần thiết của nội dung học tập. Phương pháp
giải quyết vấn đề được tiến hành theo một trình tự gồm: đặt vấn đề và chuyển học sinh vào tình huống có vấn
đề, giải quyết vấn đề, kết luận.
Dạy học giải quyết vấn đề không phải chỉ sử dụng đối với tiết bài mới trên lớp, mà còn được sử dụng để củng
cố, ôn tập và học bài ở nhà của học sinh. Dạy học giải quyết vấn đề có thể thực hiện xen kẽ hay kết hợp với các
phương pháp dạy học khác. Ngoài ra, dạy học giải quyết vấn đề cũng có thể chỉ sử dụng trong một số nội dung
của bài, không nhất thiết phải sử dụng toàn bài.
3. Tăng cường vận dụng các phương pháp dạy học tiên tiến đề cao chủ thể nhận thức của học sinh, gồm có:
a) Khảo sát, điều tra (hay Nghiên cứu), là phương pháp trong đó, căn cứ vào vấn đề được đặt ra và dựa vào cơ
sở các giả thuyết, học sinh tiến hành thu thập thông tin từ nhiều nguồn và bằng nhiều cách khác nhau. Sau đó,
tiến hành phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát để xác định các giả thuyết đúng, rút ra các kết luận, nêu các
giải pháp hoặc đề xuất các kiến nghị. Phương pháp khảo sát, điều tra được tiến hành theo qui trình có các bước:
1) xác định vấn đề; đưa ra các giả thuyết; 2) thu thập tư liệu, số liệu, dữ kiện thích hợp; 3) sắp xếp, phân tích số
liệu, tư liệu , hệ thống hóa; 4) đối chiếu với giả thuyết và rút ra kết luận, khái quát hóa vấn đề.
b) Thảo luận. Thảo luận là phương pháp học sinh mạn đàm, trao đổi với nhau xoay quanh một vấn đề được đặt
ra dưới dạng câu hỏi, bài tập, hay nhiệm vụ nhận thức, Trong phương pháp này, học sinh giữ vai trò tích cực,
chủ động tham gia thảo luận; giáo viên giữ vai trò nêu vấn đề, gợi ý, kiến thiết và tổng kết.
c) Động não: là phương pháp học sinh được kích thích suy nghĩ, bằng cách thu thập ý kiến khác nhau về một
vấn đề mà không tiến hành đánh giá, trao đổi hay bình luận ý kiến đó. Phương pháp này cho phép làm xuất hiện
một cách nhanh chóng một số ý kiến về một đề tài chung. Tuy tự do phát biểu, nhưng có nhiều ý kiến cùng hư-
ớng về một phía nhất định, tạo khả năng hình thành ý kiến chung. Phương pháp động não có thể thực hiện vào
đầu tiết học, hoặc bắt đầu một vấn đề, một nội dung giữa bài học. Phương pháp này thực hiện theo các bước: 1)
Nêu tên đề tài/chủ đề/vấn đề (có thể gắn với phương tiện trực quan) và đặt câu hỏi kích thích suy nghĩ của học
sinh; 2) Yêu cầu cả lớp động não. Ghi ý kiến của mình bằng thẻ vào giấy nhỏ ghim lên bảng, hoặc từng người
một trình bày ngắn gọn trước lớp ý kiến của mình. Không nhận xét, đánh giá các ý kiến đó; 3) Sau khi không
còn ý kiến nữa, có thể nhóm các ý kiến lại và đánh giá khái quát về công dụng và tính khả thi.

Mỗi hình thức tổ chức dạy học có chức năng và ý nghĩa khác nhau đối với việc thực hiện các nhiệm vụ dạy học
đòi hỏi phải phối hợp chúng một cách linh hoạt.
6. Kết hợp nhiều loại hình kiểm tra, đánh giá trong dạy học
- Một bài kiểm tra cần đạt các yêu cầu sau: 1) Nội dung kiểm tra là những kiến thức và kĩ năng cơ bản, trọng
tâm của bài, chương, có ý nghĩa thiết thực đối với học sinh; 2) Chú trọng cả kiến thức, kĩ năng, thái độ. Trong
kiến thức, có cả câu hỏi sự kiện, kiểm tra trí nhớ và câu hỏi suy luận; 3) Độ khó của bài phù hợp với chuẩn đánh
giá của môn học, nội dung bài làm phù hợp với thời lượng qui định; 4) Có sự phân hóa học sinh, tạo cơ hội bộc
lộ sự sáng tạo của các em.
- Tùy mục đích, đối tượng và điều kiện, có các hình thức kiểm tra, đánh giá khác nhau: quan sát, câu hỏi kiểm
tra (kiểm tra nói, kiểm tra viết), bài tập, học sinh tự đánh giá, thực hành, trắc nghiệm khách quan.
III. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
1. Đổi mới PPDH cần phải được xác định như một trách nhiệm cụ thể của toàn thể giáo viên, học sinh, cán bộ
quản lý và cán bộ phục vụ giáo dục ở trong nhà trường, chứ không phải chỉ là việc riêng của giáo viên đứng lớp,
mặc cho họ là những người trực tiếp tác chiến từng bài học, tiết học, lớp học với học sinh của mình.
2. Rất coi trọng việc đổi mới PPDH, nhưng không vì thế mà luôn bị ám ảnh dẫn đến nặng nề trong công tác
chuyên môn và đời sống thường ngày ở trường, ở tổ chuyên môn. Đổi mới PPDH với mục tiêu gần gũi là
chuyển học sinh từ học thụ động sang học chủ động, tích cực là một quá trình đòi hỏi sự nỗ lực, kiên trì và cả sự
dũng cảm của mỗi cán bộ, giáo viên. Không vì chạy theo thành tích mà làm vội, làm ẩu, nhân danh đổi mới để
làm những việc không đáng phải làm. Việc đổi mới vừa có thể diễn ra đồng loạt, vừa có thể bắt đầu trọng điểm
từ những yếu tố cốt lõi, tiền đề; có thể diễn ra trong toàn thể giáo viên, nhưng cũng có thể bắt đầu từ một số
giáo viên có năng lực và kinh nghiệm dạy học; sau đó mở rộng dần.
3. Việc sử dụng công nghệ thông tin chỉ là một trong những biện pháp đổi mới PPDH. Công nghệ thông tin
cũng chỉ là một loại phương tiện dạy học. Việc sử dụng chúng đạt hiệu quả hay không, có tác dụng thiết thực
đến đổi mới PPDH hay không tuỳ thuộc vào cách dạy của từng giáo viên cụ thể. Nếu sử dụng loại phương tiện
hiện đại này để thuyết trình bài dạy học, thay cho việc ghi bảng của giáo viên, thì vẫn là cách dạy cũ làm cho
học sinh thụ động trong học tập. Việc sử dụng công nghệ thông tin để phát huy tính tích cực, chủ động của học
sinh trong học tập, thông qua tổ chức hợp lí hoạt động nhận thức của học sinh là biện pháp đẩy nhanh việc đổi
mới PPDH ở trường phổ thông, nâng cao chất lượng bài dạy học.
Đổi mới phương pháp dạy học
Thông báo kết luận của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tại hội thảo 'Chỉ đạo, quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường phổ thông'

nghiệm.
3. Trong quá trình chỉ đạo đổi mới PPDH, cần nghiên cứu để tổ chức hợp lý việc lấy ý kiến của học sinh về PPDH của thầy cô giáo với tinh
thần xây dựng.
4. Quá trình thực hiện đổi mới PPDH phải là quá trình hoạt động tự giác của bản thân giáo viên và là phù hợp yêu cầu của cơ quan quản lý
giáo dục.
5. Cần tổ chức phong trào thi đua và có chính sách khen thưởng nhằm động viên kịp thời đối với các đơn vị, cá nhân tích cực và đạt hiệu quả
trong hoạt động đổi mới PPDH ở các trường, tổ chức nhân rộng các điển hình tập thể, cá nhân tiên tiến trong phong trào đổi mới PPDH.
II. Trách nhiệm của giáo viên và các cơ quan quản lý giáo dục
1. Trách nhiệm của giáo viên
Để đổi mới PPDH, mỗi giáo viên phải thực hiện tốt các yêu cầu sau đây:
1.1. Nắm vững nguyên tắc đổi mới PPDH, cách thức hướng dẫn học sinh lựa chọn phương pháp học tập, coi trọng tự học và biết xây dựng
các tài liệu chuyên môn phục vụ đổi mới PPDH.
1.2. Biết những giáo viên dạy giỏi có PPDH tiên tiến ở địa phương và giáo viên giỏi cùng môn để học hỏi kinh nghiệm ở trong trường và
trường bạn.
1.3. Nắm chắc điều kiện của trường để có thể khai thác giúp bản thân đổi mới PPDH (cơ sở vật chất, phương tiện, thiết bị dạy học, tài liệu
tham khảo ).
1.4. Biết và tranh thủ được những ai có thể giúp đỡ mình trong việc đổi mới PPDH (đồng nghiệp, lãnh đạo tổ chuyên môn, lãnh đạo trường có
tay nghề cao).
1.5. Biết cách tiếp nhận những thông tin phản hồi từ sự đánh giá nhận xét xây dựng của học sinh về PPDH và giáo dục của mình; kiên trì phát
huy mặt tốt, khắc phục mặt yếu, tự tin, không tự ty hoặc chủ quan thỏa mãn.
1.6. Hướng dẫn học sinh về phương pháp học tập và biết cách tự học, tiếp nhận kiến thức và rèn luyện kỹ năng, tự đánh giá kết quả học tập;
tự giác, hứng thú học tập.
2. Trách nhiệm của tổ chuyên môn
2.1. Phải hình thành giáo viên cốt cán về đổi mới PPDH.
2.2. Thường xuyên tổ chức dự giờ thăm lớp và nghiêm túc rút kinh nghiệm, tổ chức sinh hoạt chuyên môn với nội dung phong phú, thiết thực,
động viên tinh thần cầu thị trong tự bồi dưỡng của giáo viên, giáo dục ý thức khiêm tốn học hỏi kinh nghiệm và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm
với đồng nghiệp.
2.3. Đánh giá đúng đắn và đề xuất khen thưởng những giáo viên tích cực đổi mới PPDH và thực hiện đổi mới PPDH có hiệu quả.
3. Trách nhiệm của hiệu trưởng
3.1. Phải phấn đấu làm người đi tiên phong về đổi mới PPDH.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng cám ơn các cơ quan thông tin đại chúng đã hỗ trợ, phối hợp phát hiện, cổ vũ động viên các tập thể, cá nhân có
thành tích trong việc đổi mới PPDH thời gian qua. Đồng thời, các cơ quan thông tin đại chúng đã góp phần phản biện các chủ trương, giải
pháp của ngành giáo dục trong công cuộc đổi mới sự nghiệp giáo dục nói chung, đổi mới PPDH nói riêng, một cách tích cực vì mục tiêu xây
dựng một nền giáo dục Việt Nam hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và từng
bước hội nhập quốc tế.
Bộ Giáo dục và Đào tạo xin thông báo kết luận của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân tại Hội thảo “Chỉ đạo, quản lý
hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường phổ thông” tổ chức tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, ngày 03/01/2009 để các cơ quan,
đơn vị có liên quan biết và thực hiện.
Nơi nhận:
- Bộ trưởng (để b/cáo);
- Các Thứ trưởng (để b/cáo);
- Các Cục, Vụ, VP, Viện KHGD, DA;
- Các Sở GD&ĐT (để thực hiện);
- Các CQ TT đại chúng (để phối hợp);
- Lưu: VT, Vụ GDTrH, DAPTGDTHCSII.
TL. BỘ TRƯỞNG
CHÁNH VĂN PHÒNG
(đã ký)
Trần Quang Quý