TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG
UBUNTU LINUX
( trong ba ngày)
Biên sọan và tham khảo trên Internet
TS Nguyễn Thái Sơn
GV Lê Minh Triết
GV Âu Bửu Long
(Đại học Sư Phạm TP HCM)
Tài liệu phục vụ cho lớp học sử dụng Ubuntu Linux tại tỉnh Khánh hòa
20-22 tháng 4 năm 2009

BỘ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Số: 07/2008/CT-BTTTT Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2008
CHỈ THỊ
Về đẩy mạnh sử dụng phần mềm mã nguồn mở trong
hoạt động của cơ quan, tổ chức nhà nước
Thực hiện Quyết định số 235/2004/QĐ-TTg ngày 02 tháng 3 năm 2004 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Dự án tổng thể về Ứng dụng và phát triển phần
mềm nguồn mở ở Việt Nam giai đoạn 2004-2008, Bộ Thông tin và Truyền
thông đã ban hành Danh mục các sản phẩm phần mềm mã nguồn mở đáp ứng
được yêu cầu sử dụng trong các cơ quan, tổ chức nhà nước (gồm các phần mềm:
văn phòng OpenOffice, thư điện tử trên máy trạm Mozilla ThunderBird, trình
duyệt web Mozilla FireFox và bộ gõ tiếng Việt Unikey); Bộ Khoa học và Công
nghệ đã xây dựng tài liệu hướng dẫn sử dụng và tổ chức tập huấn các phần mềm
này cho nhiều cơ quan, tổ chức nhà nước trên toàn quốc.
Nhằm đẩy mạnh sử dụng các phần mềm tự do nguồn mở (hay còn gọi là
phần mềm mã nguồn mở- viết tắt là PMNM), góp phần hạn chế vi phạm bản
quyền phần mềm, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ thị:
1. Các đơn vị chuyên trách về công nghệ thông tin (CNTT) của các Bộ, cơ
quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ (sau đây gọi là Bộ, ngành) và các Sở

a) Các hiệp hội CNTT tổ chức các hoạt động thiết thực, tạo điều kiện cho các
thành viên trao đổi thông tin, kinh nghiệm để không ngừng nâng cao năng lực
khai thác, cung cấp sản phẩm, dịch vụ PMNM; phối hợp, hỗ trợ các đơn vị
chuyên trách về CNTT, các Sở TT&TT thực hiện nhiệm vụ nêu trên; hỗ trợ phát
triển các cộng đồng PMNM của Việt Nam; thúc đẩy hợp tác quốc tế về PMNM
và các hoạt động liên kết giữa cộng đồng PMNM Việt Nam với các tổ chức,
cộng đồng PMNM thế giới.
b) Các doanh nghiệp cung cấp máy tính: Cài đặt các phần mềm nêu trên vào
các máy tính khi cung cấp cho các cơ quan, tổ chức nhà nước; Không được cung
cấp ra thị trường các máy tính với những phần mềm không có bản quyền hợp
pháp.
c) Các cơ sở, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đào tạo CNTT: Tích cực, chủ
động xây dựng các chương trình, giáo trình và tổ chức các khoá đào tạo về
PMNM; đưa nội dung đào tạo sử dụng các sản phẩm PMNM vào các chương
trình đào tạo về tin học cơ bản, tin học văn phòng, tin học nâng cao.
d) Các doanh nghiệp phần mềm, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ CNTT:
Nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ phần mềm nói chung và PMNM nói riêng
cho các cơ quan nhà nước theo hướng coi phần mềm như là dịch vụ (SaaS);
khuyến khích phát triển các ý tưởng, sản phẩm, dịch vụ dựa trên PMNM.
3. Các cơ quan đơn vị thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông:
a) Vụ Công nghệ thông tin:
- Chủ trì, phối hợp với Văn phòng CNTT thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ
và các đơn vị liên quan cập nhật danh mục các PMNM đáp ứng yêu cầu sử dụng
trong các cơ quan, tổ chức nhà nước; Hoàn thiện các tài liệu hướng dẫn sử dụng;
Tổ chức, hỗ trợ cộng đồng thực hiện Việt hoá các sản phẩm PMNM;
- Điều tra, khảo sát, tổng hợp và cung cấp lên mạng: danh sách, địa chỉ các
doanh nghiệp cung cấp dịch vụ PMNM, các cơ sở, doanh nghiệp cung cấp dịch
vụ đào tạo về PMNM; các phiên bản cài đặt, tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn sử
dụng các PMNM thông dụng;
- Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện Chỉ thị; tiếp nhận, tổng hợp

trách nhiệm tổ chức triển khai, đốc thúc, kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng
PMNM trong đơn vị cũng như các cơ quan, đơn vị khác trong Bộ, ngành, tỉnh,
thành phố mình.
c) Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chỉ
đạo Sở TT&TT và các Sở, ban, ngành liên quan thực hiện nghiêm chỉnh Chỉ thị
này; chủ động bố trí và dành một phần trong tổng kinh phí về ứng dụng và phát
triển CNTT của cơ quan mình cho việc triển khai sử dụng các PMNM nêu trên;
có các cơ chế, chính sách, bố trí nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi để các đơn vị
triển khai thực hiện./.
BỘ TRƯỞNG
(đã ký)
Lê Doãn Hợp
Phần I
CÀI ĐẶT VÀ SỬ DỤNG UBUNTU
7

Chương 1
Cài đặt hệ điều hành Ubuntu Linux
Tham khảo http://forum.megasharesvn.com/showthread.php?p=212384
1.1 Lựa chọn phiên bản cài đặt Ubuntu nào là hợp lý nhất?
Để cài đặt các phiên bản mới nhất của Ubuntu, bạn có hai sự lựa chọn, phiên bản "Stable - ổn
định" và phiên bản "LTS - Long Term Support - Hỗ trợ dài hạn". Hai phiên bản cùng tồn tại
song hành nhằm đáp ứng những nhu cầu khác nhau của người sử dụng bởi chúng có sự khác
biệt:
• Phiên bản Stable: bao gồm các phiên bản phần mềm và những cải tiến mới nhất dành cho
distribution này. Các phiên bản ổn định của Ubuntu được hỗ trợ chỉ có 18 tháng cho việc
cập nhật, khắc phục lỗi và các miếng vá bảo mật,. Cho đến thời điểm hiện nay đang
phát hành Ubuntu 8.10, vào ngày 23 tháng 4 năm 2009 sẽ phát hành bản Ubuntu 9.04
• Phiên bản LTS: là những phiên bản Ubuntu dành cho các đối tượng người dùng cá nhân
và doanh nghiệp được hỗ trợ tới 3 năm (riêng phiên bản server được hỗ trợ 5 năm). Xét

hợp tiện ích Wubi ngay trong đĩa cài đặt nên rất tiện để bạn cài offline khi không có mạng
internet.
1.3.2 Cài mới hoàn toàn Ubuntu trên một phân vùng riêng
Tạo Partition Linux bằng Partition Magic
Việc cài đặt Ubuntu trên một phân
vùng riêng chạy ổn định hơn so với
cài ngay trong Windows. Sau đây
là những thao tác cụ thể của việc
phân vùng cho việc cài đặt HĐH
Ubuntu bằng Norton PartitionMagic
trong Hiren Boot CD. Điểm khá hay
của Ubuntu là HĐH này nhân Linux
nên việc bổ sung thêm phân vùng
Swap sẽ làm cho HĐH chạy mượt hơn
trong điều kiện máy tính bộ nhớ RAM
yếu. Trước hết, bạn khởi động máy
tính trong chế độ ưu tiên boot bằng đĩa
CD-ROM.
Tại menu bạn chọn Start BootCD −→ Disk Partition Tools −→ PartitionMagic Pro 8.05 để bắt
đầu quá trình phân vùng ổ cứng. Bạn trải qua 2 bước như sau:
Bước 1: Tạo phân vùng Swap.
Bạn tạo mới một phân vùng chọn làm Logical Partition, loại Linux Swap kích cỡ từ 512 trở lên
tùy dung lượng ổ cứng còn trống để đạt hiệu năng cao nhất. Tiếp theo bấm OK.
1.3. PHÂN VÙNG Ổ CỨNG VÀ LỰA CHỌN KIỂU CÀI ĐẶT UBUNTU 11
Bước 2: Tạo phân vùng cài đặt (ROOT)
Phân vùng này bạn có thể chọn là Primary hay Logical đều được, nhưng partition type phải là
định dạng Linux Ext2 hay Linux Ext3, bạn đặt Label là ROOT để tiện nhận dạng trong lúc cài
đặt, dung lượng phân vùng từ 3GB trở lên tùy bạn lựa chọn và bấm OK để hoàn tất.
Để lưu lại quá trình này, bạn chọn Apply −→ Yes và khởi động lại máy bắt đầu cài đặt Ubuntu.
Tiếp theo, bạn bỏ đĩa cài đặt Ubuntu vào ổ CD và chọn Install Ubuntu để bắt đầu cài đặt, tới

Sau đó ngồi chờ Ubuntu tự động cài đặt đến thành công
When the installation completes, a final dialog appears. Click "Reboot the computer" to finish
the process. The system shuts down and the CD is ejected. Make sure you remove the CD, then
press Enter to reboot your system.
1.4 Làm gì sau khi cài đặt thành công Ubuntu lên máy tính
1.4.1 Nâng cấp hệ thống
Từ khi phát hành CD Ubuntu đến khi bạn cài đặt nó, nhà phân phối Canonical đã có nhiều nâng
cấp. Ví dụ,
• khi phát hành Ubuntu 8.10 chỉ có Open Office 2.4. Tuy nhiên sau đó Open Office 3 ra
đời, do đó phải nâng cấp hệ điều hành để chạy được bản Open Off ice 3 này. (Tuy nhiên
với bản phân phối Ubuntu 9.04 phát hành ngày 23 tháng 4 năm 2009 thì chắc chắn đã có
Open Office 3 rồi!).
• Một vấn đề quan trọng nữa là cài đặt bộ gõ tiếng Việt xunikey của tác giả Phạm Kim
Long,
• cài đặt các font chữ True type font miễn phí của Windows vào máy tính để hiển thị đúng
các văn bản hoặc website vốn đã dùng các font chữ này v.v. . .
14 CHƯƠNG 1. CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH UBUNTU LINUX
Có hai cách nâng cấp. Cách 1, dùng đĩa apt on CD (do một số cơ quan phát hành: ĐHSP TP
HCM, HanoiLUG v.v . ). Cách 2, kết nối vào các Server chuyên phục vụ cho nâng cấp, tại
Việt Nam, ta kết nối vào FPT-Telecom (đặt tại TP HCM)
Dùng đĩa apt on CD
Sau khi cài đặt Ubuntu thành công, bạn đưa đĩa aptoncd vào ổ đĩa CD, sẽ xuất hiện một mẫu
đối thoại trên desktop, khi đó ta chọn Start package manager
Sau khi nhập password để khẳng định quyền root, bạn được dẫn tới màn hình
Synaptic Package Manager, , bấm vào Mark All Upgrades và sau đó bấm tiếp vào Apply .
Ubuntu sẽ chạy chương trình nâng cấp, sẽ cài đặt vào máy tất cả các chương trình mà Canonical
đã phát hành để nâng cấp hệ thống. Việc nâng cấp là thường xuyên để cung cấp các bản vá, fix
các lỗi của chương trình do cộng đồng phát hiện. Các bạn có thể liên hệ với ĐHSP TP HCM
để nhận các dĩa aptoncd này (nữa tháng một lần) hoặc học tập để tự thực hiện một đĩa aptoncd
này (Ubuntu cung cấp công cụ để thực hiện).

của chương trình.
1.4.3 Cài các font chữ miễn phí của MS Windows vào Ubuntu
Nếu bạn sử dụng Ubuntu Linux, bạn có thể vẫn còn muốn tất cả các phông chữ TrueType của
Microsoft để có thể đọc được các file MS Word hoặc MS PowerPoint với OpenOffice trong
Ubuntu. Ngoài ra, với việc cài đặt Microsoft Fonts chúng ta sẽ xem được tốt hơn các trang web.
Trên Linux, khi xác định những phông chữ không có sẵn trên máy tính của bạn, chúng được
thay thế bằng các phông tương đương. Tuy nhiên nếu các bộ phông chữ này được cài đặt, bạn
sẽ thấy các trang như là nó đã được thiết kế. Để cài đặt các phông chữ đó, tất cả các điều bạn
cần phải làm trong Ubuntu là cài đặt các gói msttcorefonts.
Nối máy tính của bạn với Internet. Sau đó mở một Terminal và gõ
$ sudo apt-get install msttcorefonts
Tất cả các phông chữ sau đây sẽ được dowload về và cài đặt
• Andale Mono, Arial Black, Comic Sans MS (Bold), Webdings
• Arial (Bold, Italic, Bold Italic),
• Courier New (Bold, Italic, Bold Italic)
• Georgia (Bold, Italic, Bold Italic), Impact
• Times New Roman (Bold, Italic, Bold Italic)
• Trebuchet (Bold, Italic, Bold Italic)
• Verdana (Bold, Italic, Bold Italic)
16 CHƯƠNG 1. CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH UBUNTU LINUX
Sau khi cài đặt các phông chữ mới, bạn sẽ phải đăng xuất và đăng nhập lại để có thể xem và sử
dụng phông chữ mới. Nếu bạn muốn tránh trường hợp này, bạn có thể tạo phông chữ trong bộ
nhớ cache bằng cách ban hành lệnh sau:
$ sudo fc-cache-Fv
Đến đây ta kết thúc chương 1 sau khi đã biết cài đặt và nâng cấp Ubuntu lên máy tính của mình
để sử dụng song song với Windows. Trong một tương lai gần, khi không cần có nhu cầu sử
dụng Windows nữa và không muốn sử dụng kinh phí cơ quan hoặc tiền của cá nhân để mua MS
Windows và MS Office, ta sẽ tiến hành tự cài đặt Ubuntu lên máy tính để sử dụng độc lập phục
vụ cho các công viêc thường nhật như sọan thảo văn bản, xử lý bảng tính, trình diễn, duyệt web,
check mail v.v. . . .

(Tổng hành dinh của MicroSoft) mà chính là trình duyệt web Firefox.
Hãy di chuyển xuống và quan sát trình đơn con Office
Đầu tiên trên trình đơn này là Evolution. Evolution có giá trị hơn nhiều so với một chương trình
quản lý email. OpenOff ice.org phiên bản 3 là tuyệt vời, và miễn phí, thay thế cho Microsoft
Office, tương thích với Microsoft Word, Excel, PowerPoint.
Bây giờ đến trình đơn con cuối cùng
của Applications. Ở phía trên cùng
của danh sách là Movie Player là
chương trình xem phim đa năng. Nó
có thể dọc được tất cả các định dạng
quen thuộc, kể cả định dạng Windows
Media Movie (wmv).
Âm nhạc với Rhythmbox Player, bạn
sẽ có một Jukebox để tổ chức các
chương tr ình âm nhạc kỹ thuật số của
mình. Khi bạn cần phải trích xuất âm
nhạc từ CD, hãy sử dụng chương trình
CD-Audio Serpentine để xây dựng
các đĩa CD riêng với các bộ sưu tập
âm nhạc gồm các bài hát yêu thích của
bạn.
2.2. TRÌNH ĐƠN PLACES 19
2.2 Trình đơn Places
Trình đơn Places chủ yếu gồm các thiết bị lưu
trữ vật lý , hầu hết trong số đó là đĩa hoặc thư
mục riêng của bạn trên hệ thống.
Từ đây, bạn có thể nhanh chóng chuyển đến thư
mục Home, di chuyển giữa các đĩa lưu tr ữ trên
máy tính của bạn, tạo ra một đĩa CD hay DVD
của bạn bằng cách sử dụng ỗ ghi CD/DVD,

thống Ubuntu của bạn sẽ tự động chọn các cấu
hình máy in phù hợp. Khi đó thêm, cấu hình,
hoặc gỡ bỏ một máy in được thực hiện thông
qua các hệ thống quản lý in ấn. Click vào Sys-
tem ở trên cùng của bảng điều khiển, sau đó
chọn Printing từ trình đơn con Administra-
tion. Một cửa sổ có nhãn Máy in sẽ xuất hiện.
Ví dụ, khi đó có một máy in đã được liệt kê
(laser). Đó là bởi vì chúng ta đã có một mạng
và có thể truy cập máy in có sẵn trên mạng.
Để thêm một máy in, các bạn phải chắc chắn
rằng máy in đã được cắm vào máy và đang
trực tuyến. Tiếp theo, hãy bấm vào Printer trên
thanh trình đơn và chọn Add Printer. Bạn cũng
có thể chỉ cần nhấp đúp vào biểu tượng New
Printer.
Giả sử bạn có một máy in được hỗ trợ và nó
và kết nối trực tuyến, nên Ubuntu autodetect
máy in của bạn, ví dụ là máy in HP. Click vào
Forward chúng ta sang màn hình lựa chọn các
driver máy in.
Nếu Ubuntu không nhận diện được máy in
của bạn, bạn có thể tìm thấy PPD (định
nghĩa máy in) của nhà sản xuất hoặc thông
qua trang Web in ấn trong Linux tại địa chỉ
http://linuxprinting.org để được hướng dẫn cài
đặt driver.
2.5. MÁY QUÉT (SCANNER) 21
2.5 Máy quét (Scanner)
Hầu hết các máy quét sẽ tự động được hỗ trợ bởi Ubuntu, và dễ dàng được cài đặt và vận hành.

Cài đặt các phần mềm trên hệ điều hành
Ubuntu.
3.1 Cách đơn giản nhất để thêm ứng dụng vào hệ thống
Để bắt đầu, ta bấm vào Applications ở trên cùng của bảng điều khiển và chọn Add/Remove.
Đó là mục cuối cùng trong danh sách. Cài đặt phần mềm hệ thống đòi hỏi quyền root, do đó
bạn được đề nghị nhập mật khẩu của root. Sau vài giây, hộp thoại Add/Remove sẽ xuất hiện
Tên lệnh cho chương trình này là gnome-app-install.
Ở phía bên trái, một danh sách các chuyên mục mà tất cả các ứng dụng có sẵn đã được sắp xếp.
Các loại này bao gồm các trò chơi, đồ họa, văn phòng, công cụ hệ thống v.v. . . Khi nhấp vào
một danh mục thì danh sách các ứng dụng trong danh mục đó sẽ xuất hiện ở phía trên cửa sổ
bên phải. Ở cửa sổ con phía dưới là nơi mô tả chi tiết về ứng dụng, giúp cho bạn dễ dàng biết
được ứng dụng này được sử dụng vào công việc nào.
Ví dụ, chọn một trò chơi từ danh sách và đọc các điều khoản mô tả. Nếu đây là một lựa chọn tốt
của bạn, hãy nhấp vào hộp kiểm tra bên cạnh tên của chương trình, sau đó bấm vào nút Apply
ở dưới cùng của cửa sổ chính. Bạn sẽ được yêu cầu xác nhận danh sách các gói. Nếu đồng ý,
bấm vào Apply. Một hộp thoại sẽ xuất hiện thông báo cho bạn biết tiến bộ cài đặt như thế nào:
tải về, giải nén, và cài đặt.
23
24 CHƯƠNG 3. CÀI ĐẶT CÁC PHẦN MỀM TRÊN HỆ ĐIỀU HÀNH UBUNTU.
3.2 Gỡ bỏ các gói phần mềm đã cài đặt
Nếu bạn muốn loại bỏ một ứng dụng đã cài đặt, hãy trở lại chức năng Add/Remove để tìm kiếm
các ứng dụng đó. Để thực sự loại bỏ các gói ứng dụng này, bạn hãy bấm uncheck vào chương
trình và bấm vào Apply Changes. Một hộp thoại xuất hiện yêu cầu bạn xác nhận. au đó sẽ diễn
ra quá trình ngược lại với qúa trình cài đặtS, để gở bỏ ứng dụng mà bạn thấy không cần thiết sử
dụng nữa.
3.3 Cài đặt Phần mềm với Synaptic
Sử dụng Synaptic để cài đặt một ứng dụng linh họat hơn và
mạnh hơn so với gói phần mềm cài đặt cơ bản Gnome (chức
năng Add/Remove).
Để tìm kiếm một gói phần mềm, bấm vào nút Search trên