Giáo sinh thực tập: Nguyễn Đình Sơn
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Nhàn
Tên trường: Trường THPT Nguyễn Trãi
Bài 26
Bài 26
TÌNH HÌNH XÃ HỘI Ở NỮA ĐẦU THẾ KỶ
TÌNH HÌNH XÃ HỘI Ở NỮA ĐẦU THẾ KỶ
XIX
XIXVÀ
VÀ
PHONG TRÀO
PHONG TRÀO
ĐẤU TRANH CUA NHÂN DÂN
ĐẤU TRANH CUA NHÂN DÂN
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong yêu cầu HS nắm được.
1. Kiến thức
- Giúp HS hiểu đầu thế kỷ XIX tình hình chính trò, xã hội Việt Nam dần dần trở
lại ổn đònh, nhưng mâu thuẫn giai cấp vẫn không dòu đi.
- Mặc dù nhà Nguyễn có một số cố gắng nhằm giải quyết những khó khăn của
nhân dân nhưng sự phân chia giai cấp ngày càng cách biệt, bộ máy quan lại sa đoạ,
mất mùa đói kém thường xuyên xảy ra.
- Cuộc đấu tranh của nhân dân diễn ra liên tục và mở rộng ra hầu hết cả nước,
lôi cuốn cả một bộ phận binh lính.
2. Tư tưởng
- Bồi dưỡng kiến thức trách nhiệmvới nhân dân, quan tâm đến đời sống cộng đồng.
3. Kỹ năng

- GV yêu cầu HS nghe theo SGK để thấy được
sự phân hoá các giai cấp trong xã hội Việt Nam
dưới thời Nguyễn.
- HS theo dõi SGK.
- GV chốt ý:
GV có thể giảng giải thêm về tình hình của các
giai cấp trong xã hội thời Nguyễn.
Triều đình nhà Nguyễn đã cố gắng hoàn chỉnh
bộ máy song không ngăn chặn được sự phát triển
của tệ tham quan ô lại.
+ Dưới thời Nguyễn hiện tượng quan lại tham
nhũng sách nhiễu nhân dân rất phổ biến. GV có
thể trích đọc các câu ca dao, lời vua Tự Đức trong
SGK để minh hoạ.
+ Ở nông thôn bọn đòa chủ cường hào tiếp tục
hoành hành, ức hiếp nhân dân.
GV trích đọc lời Nguyễn Công Trứ để minh hoạ
thường xuyên.
+ Nhà nước còn huy động sức người, sức của để
I. Tình hình xã hội và đới sống của nhân
dân:
* Xã hội:
- sự phân chia giai cấp sâu sắc:
+ Giai cấp thống trò bao gồm vua quan,
đòa chủ, cường hào.
+ Giai cấp bò trò bao gồm đại đa số là
nông dân.
- Tệ tham quan ô lại.
- Ở nông thôn đòa chủ cường hào ức hiếp
nơng dân

+ Thiên tai, mất mùa, đói kém thường
xuyên.
→ Đời sống của nhân dân cực khổ hơn so
với các triều đại trước.
⇒ Mâu thuẫn xã hội đỉnh điểm=> bùng
nổ các cuộc đấu tranh của các tầng lớp
nhân dân và ở các vùng miền.
Hoạt động 3: Cả lớp, Cá nhân
- GV có thể đặt vấn đề: Ở những thời kỳ trước
chúng ta đã từng được chứng kiến những cuộc nổi
dậy của nhân dân chống lại triều đình phong kiến
thường diễn ra ở mỗi thời đại, còn dưới thời
Nguyễn phong trào đấu tranh của nhân dân ta có
đặc điểm gì khác với trước? Chúng ta sẽ cùng tìm
hiểu.
- HS nghe, đònh hình mục tiêu học tập.
- GV yêu cầu HS tự đọc SGK tóm tắt những nét
chính về phong trào đấu tranh của nhân dân và
binh lính dưới thời Nguyễn.
- HS dựa vào SGK tự tóm tắt vào vở ghi những
nét chính về phong trào.
- GV: Sau khi HS tự tóm tắt, GV yêu cầu một
HS tự trình bày phần minh đã làm vào vở và gọi
tiếp HS khác nhận xét, bổ sung.
- GV đưa ra thông tin phản hồi của mình để giúp
HS hoàn thiện phần tự học của mình thông tin phản
II. PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CỦA
NƠNG DÂN,Ø BINH LÍNH VÀ CÁC
TỘC NGƯỜI THIỂU SỐ.
3

Bộ lễ tại Huế. Năm 1847 làm ở Viện hàn Lâm,
sớm nhận rõ bộ mặt xấu xa của vua quan triều
đình, ông từ quan.
Cao Bá Quát là nhà thơ lớn, người đương thời ca
ngợi “văn như Siêu, Quát vô Tiền Hán”. Ông để
lại hàng nghìn bài thơ chữ Nôm và chữ Hán, thể
hiện rõ bản lónh, tài năng và ý chí của ông, luôn đề
cao các anh hùng dân tộc, các nhà Nho nhân cách,
phản ánh nỗi cực khổ của dân nghèo.
Năm 1853, 1854 các tỉnh bắc Ninh, sơn tây bò
hạn hán, châu chấu hoành hành cắn phá lúa, nhân
dân đói khổ, lòng người bất mãn với triều đình.
Nhân cơ hội này ông tổ chức khởi nghóa, trở thành
thủ lónh của khởi nghóa nông dân. Do bò bại lộ nên
khởi nghóa chỉ kéo dài được mấy tháng. Cao Bá
Quát hy sinh tại trận đòa. Sau đó triều đình Tự Đức
- Nửa đầu thế kỉ XIX những cuộc khởi
nghóa của nông dân nổ ra rầm rộ ở khắp
nơi. Cả nước có tới gần 400 cuộc khởi
nghóa.
- Các hình thức đấu tranh của nhân dân:
Thời gian Tên cuộc
khởi
nghĩa
Nơi diễn ra Giai
tầng
lãnh
đạo
Khởi nghĩa nơng dân
1821-

1838
Tù trưởng
họ Qch
Hòa Bình,
tây Thanh
Hóa
Tộc
người
thiểu
số-
người
Mường
1833-
1835
Nơng Văn
Vân
Cao Bằng Tộc
người
thiểu
số-
người
Tày
1840-
1848
Người
Khmer
Tây Nam Kì Người
Khmer
4
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

+ Có cuộc khởi nghóa quy mô lớn và thời
gian kéo dài như khởi nghóa Phan Bá
Vành, Cao Bá Qt.
- Kết quả: Thất bại
- Ngun nhân thất bại:
+ Khách quan: triều Nguyễn vừa
mới thành lập-> vẫn còn mạnh
+ Chủ quan: nổ ra lẻ tẻ, chưa tạo
thành một phong trào nơng dân rộng khắp.
- Ý nghĩa lịch sử:
+ các cuộc đấu tranh là phản ứng
mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân
trước những chính sách hà khắc và
những nỗ lực kinh tế kém hiệu quả
của nhà Nguyễn.
+ góp phần củng cố khối đại đồn
kết tồn dân tộc trong cuộc đấu
tranh chống kẻ thù chung là giai cấp
địa chủ phong kiến.
+ để lại nhưng bài học xương máu
sâu sắc cho những cuộc khởi nghĩa
5
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Giữa thế kỷ XIX, đứng trước nguy cơ ngoại xâm đến
gần, nhân dân ta đã bao dung đặt quyền lợi dân tộc
lên trên hết, tạm gác vấn đề đấu tranh giai cấp để
hợp sức cùng với kẻ thù giai cấp của mình đánh
Pháp, nhưng triều Nguyễn với bản chất yếu hèn,
bạc nhược đặt quyền lợi giai cấp lên trên quyền lợi
dân tộc mà từng bước thỏa hiệp->đầu hàng qn

Câu 1: giai cấp thống trị trong xã hội thời Nguyễn bao gồm:
A. Cơng nhân, nơng dân
B. Thương nhân, thợ thủ cơng
C. Vua quan, địa chủ, cường hào.
D. Vua quan, thương nhân.
Câu 2: Nhân dân ta có câu ca: “ con ơi mẹ bảo con này
Cướp đêm là giặc cướp ngày là quan”
Câu ca trên phản ánh tình hình gì của đất nước ta nửa đầu thế kỉ XIX ?
A. Giặc ngoại xâm cướp nước ta
B. Quan lại tham ơ, sách nhiễu nhân dân
C. Dời sống nhân dân khốn khổ
Câu 3 Nhà Nguyễn cố gắng hồn chỉnh bộ máy chính trị, ổn định tình hình nhưng xã hội vẫn
rơi vào tình trạng khủng hoảng, đúng hay sai ?
A. Đúng B. Sai
Câu 4 Cuộc khởi nghĩa do Phan Bá Vành lãnh đạo nổ ra vào :
A. Năm 1821
B. Năm 1827
C. Năm 1833
D. Năm 1854
Câu 5 Người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa ở Ứng Hòa(Hà Tây-Năm 1854) rồi lan nhanh dến Hà
Nội, Hưng n là :
A. Lê Văn Khơi
B. Cao Bá Qt
C. Nơng Văn Vân
D. Phan Bá Vành
Câu 6 Người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa dưới danh nghĩa « phù Lê » ở nửa đầu thế kỉ XIX là :
A. Phan Bá Vành
B. Nơng Văn Vân
C. Lê Duy Lương
7