5 PHẨM CHẤT CẦN
CÓ CHO CON BẠN
Các chuyên gia tin rằng những người hạnh phúc và thành công thường
có một số phẩm chất nào đó - những người này lựa chọn nghề nghiệp
phù hợp và có những mối quan hệ tốt trong suốt cuộc đời của họ. Và các
bạn cần phải nuôi dưỡng các phẩm chất cơ bản này cho con con bạn,
ngay từ khi bé mới lọt lòng. Các chuyên gia nghiên cứu về sự phát triển
của trẻ con đưa ra năm phẩm chất dưới đây mà con bạn cần, kèm theo đó
là một số cách mà bạn có thể bắt đầu để bé đạt được những phẩm chất
quan trọng này.
Phẩm chất thứ nhất: Lòng tin
Tin cậy vào người khác là nên tảng cho những phẩm chất còn lại. Nếu
không có đặc tính này, bé phải vật lộn vất vả trong quá trình phát triển.
Theo chuyên gia Debbie Phillips, chuyên nghiên cứu về quá trình phát
triển của trẻ con, nói rằng bé sẽ vất vả để thiết lập các mối quan hệ, để tự
tin và tiến lên phía trước trừ khi bé có khả năng tin cậy vào người khác.
Lòng tin bắt đầu từ khi con bạn mới sinh. Bạn có thể làm cho bé có ý
thức sâu sắc về sự an toàn, về niềm tin vào thế giới và tin vào chính bản
thân bé.
Với trẻ sơ sinh (infant), sự an toàn đối với bé có nghĩa là đáp ứng các
nhu cầu cơ bản của bé, cho bé ăn khi bé đói, bế bé khi bé muốn được ôm
ấp, thay tã cho bé khi tã bẩn và những tương tác hàng ngày của bạn như
nói chuyện với bé, hát cho bé nghe và nhìn vào mắt bé. Bạn sẽ làm cho
bé thật sự cảm thấy an toàn bẳng cách thiết lập những công việc thường
lệ như đọc cho bé truyện cho bé nghe trước khi đi ngủ.
Khi con bạn ở tuổi tập đi (toddler), nhu cầu của con bạn trở nên phức tạp
hơn. Tất nhiên là bé vẫn cần được ăn, được tắm, được chăm sóc nhưng
bé còn cần bạn chú ý đến những nét vẽ nguệch ngoạc của bé cũng như
những cái tháp mà bé xây. Công nhận thành tích của bé có vẻ không
quan trọng bằng cho bé ăn tối nhưng thực tế thì thừa nhận thành tích của
bé khó kiên nhẫn hơn. Bạn có thể giúp bé bằng cách đánh dấu thời gian
theo cách không dùng phút và giờ. Ví dụ, nếu con bạn đòi uống nước
hoa quả trong khi bạn đang khâu vá bạn nên trả lời bé rằng "Mẹ sẽ lấy
cho con ngay sau khi mẹ khâu xong những chiếc quần này" tốt hơn là
bạn bảo bé "5 phút nữa mẹ sẽ lấy cho con." Với câu trả lời trước, bé sẽ
quan sát quá trình làm việc của bạn và đánh giá được bao lâu nữa bé sẽ
được uống nước hoa quả.
Phẩm chất thứ ba: Tinh thần trách nhiệm
Theo bác sĩ tâm lý Doreen Virtue ở Los Angeles, tác giả của cuốnYour
Emotions, Yourself (nhà xuất bản Lowell House, 1996), cho rằng để
thành công trong cuộc sống, bạn cần biết cách cam kết và theo đến cùng.
Đôi khi một em bé cũng có thể bắt đầu giải quyết công việc. Thực tế là,
khi đứa con một tuổi của bạn thích thú ném cái chai của bé xuống sàn
nhà, bé đợi bạn nhặt hộ, chỉ lặp đi lặp lại trò chơi này thì đó cũng là lúc
bé đã sẵn sàng học hỏi về tinh thần trách nhiệm. Lúc này, bé đã phát
triển hiểu biết sơ đẳngvề khái niệm "nguyên nhân và kết quả" và bé thừa
nhận rằng mỗi hành động của bé đều để lại kết quả. Bạn có thể bắt đầu
nghĩ đến những trách nhiệm phù hợp với bé như đưa thìa cho bé và bảo
bé đưa thìa cho bố.
Khi bé lớn hơn, bạn có thể giao nhiều việc vặt cho bé hơn, có thể bảo bé
ném bít tất của bé vào chậu hoặc sắp xếp các băng đĩa của bé. Bạn sẽ
làm cho công việc trở nên dễ chịu hơn nếu bạn giải thích cho bé hiểu giá
trị của mỗi nhiệm vụ. Nhưng bạn phải giải thích ngắn gọn, dễ hiểu; ví
dụ, "cái chậu là nơi để quần áo bẩn cần đem đi giặt" và xếp đĩa gọn gàng
để "lần sau xem thì con có thể tìm thấy dễ dàng." Khi bạn giải thích lần
đầu, bé sẽ không thể hiểu được nhưng rồi thì bé cũng hiểu. Tất nhiên,
bé giúp bạn dọn dẹp là một công việc hữu ích. Nhưng bạn đừng mong
đợi quá nhiều. Đối với một bé biết đi, cất ba hoặc bốn đồ chơi đã là quá
nhiều. Bạn thử biến công việc đó trở thành một trò chơi hoặc hát một bài
truyền hình đều có hại, có một số chương trình có lợi. Ví dụ, theo một
nghiên cứu vào năm 1998 của trường Đại học Yale, các bé ở độ tuổi
mẫu giáo (preschooler) có xem chương trình "Hàng xóm của gia đình
ông Roger" hoặc chương trình "Barney và những người bạn" đều có xu
hướng học tốt hơn những bé không xem các chương trình này. Ông
Dorothy Singer, giám đốc điều hành của trung tâm nghiên cứu chương
trình truyền hình gia đình thuộc trường Đại học Yale và là trưởng nhóm
nghiên cứu tin rằng các kết quả thu được nhấn mạnh tầm quan trọng của
các hành động bắt chước. Các chương trình này truyền cho các bé thông
điệp rằng sự cảm thông, tình thương và tình bạn là những yếu tố cơ bản
tạo nên một cuộc sống hạnh phúc. Những chương trình trên nhấn mạnh
sự chia sẻ, tôn trọng lẫn nhau và tình yêu. Các bé xem những chương
trình này sẽ bắt chước các hành động mà chúng xem được. Yếu tố quyết
định vẫn là cách cư xử của bạn. Cư xử với con bạn như cách mà bạn
muốn con bạn cư xử với người khác. Điều này có nghĩa là bạn hãy chú ý
đến các nhu cầu của bé và chỉ cho bé thấy rằng bạn tôn trọng các cảm
xúc của bé. Nếu bé giận giữ ném bút màu, thì bạn bình tĩnh nhấn mạnh
rằng bé cần phải nhặt lên - nhưng nói với bé rằng bạn hiểu là bé đang
bực bội.
Phẩm chất thứ năm: Đức tính tự tin
Bằng việc học cách hành động độc lập, con bạn sẽ trưởng thành với một
la bàn nội tâm đủ mạnh để biết bé muốn gì và tự bé có thể quyết định.
Có lẽ, thuộc tính hiệu quả nhất mà bạn cần tiếp tục nuôi dưỡng cho bé là
khả năng giải quyết vấn đề - khả năng này giúp cho bé kiên nhẫn, có
trách nhiệm và tự thoả mãn. Nếu bé 14 tháng tuổi của bạn không đủ kiên
nhẫn vì bé không được chơi với đồ chơi của em bé khác thì bạn hãy thừa
nhận nỗi buồn của bé nhưng đừng khuyến khích bé tìm kiếm các giải
pháp khác. Bạn giúp bé chia các nhiệm vụ thành nhiều bước nhỏ, sau đó
để bé tự điều khiển mỗi bước. Nếu bé biết kéo khăn tắm của bé xuống,