Khả năng thấu cảm
của nhà lãnh đạo
Giữa tất cả các yếu tố làm nên trí tuệ cảm xúc, thì khả năng thấu
cảm là điều dễ nhận thấy nhất. Ai trong chúng ta cũng đều cảm
nhận được sự đồng cảm từ một người thầy kính yêu hay từ một
người bạn thiết thân biết cảm thông, chia sẻ; và ai cũng đều cảm
thấy tổn thương khi sự cảm thông ấy không hề hiện diện nơi một
người thầy hay một ông chủ có thái độ lạnh trơ như đá gỗ.

Khả năng thấu cảm
Khi đi vào trong thế giới kinh doanh, hiếm khi nào ta nghe ai đó được
khen - chứ chưa nói gì đến chuyện được thưởng - về khả năng thấu cảm
của họ. Dường như thấu cảm là thứ từ ngữ chẳng hề có dính líu gì với
thế giới kinh doanh; nó không hề có được một chỗ đứng nào giữa những
gì rát thô trong thương trường khốc liệt.
Tuy nhiên, sự thấu cảm không mang một ý nghĩa theo kiểu ủy mị đại
loại như "tôi ổn, anh ổn". Tức là, đối với một nhà lãnh đạo, thấu cảm
không có nghĩa là việc cố gắng hùa theo cảm xúc của những người khác,
lấy cảm xúc của họ làm cảm xúc của mình, với mục đích làm hài lòng
mọi người; trái lại, nó mang ý nghĩa chỉ về việc trong tiến trình đưa ra
các quyết định sáng suốt, nhà lãnh đạo ấy biết ân cần quan tâm đến
những tâm tư tình cảm - cũng như đến nhiều yếu tố khác nữa - của các
nhân viên mình.
Để thấy rõ sự thấu cảm được thể hiện cách cụ thể ra sao trong thực tế, ta
cùng xem xét những gì đã xảy ra lúc hai công ty khổng lồ chuyên nghề
môi giới nọ tiến hành việc sáp nhập vào nhau, dẫn đến tình trạng thừa
mứa nhân sự ở khắp mọi bộ phận làm việc. Người quản lý một bộ phận
nọ tập hợp đội ngũ nhân viên của mình lại và buồn bã tuyên bố nhấn
mạnh cho họ biết số người sẽ sớm bị sa thải trong lần này. Trong khi đó,
người quản lý một bộ phận khác lại xử sự với các nhân viên mình theo
cách khác hẳn. Anh đã thẳng thắn mà nói về nỗi lo lắng và bối rối của

nhất thiết phải có khả năng trực cảm và nắm bắt rõ quan điểm của từng
người trong đội ngũ của mình.
Đó chính là điều mà người quản lý bộ phận tiếp thị - tại một công ty lớn
nọ trong ngành công nghệ thông tin - đã làm được vào lúc cô được đặt
vào vị trí lãnh đạo một nhóm làm việc hết sức lộn xộn. Nhóm làm việc
này đang rơi vào tình trạng lộn xộn: công việc thì quá tải, các công tác
được giao thì không được hoàn thành đúng hạn. Bầu không khí căng
thẳng đang gia tăng giữa các thành viên trong nhóm. Mọi nỗ lực tìm
cách hàn gắn để thống nhất lại nhóm làm việc này, và để làm cho nó trở
thành một bộ phận hoạt động hiệu quả trong công ty, đều tỏ ra không
mấy ăn thua.
Thế là cô quản lý kia đã quyết định tiến hành một số bước đi để giải
quyết vấn đề này. Trong một loạt các cuộc họp một-một (giữa hai người
với nhau), cô dành thì giờ chăm chú lắng nghe hết thảy những gì từng
người trong nhóm trình bày - chẳng hạn, điều gì đang khiến họ cảm thấy
chán nản, họ đánh giá thế nào về các đồng nghiệp còn lại của mình, họ
có cảm giác mình bị bỏ rơi hay không.
Rồi tiếp đó, cô đã chỉ huy nhóm làm việc này theo một cách thức đã
giúp nó cố kết lại được với nhau: Cô khuyến khích mọi người trong
nhóm cứ thẳng thắn hơn mà nói về những gì làm cho họ chán nản, và cô
đã giúp mọi người cảm thấy thoải mái, sôi nổi nêu lên những lời phê
bình có tính cách xây dựng trong mọi cuộc họp. Vắn tắt mà nói, khả
năng thấu cảm của cô đã giúp cô nắm bắt được tâm tư tình cảm của mọi
người trong nhóm làm việc này.
Và kết quả là: không những các thành viên trong nhóm đã bắt đầu biết
bắt tay cộng tác với nhau, mà cả nhóm làm việc này đã cùng nhau tạo ra
được hiệu quả trong hoạt động kinh doanh của bộ phận mình, đạt được
nhiều thành công to lớn trong các thương vụ.
Tiến trình toàn cầu hóa là một nguyên do khác làm gia tăng tầm quan
trọng của sự thấu cảm nơi các nhà lãnh đạo trong thế giới kinh doanh.

đã nhiều lần cho thấy rằng việc đào tạo và huấn luyện ấy có tác dụng
không những giúp nâng cao năng suất làm việc, nhưng còn làm gia tăng
được thái độ hài lòng trong công việc và làm giảm thiểu đi tình trạng
nhảy việc từ công ty này sang công ty khác.
Tuy nhiên, bản chất của các mối quan hệ lại chính là thứ làm cho việc
huấn luyện và đào tạo kia phát huy được tối đa hiệu quả. Những nhà đào
tạo và huấn luyện xuất chúng thường có thể thấu rõ tâm tư cảm nghĩ của
những người họ đang giúp đỡ. Họ cảm thức được cách đáp ứng làm sao
cho có hiệu quả đối với từng người, trong từng hoàn cảnh khác nhau.
Họ biết rõ khi nào thì nên ra tay tạo sức ép để giúp cải thiện cho tốt hơn
năng suất làm việc, và lúc nào thì không nên làm như thế. Trong cách
thức tạo động lực thúc đẩy cho những người thụ huấn, họ thể hiện ra cho
thấy khả năng thấu cảm nơi hành động của mình.
Tôi muốn nhắc lại ở đây điều này: trong thế giới kinh doanh, sự thấu
cảm thường không được coi trọng cho đủ. Có thể người ta sẽ thắc mắc tự
hỏi không biết làm cách gì các nhà lãnh đạo có thể đưa ra được các
quyết định cứng rắn nếu như lúc nào họ cũng có thái độ "cảm thông" đối
với hết thảy mọi người sẽ chịu tác động của các quyết định ấy.
Dù vậy, phải nói rằng các nhà lãnh đạo có khả năng thấu cảm, sẽ có cách
xử sự còn vượt hơn cả sự cảm thông dành cho những người khác chung
quanh họ: bằng các cách thức tinh tế nhưng quan trọng, họ dùng sự hiểu
biết mình có mà làm cho các công ty họ lãnh đạo được vận hành cách
hiệu quả hơn.