kinh tế thị trờng và sự phân hoá giàu nghèo
Đặng Thanh Tuấn. K44. Xã Hội Học
1. Đặt vấn đề :
Gần hai mơi năm qua, nớc ta thực hiện công cuộc đổi mới, bắt đầu từ lĩnh vực
kinh tế, định hớng phát triển một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, theo cơ
chế thị trờng đã đem lại những thành quả rất đáng khích lệ : tăng trởng kinh tế
luôn đợc giữ ở mức ổn định khá, đời sống ngời dân theo đó cũng ngày càng đợc
nâng cao...Tuy nhiên đi kèm với những thành quả này là những hệ quả xã hội tích
cực có, tiêu cực có, trên bình diện những hậu quả tiêu cực, đây là những thách
thức cho Đảng và nhà nớc ta trong việc giải quyết mối quan hệ giữa cái kinh tế và
cái xã hội để đạt tới mục tiêu vì một sự phát triển bền vững, trong đó vừa đảm bảo
kinh tế phát triển, vừa đảm bảo giải quyết tốt các vấn đề xã hội, thực hiện công
bằng và bình đẳng. Theo chủ trơng đó trong những năm vừa qua, đứng trớc những
vấn đề xã hội nảy sinh từ những tác động của quá trình phát triển, của cơ chế kinh
tế thị trờng nh là tình trạng phân tầng xã hội, sự phân hóa giầu nghèo ngày càng rõ
rệt... Đảng và nhà nớc ta đã thực hiện tơng đối tốt mối quan hệ giữa một bên là
tăng trởng kinh tế và một bên là bảo đảm sự công bằng xã hội. Tuy nhiên cũng
còn tồn tại không ít những hạn chế nhất định. Phân tầng xã hội, phân hoá giầu
nghèo là một tất yếu nảy sinh trong nền kinh tế thị trờng, nó có những tác động
tích cực ở một góc độ nào đó đối với sự phát triển nền kinh tế nhng cũng đặt ra
không ít những vấn đề tiêu cực, nh là thể hiện của một tình trạng bất bình đẳng
trong xã hội. Thực tế vấn đề diễn ra nh thế nào ? Trả lời câu hỏi này mang lại
những ý nghĩa nhất định mà trớc hết giúp ta thấy đợc thực tế của mối quan hệ kinh
tế - xã hội và việc giải quyết nó trên một khía cạnh cụ thể đó là tăng trởng kinh tế
và phân hoá giầu nghèo...
2. Khái niệm công cụ :
2.1. Tăng trởng kinh tế :
Tăng trởng kinh tế hàm ý muốn nói đến sự thay đổi thuần tuý về lợng của nền
kinh tế, nó đợc cụ thể bằng những chỉ số nh là GDP.
2.2. Phân tầng xã hội, phân hoá giầu nghèo :
- Phân tầng xã hội là chỉ trạng thái phân chia xã hội thành những tầng lớp khác

những sự thao túng pháp luật, đồng thời cũng là do bản chất năng động và quy luật
cạnh tranh, đào thải khắc nghiệt của nền kinh tế thị trờng.
Trớc hết, tại sao kinh tế thị trờng với khả năng mạnh mẽ của nó trong thực hiện
mục tiêu tăng trởng lại ngày càng gây nên tình trạng phân hoá, phân hoá giầu
nghèo điều này có những nhân tố tất yếu, đồng thời cũng có những nhân tố thể
hiện sự bất bình đảng trong xã hội, nếu nh làm rõ đợc những nguyên nhân của sự
phân hoá giầu nghèo cuối cùng sẽ là cơ sở cho việc hoạch định chính sách, giải
quyết tốt mối quan hệ giữa kinh tế và xã hội.
Trong tính chất của nó, nền kinh tế thị trờng đề cao khả năng của chủ thể kinh tế
và thực tế không phải ai cũng có khả năng nh nhau trong tiếp cận với những cơ hội
mà thị trờng đem lại, trong khía cạnh này năng lực cá nhân của mỗi chủ thể và
những điều kiện bất bình đẳng trong xã hội là hai nguyên nhân quyết định đến sự
thành công về kinh tế và vơn lên so với những ngời khác để trở thành thành viên
của nhóm giàu có trong xã hội. ở đây chúng ta không bàn tới những yếu tố thuộc
về năng lực cá nhân nh là sự năng động trong quá trình chuyển đổi cách làm ăn
mà quan trọng là tìm ra những nhân tố thuộc về sự bất bình đẳng trong tiếp cận với
những cơ hội của thị trờng chẳng hạn những bất bình đăng trong tiếp cận với giáo
dục, đào tạo có thể dẫn tới sự bất bình đẳng trong cơ hội tìm kiếm việc làm dẫn
đến tình trạng thất nghiệp cuả một nhóm xã hội nào đó và đẩy họ xuống tình trạng
đói nghèo và cơ hội dành cho họ ngày càng ít đi, sự phân hoá theo đó ngày càng
trở nên sâu sắc hơn.
Ngoài ra, bớc đầu làm quen với nền kinh tế thị trờng, đã khiến cho sự quản lý
kinh tế, quản lý xã hội của nhà nớc ta còn nhiều những hạn chế, đó cũng là những
kẽ hở cho một số bộ phận vơn lên một cách bất chính và tạo ra khoảng cách với
những nhóm xã hội khác.
Phân hoá giầu nghèo là một thực trạng tất yếu của mọi xã hội, nó một mặt xuất
phát từ bản chất của nền kinh tế, nhng mặt khác, quan trọng hơn nó mức độ phân
hoá mạnh hay yếu và qua đó thể hiện mức độ bất bình đẳng xã hội cao hay thấp
còn tuỳ thuộc vào tính chất của mỗi nhà nớc trong việc đề cao hay không đề cao
những yếu tố xã hội vào trong các chơng trình phát triển kinh tế. Nớc ta cũng