Quản trị rủi ro trong tài
chính doanh nghiệp!

Quản trị tài chính doanh nghiệp là quản trả các quan hệ tài chính
phát sinh trong doanh nghiệp, bao gồm: lựa chọn để quyết định
và tổ chức thực hiện các quyết định, các giải pháp về tài chính
trong suốt quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng các quỹ tiền tệ
nhằm đạt được những mục tiêu của hoạt động tài chính doanh
nghiệp. Đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn những rủi ro lớn và không ít
trường hợp, khi rủi ro xảy ra, việc khắc phục chúng trở thành bất
khả kháng đối với các doanh nghiệp.

Những rủi ro thường gặp trong tài chính doanh nghiệp
Theo từ điển Tiếng Việt phổ thông, “rủi ro là điều không lành
mạnh, không tốt bất ngờ xảy ra”. Vậy, rủi ro trong tài chính là
“những điều không lành mạnh, không tốt, bất ngờ xẩy ra trong tài
chính doanh nghiệp”. Khoa học về quản trị tài chính doanh nghiệp
(TCDN) và tổng kết từ thực tiễn đã cho thấy, rủi ro trong TCDN
luôn luôn gắn liền với tình trạng lạm phát trong nền kinh tế và
gồm có:

Một là, rủi ro về cân đối dòng tiền

Các luồng tiền vào doanh nghiệp (dòng thu) và các luồng tiền ra
khỏi doanh nghiệp (dòng chi) diễn ra một cách thường xuyên liên
tục. Trên thực tế, tại những thời điểm nhất định có thể xảy ra,
hiện tượng lượng tiền vào doanh nghiệp (số thu) nhỏ hơn lượng
tiền ra khỏi doanh nghiệp (số chi) đến hạn. Khi đó, tình trạng mất
cân đối về dòng tiền đã xẩy ra. Sự mất cân đối này tiềm ẩn một
rủi ro lớn đối với hoạt động kinh doanh. Do thiếu tiền, việc mua
nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu phục vụ cho sản xuất kinh

rủi ro lớn đã xảy ra và ảnh hưởng lớn tới hoạt động kinh doanh.
Lượng tiền vay càng lớn, tác động tiêu cực của rủi ro này càng
nghiêm trọng và có thể dẫn đến tình trạng phá sản doanh nghiệp
nếu nó tồn tại trong một thời kỳ dài.

Ba là, rủi ro về sức mua của thị trường

Sức mua của thị trường là nhân tố quyết định khả năng tiêu thụ
hàng hóa của doanh nghiệp và do đó, nó cũng quyết định dòng
tiền vào doanh nghiệp. Song, sức mua của thị trường lại phụ
thuộc vào khả năng thanh toán. Khi lạm phát, giá cả hàng hóa
trên thị trường tăng cao, thu nhập của người lao động và các
tầng lớp dân cư không tăng hoặc tăng chậm hơn chỉ số lạm phát
và tất yếu dẫn đến sức mua giảm. Quan trọng hơn nữa, cơ cấu
tiêu dùng cũng thay đổi. Phần lớn khả năng thanh toán tập trung
cho những nhu cầu thiết yếu. Vì vậy, sẽ có không ít mặt hàng
lượng tiêu thụ sẽ giảm đi đáng kể. Khi đó, rủi ro về sức mua của
thị trường đã xảy ra. Nó thể hiện qua số lượng hàng hóa tiêu thụ
được giảm, giá bán không bù đắp được chi phí sản xuất, kinh
doanh.

Bốn là, rủi ro về tỷ giá hối đoái

Là rủi ro xẩy ra khi các giao dịch kinh tế được thực hiện bằng
ngoại tệ và tỷ giá hối đoái biến động theo hướng làm cho đồng
nội tệ bị mất giá. Với những doanh nghiệp sử dụng nhiều ngoại
tệ, khi tỷ giá hối đoái tăng, số lỗ về tỷ giá có thể làm giảm đáng
kể, thậm chí là triệt tiêu toàn bộ lợi nhuận thu được trong kinh
doanh. Đây là rủi ro bất khả kháng của các doanh nghiệp trong
một nền kinh tế nhập siêu với tỷ lệ lớn.

Tôn trọng nguyên tắc thận trọng khi lập kế hoạch KD hoặc dự án
đầu tư: Thận trọng là việc xem xét, cân nhắc, phán đoán cần thiết
để lập các ước tính trong KD, đầu tư. Nguyên tắc thận trọng đòi
hỏi:

Phải lập các khoản dự phòng nhưng không tạp quá lớn;
Không đánh giá cao hơn giá trị của các TS và các khoản thu
nhập;
Không đánh giá thấp hơn giá trị của các khoản nợ phải trả và chi
phí;
Doanh thu và thu nhập chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng
chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế, còn chi phí phải
được ghi nhận khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí.
Thường xuyên phân tích tình hình tài chính nhằm nhận diện
những điểm mạnh và điểm yếu của doanh nghiệp. Một trong
những công cụ để phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp
là xác định và đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp
thông qua sự biến động của các chỉ tiêu tài chính quan trọng như:
Hệ số vốn tự có; Hệ số thanh toán hiện thời; Hệ số thanh toán nợ
ngắn hạn; Hệ số thanh toán nhanh; Hệ số thanh toán của vốn lưu
động. v.v
Quản lý chặt chẽ nợ phải trả và nợ phải thu: Biện pháp này đòi
hỏi các doanh nghiệp phải thường xuyên nắm chắc danh mục
các khoản nợ phải trả và nợ phải thu; có kế hoạch thanh toán nợ
và thu nợ; không để nợ phải trả cộng dồn quá lớn và không để
phát sinh nợ phải thu khó đòi
Thực hiện nghiêm túc các quy định về thời hạn trong kinh doanh,
đầu tư: Trong kinh doanh, cố gắng thực hiện các thương vụ với
thời hạn ngắn; trong đầu tư, tập trung giải quyết dứt điểm từng
phần công việc theo đúng tiến độ… Điều đó sẽ giúp doanh

pháp cấp bách và hữu hiệu để giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là
các doanh nghiệp nhỏ và vừa, chống đỡ được với những rủi ro
về tài chính do lạm phát.