Phòng và trị viêm mũi cấp tính
bằng y học cổ truyền

Viêm mũi cấp tính thường dẫn đến niêm mạc mũi sung huyết, sưng tấy, dân gian thường
gọi là “trúng gió”, “cảm mạo”. Bệnh phát sinh quanh năm nhưng xuất hiện nhiều vào
mùa đông - xuân, đây là loại bệnh hay gặp, bệnh này không chữa cũng tự khỏi nhưng nếu
để tái phát nhiều lần sẽ dẫn đến mạn tính. Khi một bộ phận của đường hô hấp bị cảm
nhiễm cấp tính, Đông y gọi là “thương phong tị tắc”, đó là do sức đề kháng của cơ thể
giảm sút, chức năng phòng vệ của niêm mạc mũi bị thương tổn khiến virut xâm nhập vào
xoang mũi và gây bệnh.
Triệu chứng:
Thời kỳ đầu: Xoang và họng khô, có cảm giác nóng, niêm mạc xoang mũi sung huyết,
không chảy nước mũi, cơ thể mệt mỏi uể oải, chán ăn, thân nhiệt thất thường hoặc hơi
cao.
Thời kỳ cấp tính: Sốt, đau đầu, tắc mũi, hắt hơi, xoang mũi chảy nước trong hoặc mủ,
nói chuyện âm mũi nặng, nhạt miệng không khát, khứu giác giảm, niêm mạc xoang mũi
sung huyết nặng, sưng tấy.
Thời kỳ hồi phục: Chảy nước mũi giảm dần, không có mủ, nói âm mũi nhẹ, sức khỏe khá
hơn.
Một số nguyên nhân gây bệnh viêm mũi:
Virut cảm cúm là nguyên nhân chính, có rất nhiều loại virut cúm gây bệnh. Khi sức đề
kháng của cơ thể do một nguyên nhân nào đó bị giảm sút hoặc chức năng phòng vệ của
niêm mạc mũi bị thương tổn, virut sẽ xâm nhập vào cơ thể sinh sôi nảy nở nhanh gây
bệnh, và rất dễ tái phát. Dưới đây là một số phương pháp chữa trị đơn giản:
Điều trị viêm mũi cấp tính bằng phương pháp hít thuốc:
Phương pháp này dùng mũi hít thuốc, còn gọi là “tị hấp pháp” hay “hấp tị pháp”, là
phương pháp điều trị bằng cách hít thuốc hoặc hít mùi vị, hơi nước, khí, sau khi đã qua
một số công đoạn điều chế. Sau đây là một vài phương pháp hít thuốc:
Tán bột: Nghiền thuốc thành bột, chứa trong bình kín. Khi dùng lấy ra một ít để vào lòng
bàn tay hoặc bìa giấy cứng, dùng mũi hít bột thuốc vào trong mũi, hít vài lần cho đến khi
hết thuốc.

cặn, đựng trong bình sứ, bôi lên đầu và bên trong mũi ngày 3 lần, trị trẻ em tắc mũi,
không bú được.
Bài 4: Trư nha tạo giác 9g, thiên nam tinh 9g, đậu đỏ 5g hành củ.
Cách dùng: Hành củ giã lấy nước, tán bột 3 vị thuốc trên, lấy nước hành bôi lên thóp đầu
và lỗ mũi, đồng thời lấy bột bôi lên thóp, trị trẻ em thở gấp, không bú được, sốt, nghẹt
mũi.
Điều trị viêm mũi cấp tính bằng trích dược liệu pháp: Là phương pháp nhỏ thuốc ở
dạng chất lỏng vào mũi để trị bệnh, còn gọi là “trích tị pháp” hay “điểm tị pháp”.
Bài 1: Tật lê 30g.
Cách dùng: Giã nhỏ, sắc với nước, trị chứng chảy nước mũi, mất khứu giác.
Bài 2: Bạch chỉ 1g, xuyên khung 1g, đương quy 1g, tế tân 1g, thông thảo 1g, quế tâm 1g.
Cách dùng: ngâm với rượu và giấm 1 đêm, dùng 1 lít mỡ lợn chiên cho đến khi bạch chỉ
có màu vàng, khi thuốc đặc, gạn bỏ cặn, nhỏ dung dịch vào mũi hoặc dùng bông chấm
thuốc nhét vào bên trong mũi, trị nghẹt mũi.
Bài 3: Cửu căn (rễ rau hẹ).
Cách dùng: giã lấy nước để lắng trong, nhỏ vào bên trong mũi, ngày 2 lần, trị trẻ em mũi
khô nghẹt, sốt.
Bài 4: Hành lá 7 cây, 1 giọt dầu bạc hà, dầu glyxerin.
Cách dùng: hành lá rửa sạch, để khô, cắt nhỏ, giã nát, dùng vải bố lọc lấy nước, thêm vào
lượng dầu glyxerin tương đương và một giọt dầu bạc hà, đựng trong bình kín, lắc đều
trước khi dùng, ngày nhỏ 3 lần.
Bài 5: Hành tây 200g.
Cách dùng: rửa sạch bỏ vào cối, đổ khoảng một thìa nước sôi, giã nát lấy nước, nhỏ mũi
ngày 3 lần, trị viêm mũi cấp tính, mạn tính.
Bài 6: Thương nhĩ tử 150g, mộc lan 150g, bạch chỉ 150g, ngân hoa 150g, liên kiều 150g,
hoa cúc dại 150g, hoàng cầm 150g, đan bì 150g, nga bất thực thảo 150g, bạc hà 100g, tế
tân 50g, lá khuynh diệp tươi 300g.
Cách dùng: Sắc các vị thuốc trên với nước, đựng trong lọ nhỏ thuốc, mỗi lọ 10ml, ngày
nhỏ 3-5 lần, mỗi lần 2-3 giọt, lúc mới nhỏ có thể gây hắt hơi hoặc chảy nước mũi nhiều,
khoảng 2-3 phút sau sẽ hết.